бутаніза́цыя, ‑і, ж.
Фаза развіцця раслін, калі закладваюцца бутоны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
маладзіко́м, прысл.
Разм. Калі настане маладзік, у перыяд маладзіка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Сэ ’калі’ (беласт., Сл. ПЗБ). Гл. се 2.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
МАЛЬТЫ́ЙСКІ О́РДЭН,
назва ордэна Іаанітаў з 1530, калі ён быў пераведзены на в-аў Мальта ў Міжземным м.
т. 10, с. 48
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
захліпа́цца несов., прям., перен. захлёбываться;
ён пача́ў ужо́ з., калі́ прыспе́ла дапамо́га — он уже́ на́чал захлёбываться, когда́ подоспе́ла по́мощь;
з. ад ра́дасці — захлёбываться от ра́дости
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
паўтыка́ць сов.
1. (о многом) воткну́ть; вонзи́ть;
2. (о многих) уткну́ть;
~ка́лі гало́вы ў паду́шкі — уткну́ли го́ловы в поду́шки;
3. разг. уты́кать (иголками и т.п.)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сур’ёзна нареч.
1. серьёзно; см. сур’ёзны;
2. разг., в знач. вводн. сл. серьёзно;
не, с., калі́ прые́дзеце да нас? — нет, серьёзно, когда́ прие́дете к нам?
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
шанцава́ць несов., безл. везти́;
яму́ ~цу́е ў жыцці́ — ему́ везёт в жи́зни;
◊ і Халімо́н танцу́е, калі́ яму́ ~цу́е — погов. е́сли бог даёт, и дура́к берёт
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ЗНЕ́ШНІ ДОЎГ,
агульная запазычанасць дзяржавы па непагашаных знешніх пазыках, абавязацельствах, крэдытах і нявыплачаных па іх працэнтах. Адрозніваюць доўгатэрміновы З.д. (больш як адзін год) і кароткатэрміновы З.д. — менш за адзін год. У адпаведнасці з рэкамендацыямі Міжнар. банка рэканструкцыі і развіцця да дзяржаў-даўжнікоў адносяцца тыя, у каго 3 паказчыкі перавышаюць разліковыя ўзроўні ў сярэднім на працягу 3 гадоў. Паказчыкамі крэдытнай бяспекі з’яўляюцца адносіны агульнай сумы доўгу да валавога нац. прадукту (калі яны не перавышаюць 50%), адносіны агульнай сумы доўгу да гадавога аб’ёму экспарту тавараў і паслуг (калі яны не перавышаюць 27,5%), адносіны плацяжоў да пагашэння і абслугоўвання знешняга доўгу да экспарту тавараў і паслуг (калі яны не перавышаюць 30%). Дзяржава нясе безумоўныя і абсалютныя абавязацельствы па пагашэнні і абслугоўванні свайго З.д. Гл. таксама Дзяржаўны доўг, Пазыкі дзяржаўныя.
М.Е.Заяц, В.В.Краўчанка.
т. 7, с. 101
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЛЮ́ДЭРСА—ПА́ЎЛІ ТЭАРЭ́МА, тэарэма CPT («цэ-пэ-тэ»),
адна з асн. тэарэм квантавай тэорыі паля. Паводле Л.—П.т. ўраўненні захоўваюць свой від, калі адначасова правесці пераўтварэнне зарадавага спалучэння, прасторавай інверсіі і абарачэння часу (замена часу t на -t). Сфармулявана і даказана ням. фізікам Г.Людэрсам і швейц. фізікам В.Паўлі (1955).
Сцвярджае, што калі ў прыродзе адбываецца які-н. працэс, то з той жа імавернасцю можа адбывацца працэс, у якім часціцы заменены на антычасціцы, праекцыі іх спінаў набылі процілеглы знак, а пачатковыя і канцавыя станы працэсу памяняліся месцамі. Устанаўлівае пэўную сувязь паміж характарыстыкамі часціцы і адпаведнай антычасціцы, якія маюць аднолькавыя масы спакою, час жыцця, энергетычныя спектры, а таксама вуглавыя размеркаванні прадуктаў распаду (калі ўзаемадзеянне часціц у канцавым стане слабае), а праекцыі спінаў на зададзеную вось процілеглыя. У доследах адхіленняў ад Л.—П.т. не выяўлена.
І.С.Сацункевіч.
т. 9, с. 404
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)