прыкаці́ць, -ачу́, -о́ціш, -о́ціць; -о́чаны; зак.
1. што. Коцячы, даставіць.
П. бервяно.
2. Тое, што і прыехаць (звычайна хутка ці нечакана; разм.).
Прыкаціў дарагі госць.
|| незак. прыко́чваць, -аю, -аеш, -ае (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
насо́с², -а, мн. -ы, -аў, м.
1. Тое, што і помпа.
2. Прылада, пры дапамозе якой напампоўваюць паветра ў шыны веласіпеда, аўтамабіля і пад.
|| прым. насо́сны, -ая, -ае (да 1 знач.).
Насосная станцыя.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
насто́йка, -і, ДМ -то́йцы, мн. -і, -то́ек, ж.
1. Спіртны напітак, настоены на ягадах або травах.
Вішнёвая н.
2. Тое, што і настой (у 1 знач.).
Валяр’янавая н.
|| прым. насто́ечны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пухі́р, -а́, мн. -ы́, -о́ў, м.
1. Балючае ўздутае месца на скуры.
П. ад апёку.
2. Тое, што і пузыр (у 1 знач.).
Пухіры на вадзе.
|| прым. пухі́рны, -ая, -ае (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
радзі́цца, раджу́ся, ро́дзішся, ро́дзіцца; зак. і незак.
1. Тое, што і нарадзіцца.
2. незак. Даваць ураджай, плады (аб раслінах).
Надта родзіцца ў нас капуста.
|| незак. таксама раджа́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
фі́га¹, -і, ДМ фі́зе, мн. -і, фіг, ж. (разм.).
Тое, што і дуля (у 2 знач.).
◊
Фіга з маслам — нічога, зусім нічога.
Фіга на талерцы — непрыемнасць для каго-н., прыхаваная ветлівасцю, далікатнасцю.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
абве́стка, ‑і, ДМ ‑тцы; Р мн. ‑так; ж.
Тое, што і аб’ява. Абвестка на сцяне дома гаварыла, пра што будзе сход. Чорны.
•••
Абвестка дня — тое, што і парадак дня (гл. парадак).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Мацу́нак ’уласцівасць моцнага, моц, трываласць’, ’фізічная сіла’, ’тое, чым можна падсілкавацца, пад’есці’ (ТСБМ, Шат., Сл. ПЗБ), ’жалезны прэнт, які злучае ручкі плуга’ (беласт., Смул.). З польск. mocunek ’тс’, якое з moc > моц (гл.) (Шатэрнік, 157; Арашонкава, Бел.-польск. ізал., 10).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
По́ліва ’тое, што трэба палоць або што праполата’ (ТСБМ, Янк. 2, Гарэц., Нас., Шат., Сл. ПЗБ, Бяльк.). Ад палоць (гл.) пры дапамозе суф. ‑ів‑, які надае значэнне ’аб’ект ці вынік дзеяння’, напр., жаць — жаціва ’поле са збажыною’ (Сцяцко, Афікс. наз., 41).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Праты́чка ’дубчык або тое, чым можна пратыкаць’ (Нас., Касп.), проты́чка, прота́чка ’дроцік для прачысткі цыбука ў люльцы’ (ТС). Да пратыкаць (гл. тыкаць). Сюды ж, відаць, і прытычка: О, прадала чумачыха індычку /А купіла для чумака прытычку (барыс., БНТ, Жарт. песні, 252).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)