цырымо́ ннасць , ‑і, ж.
Уласцівасць цырымоннага; захаванне ўмоўнасцей у паводзінах. З усходняй цырымоннасцю.. [прамоўца] зноў доўга дзякаваў старшыні за прадастаўленае яму слова. Лынькоў .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
цярплі́ васць , ‑і, ж.
Уласцівасць цярплівага. Цярплівасць — гэта маці вынаходлівасці, маці творчасці. Дубоўка . // доўга вытрымліваць што‑н. непрыемнае, надакучлівае. Страціць цярплівасць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
шчаўлю́ к , ‑а, м.
Разм. Дзікарослае шчаўе; так званае вераб’інае шчаўе. [Піліпчык].. доўга стаяў перад зарослым лебядой і шчаўлюком печышчам свайго дома. Чорны .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
загуля́ цца
1. (захапіцца гульнёй ) sich ins Spiel vertí efen;
2. (гуляць надта доўга é ssen* ;
3. разм. пагард. п’янстваваць ) zé chen vi é iern vi
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
разма́ заць
1. verstré ichen* vt фарбу, клей і г. д. á nstreichen* (дрэнна размаляваць ); verschmí eren vt гразь );
2. разм. доўга і дэталёва расказвацьé itläufig beschré iben* ; wé itschweifig erzählen
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
перадра́ ць , -дзяру́ , -дзярэ́ ш, -дзярэ́ ; -дзяро́ м, -дзераце́ , -дзяру́ ць; -дра́ ў, -ра́ ла; -дзяры́ ; -дра́ ны; зак. разм. ).
1. што . Разадраць папалам, на часткі.
П. паперу.
2. што . Падраць, разадраць усё, многае, доўга носячы.
П. адзенне.
3. каго . Задраць, забіць (пра ўсіх, многіх жывёл, птушак).
4. што . Пацерці на тарцы ўсё, многае.
П. усю бульбу.
|| незак. перадзіра́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
залі́ цца ², -лью́ ся, -лье́ шся, -лье́ цца; -льёмся, -льяце́ ся, -лью́ цца і -лію́ ся, -ліе́ шся, -ліе́ цца; -ліёмся, -ліяце́ ся, -лію́ цца; -ліўся, -ліла́ ся, -ло́ ся; -ліся; зак.
Пачаць спяваць або ствараць якія-н. залівістыя гукі (смяяцца, брахаць і пад. ) доўга , з пералівамі.
З. салаўём (перан. : загаварыць красамоўна, з запалам; іран. ). З. смехам.
◊
Заліцца слязамі (разм. ) — горка заплакаць.
|| незак. заліва́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
heck [hek] n. , interj. infml і́ ха на яго́ !;
a heck of a long time страшэ́ нна до́ ўга
♦
for the heck of it infml е́ ля заба́ вы; без мэ́ ты, про́ ста так;
what the heck! infml о́ га д’я́ бла!
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Вары́ згацца ’займацца пустымі размовамі; доўга з чым-небудзь вазіцца’ (Мядзв. ), вораскаться ’тс’ (Мядзв. ), вары́ згаць ’гаварыць бязглузда і недарэчна’ (КЭС ). Параўн. рус. дыял. вары́ згать ’паспешна, неакуратна есці’, вара́ згаться ’рабіць што-небудзь няўмела, доўга вазіцца’. Параўн. далей бел. варзе́ каць ’размазваць што-небудзь густое’, рус. варза́ кать ’рабіць што-небудзь наспех, сяк-так; дрэнна, неахайна пісаць’, укр. варзя́ кати , верзя́ кати ’балбатаць, вярзці’. Паколькі ў адным слове часта аб’яднаны значэнні ’пагана рабіць’ — ’балбатаць, гаварыць пустое, вярзці’ (параўн., напр., рус. вара́ кать ’дрэнна рабіць, пэцкаць; гаварыць абы-што, вярзці’), то можна зыходзіць з *vьrz‑ti (вярзці́ , укр. верзти́ ), да слав. *vьrz‑ ’плесці’. Форма вары́ згацца (< варазгацца ; параўн. варыхацца < варахацца ) — гэта нібы экспрэсіўнае «паўнагалоссе» (vьrz‑ > верз‑ > вараз‑ ).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Сцягну́ ць ’зняць, звалачы, украсці’, ’сціснуць, скурчыць, злучыць, змацаваць’ (ТСБМ , Некр. і Байк. , Варл. , Сл. ПЗБ , Бяльк. ), сцяга́ ць , сця́ гваць ’знімаць, красці’, ’сціскаць, злучаць’ (Ласт. , Некр. і Байк. , Янк. 2), сцягці́ ’сцягнуць’ (Сл. ПЗБ ), сцягну́ цца ’збегчыся, ссесціся (пра тканіну)’ (Сл. ПЗБ ), ’паказацца доўгім’ (Ян. ), сцяну́ цца ’крануцца’ (люб. , Жыв. НС ), сцегціса ’здоўжыцца’ (ТС ), сцягацца ’сцягвацца’ (Сл. ПЗБ ), ’схадзіць’ (Варл. ), ’цягнуцца доўга ’ (Мат. Гом. ), сце́ гацца ’здоўжвацца, скарачацца’ (ТС ), ’змучыцца, змардавацца’ (Растарг. ), ’праходзіць марудна, доўга (пра час)’ (ПСл ), сця́ гвацца ’перасяляцца’ (Сл. ПЗБ ), ст.-бел. стѧгнутисѧ ’перасяліцца, перабрацца’ (Альтбаўэр ). Параўн. укр. дыял. стега́ цца ’надакучаць, надаядаць’. Да цягнуцца , цягнуць (гл.); меркаванні пра сувязь палескага дзеяслова са значэннем ’надаядаць, надакучаць’ з цяжкі , туга (ЕСУМ , 5, 405) беспадстаўныя.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)