ДЗЮРКГЕ́ЙМ ((Durkheim) Эміль) (15.4.1858, г. Эпіналь, Францыя — 15.11.1917),
французскі філосаф і сацыёлаг, заснавальнік франц. сацыялагічнай школы. Праф. сацыялогіі і педагогікі ў Бардо (з 1896) і Сарбоне (з 1902). Грамадства разглядаў як асобую рэальнасць, аснову якой складаюць сац. факты, якія існуюць незалежна ад індывідаў і здольныя аказваць на іх прымусовы націск. Сац. факты Дз. падзяляў на марфалагічныя (складаюць матэрыяльны субстрат грамадства — шчыльнасць насельніцтва, развіццё шляхоў зносін і інш.) і духоўныя (утвараюць у сукупнасці калектыўную або агульную свядомасць). Кожнае грамадства мае розную ступень сац. салідарнасці, згуртаванасці. Грамадскае развіццё — пераход ад «механічнай» салідарнасці, заснаванай на падабенстве індывідаў і функцый, якія яны выконваюць, да «арганічнай», якая грунтуецца на падзеле працы. Антыпод сац. салідарнасці — анамія. Сацыялогія Дз. — першы разгорнуты варыянт структурна-функцыян. падыходу пры вывучэнні грамадства. які атрымаў класічнае адлюстраванне ў працах Т.Парсанса і Р.Мертана.
Тв.:
Рус. пер. — О разделении общественного труда: Метод социологии. М., 1990;
Самоубийство: Социол. этюд. М., 1994.
А.У.Рубанаў.
т. 6, с. 131
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
повыше́ние павышэ́нне, -ння ср.;
повыше́ние производи́тельности труда́ павышэ́нне прадукцы́йнасці пра́цы;
повыше́ние зарпла́ты павышэ́нне зарпла́ты;
он получи́л повыше́ние ён атрыма́ў павышэ́нне;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пра́ца ж.
1. труд м., рабо́та;
фізі́чная і разумо́вая п. — физи́ческий и у́мственный труд; физи́ческая и у́мственная рабо́та;
тво́рчая п. — тво́рческий труд; тво́рческая рабо́та;
вольнанаёмная п. — вольнонаёмный труд;
2. (целесообразная и общественно полезная деятельность) труд м.;
грама́дска неабхо́дная п. — обще́ственно необходи́мый труд;
падзе́л ~цы — разделе́ние труда́;
лю́дзі ~цы — лю́ди труда́;
гімн ~цы — гимн труду́;
умо́вы ~цы — усло́вия труда́;
3. (служба) рабо́та;
ме́сца ~цы — ме́сто рабо́ты;
зво́льніць з ~цы — уво́лить с рабо́ты;
4. (научное произведение) рабо́та, труд м.;
у яго́ шмат друкава́ных ~ц — у него́ мно́го печа́тных рабо́т (трудо́в);
надрукава́ць ~цу — напеча́тать рабо́ту (труд);
5. только мн. (научный журнал, сборник) труды́;
~цы інстыту́та — труды́ институ́та;
○ інспе́кцыя ~цы — инспе́кция труда́;
бі́ржа ~цы — би́ржа труда́;
◊ сізі́фава п. — сизи́фов труд
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
разделе́ние ср. раздзяле́нне, -ння ср., раздзе́л, -лу м.; падзе́л, -лу м.;
разделе́ние труда́ падзе́л пра́цы;
по разделе́ниям воен., спорт. па раздзяле́ннях;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
арганіза́цыя ж., в разн. знач. организа́ция;
навуко́вая а. пра́цы — нау́чная организа́ция труда́;
а. наро́днай гаспада́ркі — организа́ция наро́дного хозя́йства;
грама́дскія ~цыі — обще́ственные организа́ции
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
удасто́іць сов., в разн. знач. удосто́ить;
у. ганаро́вага зва́ння Геро́я Сацыялісты́чнай Пра́цы — удосто́ить почётного зва́ния Геро́я Социалисти́ческого Труда́;
у. по́зіркам — удосто́ить взгля́дом
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
дбаць несов. забо́титься; стара́ться; усе́рдствовать;
◊ хто дба́е, той і ма́е — посл. дохо́д не живёт без хлопо́т; без труда́ не вы́нешь ры́бку из пруда́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
охра́на
1. (действие) ахо́ва, -вы ж.; (защита) абаро́на, -ны ж.;
охра́на со́бственности ахо́ва ўла́снасці;
охра́на труда́ ахо́ва пра́цы;
2. (стража) ва́рта, -ты ж.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
произведе́ние ср.
1. (действие) вы́раб, -бу м.; стварэ́нне, -ння ср.;
2. (продукт труда, творчества) твор, род. тво́ра м.;
3. мат. здабы́так, -тку м.;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
інспе́кцыя ж., в разн. знач. инспе́кция;
увядзе́нне ~цыі пале́пшыла рабо́ту ўстано́ў — введе́ние инспе́кции улу́чшило рабо́ту учрежде́ний;
саніта́рная і. — санита́рная инспе́кция;
○ і. пра́цы — инспе́кция труда́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)