шэ́рань, -і, ж.

1. Тонкі снегавы слой, які ўтвараецца дзякуючы выпарэнням паверхні пры рэзкім пахаладанні; туман з халодным дробным дажджом, імжа; смуга выпарэнняў у сырое надвор’е.

Дрэвы стаялі ў шэрані.

Неба пакрылася шэранню.

2. Змрок, цемра.

Перадранішняя ш.

3. Шэрая афарбоўка чаго-н., шэрасць.

Ш. хмар.

Ш. будзёншчыны (перан.).

|| прым. шэ́раневы, -ая, -ае (да 1 знач.).

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

падта́лы, ‑ая, ‑ае.

Які злёгку падтаў, растаў. Наўкола ляжала шэрая ноч з плямамі падталага снегу ў доле. Быкаў. І на полі ў барознах хлюпкіх Лёд падталы ў вадзе стаіць. Гілевіч.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

чырванано́сы, ‑ая, ‑ае.

З чырвоным носам. Цыбатая шэрая індычка, якая нечага доўга тапталася каля ганка пашывачнай арцелі, раптам.. павяла праз вуліцу, пад засень аброслых інеем ліп, свайго чырвананосага кавалера. Паслядовіч.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ПАДЗЯЛЁНКА, радоўка шэрая (Tricholoma portentosum),

шапкавы грыб сям. радоўкавых. Пашырана ў Еўропе. На Беларусі з вер. па кастр. трапляецца ў хваёвых лясах. Нар. назвы сівуха, плюсы.

Пладовае цела — шапка на ножцы. Шапка дыям. 3—9 см, пукатая, потым плоская з надтрэснутым прыўзнятым краем, брудна-шэрая, злёгку ліпкая. Пласцінкі прырослыя, шырокія, белыя або жаўтаватыя. Ножка цыліндрычная, суцэльная, валакністая. Мякаць белая або шараватая з мучным пахам і смакам. Споры белыя. Ядомая.

Падзялёнка.

т. 11, с. 497

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

абадне́цца, ‑днеецца, безас. зак.

Разм. Тое, што і уднець. Раніцы зімою, калі світае як не пад самы полудзень, заўсёды бываюць дужа доўгія — часам нават здаецца, што гэтая шэрая цемень ніколі не абаднеецца. Сіпакоў.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

по́пел, ‑у, м.

Пылападобная, звычайна шэрая маса, якая застаецца пасля згарання, спальвання чаго‑н. Сцёпка дакурыў люльку, выбіў з яе попел, схаваў за пазуху і толькі тады падаўся памаленьку ў панскія пакоі. Якімовіч.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ЗАНІ́ВАЦКАЕ РАДО́ВІШЧА ПЯСЧА́НА-ЖВІРО́ВАГА МАТЭРЫЯ́ЛУ,

у Чашніцкім р-не Віцебскай вобл., за 3 км на ПдУ ад в. Занівачча. Паклад звязаны з канцова-марэннымі адкладамі паазерскага зледзянення. Пясчана-жвіровая парода шэрая, буравата-шэрая, месцамі слаба-гліністая, з праслоямі і лінзамі розназярністых пяскоў. Разведаныя запасы 6,2 млн. м³, перспектыўныя 28,9 млн. м³. Магутнасць карыснай тоўшчы 1,5—18 м, ускрышы (супескі, пяскі, торф) 0,2—5 м. Пяскі і жвір прыдатныя на выраб бетону, буд. раствораў, у дарожным буд-ве.

А.П.Шчураў.

т. 6, с. 527

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

масі́ўны, ‑ая, ‑ае.

Які мае вялікую масу, аб’ём. Масіўны стол. Масіўнае тулава. □ Шырокія масіўныя дзверы гасцінна ўпусцілі Андрэя ва універмаг. Васілёнак. Шэрая будыніна з купалам і масіўнымі калонамі прыкметна вылучалася сярод іншых дамоў. Хомчанка.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

алавя́на-шэ́ры

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. алавя́на-шэ́ры алавя́на-шэ́рая алавя́на-шэ́рае алавя́на-шэ́рыя
Р. алавя́на-шэ́рага алавя́на-шэ́рай
алавя́на-шэ́рае		 алавя́на-шэ́рага алавя́на-шэ́рых
Д. алавя́на-шэ́раму алавя́на-шэ́рай алавя́на-шэ́раму алавя́на-шэ́рым
В. алавя́на-шэ́ры (неадуш.)
алавя́на-шэ́рага (адуш.)		 алавя́на-шэ́рую алавя́на-шэ́рае алавя́на-шэ́рыя (неадуш.)
алавя́на-шэ́рых (адуш.)
Т. алавя́на-шэ́рым алавя́на-шэ́рай
алавя́на-шэ́раю		 алавя́на-шэ́рым алавя́на-шэ́рымі
М. алавя́на-шэ́рым алавя́на-шэ́рай алавя́на-шэ́рым алавя́на-шэ́рых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

алі́ўкава-шэ́ры

прыметнік, якасны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. алі́ўкава-шэ́ры алі́ўкава-шэ́рая алі́ўкава-шэ́рае алі́ўкава-шэ́рыя
Р. алі́ўкава-шэ́рага алі́ўкава-шэ́рай
алі́ўкава-шэ́рае		 алі́ўкава-шэ́рага алі́ўкава-шэ́рых
Д. алі́ўкава-шэ́раму алі́ўкава-шэ́рай алі́ўкава-шэ́раму алі́ўкава-шэ́рым
В. алі́ўкава-шэ́ры (неадуш.)
алі́ўкава-шэ́рага (адуш.)		 алі́ўкава-шэ́рую алі́ўкава-шэ́рае алі́ўкава-шэ́рыя (неадуш.)
алі́ўкава-шэ́рых (адуш.)
Т. алі́ўкава-шэ́рым алі́ўкава-шэ́рай
алі́ўкава-шэ́раю		 алі́ўкава-шэ́рым алі́ўкава-шэ́рымі
М. алі́ўкава-шэ́рым алі́ўкава-шэ́рай алі́ўкава-шэ́рым алі́ўкава-шэ́рых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)