ДЗЮРКГЕ́ЙМ ((Durkheim) Эміль) (15.4.1858, г. Эпіналь, Францыя — 15.11.1917),

французскі філосаф і сацыёлаг, заснавальнік франц. сацыялагічнай школы. Праф. сацыялогіі і педагогікі ў Бардо (з 1896) і Сарбоне (з 1902). Грамадства разглядаў як асобую рэальнасць, аснову якой складаюць сац. факты, якія існуюць незалежна ад індывідаў і здольныя аказваць на іх прымусовы націск. Сац. факты Дз. падзяляў на марфалагічныя (складаюць матэрыяльны субстрат грамадства — шчыльнасць насельніцтва, развіццё шляхоў зносін і інш.) і духоўныя (утвараюць у сукупнасці калектыўную або агульную свядомасць). Кожнае грамадства мае розную ступень сац. салідарнасці, згуртаванасці. Грамадскае развіццё — пераход ад «механічнай» салідарнасці, заснаванай на падабенстве індывідаў і функцый, якія яны выконваюць, да «арганічнай», якая грунтуецца на падзеле працы. Антыпод сац. салідарнасці — анамія. Сацыялогія Дз. — першы разгорнуты варыянт структурна-функцыян. падыходу пры вывучэнні грамадства. які атрымаў класічнае адлюстраванне ў працах Т.​Парсанса і Р.​Мертана.

Тв.:

Рус. пер. — О разделении общественного труда: Метод социологии. М., 1990;

Самоубийство: Социол. этюд. М., 1994.

А.​У.​Рубанаў.

т. 6, с. 131

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

повыше́ние павышэ́нне, -ння ср.;

повыше́ние производи́тельности труда́ павышэ́нне прадукцы́йнасці пра́цы;

повыше́ние зарпла́ты павышэ́нне зарпла́ты;

он получи́л повыше́ние ён атрыма́ў павышэ́нне;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пра́ца ж.

1. труд м., рабо́та;

фізі́чная і разумо́вая п. — физи́ческий и у́мственный труд; физи́ческая и у́мственная рабо́та;

тво́рчая п. — тво́рческий труд; тво́рческая рабо́та;

вольнанаёмная п. — вольнонаёмный труд;

2. (целесообразная и общественно полезная деятельность) труд м.;

грама́дска неабхо́дная п. — обще́ственно необходи́мый труд;

падзе́л ~цы — разделе́ние труда́;

лю́дзі ~цы — лю́ди труда́;

гімн ~цы — гимн труду́;

умо́вы ~цы — усло́вия труда́;

3. (служба) рабо́та;

ме́сца ~цы — ме́сто рабо́ты;

зво́льніць з ~цы — уво́лить с рабо́ты;

4. (научное произведение) рабо́та, труд м.;

у яго́ шмат друкава́ных ~ц — у него́ мно́го печа́тных рабо́т (трудо́в);

надрукава́ць ~цу — напеча́тать рабо́ту (труд);

5. только мн. (научный журнал, сборник) труды́;

~цы інстыту́та — труды́ институ́та;

○ інспе́кцыя ~цы — инспе́кция труда́;

бі́ржа ~цы — би́ржа труда́;

◊ сізі́фава п. — сизи́фов труд

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

разделе́ние ср. раздзяле́нне, -ння ср., раздзе́л, -лу м.; падзе́л, -лу м.;

разделе́ние труда́ падзе́л пра́цы;

по разделе́ниям воен., спорт. па раздзяле́ннях;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

арганіза́цыя ж., в разн. знач. организа́ция;

навуко́вая а. пра́цы — нау́чная организа́ция труда́;

а. наро́днай гаспада́ркі — организа́ция наро́дного хозя́йства;

грама́дскія ~цыі — обще́ственные организа́ции

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

удасто́іць сов., в разн. знач. удосто́ить;

у. ганаро́вага зва́ння Геро́я Сацыялісты́чнай Пра́цы — удосто́ить почётного зва́ния Геро́я Социалисти́ческого Труда́;

у. по́зіркам — удосто́ить взгля́дом

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

дбаць несов. забо́титься; стара́ться; усе́рдствовать;

◊ хто дба́е, той і ма́е — посл. дохо́д не живёт без хлопо́т; без труда́ не вы́нешь ры́бку из пруда́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

охра́на

1. (действие) ахо́ва, -вы ж.; (защита) абаро́на, -ны ж.;

охра́на со́бственности ахо́ва ўла́снасці;

охра́на труда́ ахо́ва пра́цы;

2. (стража) ва́рта, -ты ж.;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

произведе́ние ср.

1. (действие) вы́раб, -бу м.; стварэ́нне, -ння ср.;

2. (продукт труда, творчества) твор, род. тво́ра м.;

3. мат. здабы́так, -тку м.;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

інспе́кцыя ж., в разн. знач. инспе́кция;

увядзе́нне ~цыі пале́пшыла рабо́ту ўстано́ў — введе́ние инспе́кции улу́чшило рабо́ту учрежде́ний;

саніта́рная і. — санита́рная инспе́кция;

○ і. пра́цы — инспе́кция труда́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)