БУТАДЫЕ́НАВЫЯ КАЎЧУКІ́, дывінілавыя каўчукі,

сінтэтычныя палімеры; прадукт полімерызацыі бутадыену. У залежнасці ад метаду полімерызацыі атрымліваюць бутадыёнавыя каўчукі з рознай колькасцю цыс -1,4; транс -1,4 і 1,2 бутадыенавых звёнаў (гл. Геаметрычная ізамерыя).

Адрозніваюць бутадыенавыя каўчукі стэрэарэгулярныя (полімерызацыя ў растворы) і нестэрэарэгулярныя (полімерызацыя ў прысутнасці шчолачных металаў), якія маюць адпаведна сярэднялікавую мал. масу (70—280)∙10​3 і (85—200)∙10​3, шчыльн. 900—920 кг/м³. У вытв-сці шын, гумава-тэхн. вырабаў, гумавага абутку і інш. выкарыстоўваюць стэрэарэгулярныя Б.к. (гума на іх аснове зноса- і марозаўстойлівая, з добрымі дынамічнымі ўласцівасцямі).

Я.​І.​Шчарбіна.

т. 3, с. 358

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

трансакія́нскі

(ад транс- + акіян)

які перасякае акіян (напр. т. параход, т-ая кабельная лінія сувязі).

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

транслітара́цыя

(ад транс + лац. littera = літара)

лінгв. перадача тэксту, напісанага адным алфавітам, літарамі іншага алфавіта.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

трансура́ны

(ад транс- + уран)

штучна атрыманыя радыеактыўныя хімічныя элементы, якія ў перыядычнай сістэме элементаў размешчаны пасля урану.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

БУТЭ́НЫ, бутылены,

ненасычаныя вуглевадароды агульнай формулы C4H8. Існуюць 3 структурныя ізамеры: нармальны бутэн-1 (α-бутылен), CH2=CH—CH2—CH3; нармальны бутэн-2 (β-бутылен, псеўдабутылен), CH—CH=CH—CH3 (мае транс- і цыс-формы); ізабутэн (ізабутылен), (CH3)2C=CH2.

Бясколерныя газы з рэзкім, непрыемным пахам tкіп ад -6,90 °C да 3,72 °C. Добра раствараюцца ў многіх арган. растваральніках і вельмі дрэнна ў вадзе. Сумесі з паветрам (1,7—9% бутэны) выбухованебяспечныя. Маюць усе ўласцівасці алкенаў. У прам-сці вылучаюць з бутан-бутыленавай фракцыі газаў крэкінгу нафты. Выкарыстоўваюцца ў вытв-сці бутадыену, бутылкаўчуку, ізаактану, замазак і інш. Бутэны раздражняюць слізістыя абалонкі вачэй і дыхальных шляхоў, ГДК 150 мг/м³.

т. 3, с. 361

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ПСІХАТЭРАПІ́Я (ад псіха... + тэрапія),

лячэнне псіхічным уздзеяннем на арганізм хворага. Гісторыя П. цесна звязана з гісторыяй рэлігіі, містычных вучэнняў, пашырэннем псіхааналізу З.Фрэйда. Асн. спосаб П. — вербальнае (славеснае) уздзеянне, якое ажыццяўляецца ў форме ўнушэння на яве (сугестыя), у стане гіпнозу (транс), шляхам рацыянальнага ўплыву з выкарыстаннем логікі, пераканання і інш. Невербальныя метады прадугледжваюць тэрапію з дапамогай мімікі, жэста, музыкі, інтанацыі голасу, твораў мастацтва і інш. Паводзінскія метады П. заснаваны на прынцыпах умоўна-рэфлектарнага навучання. Вылучаюць П. агульную і асобную; сімптаматычную (лячэнне асобных сімптомаў) і асабіста-арыентаваную (асэнсаванне хворым падсвядомых механізмаў захворвання); індывід. (персанальную) і групавую (улік узаемаадносін паміж удзельнікамі групы).

Літ.:

Карвасарский Б.Д. Психотерапия. М., 1985;

Психотерапевтическая энциклопедия. СПб., 1998.

А.​А.​Зайцаў, У.​А.​Кульчыцкі.

т. 13, с. 104

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

hypnotic [hɪpˈnɒtɪk] adj.

1. гіпнаты́чны;

a hypnotic trance гіпнаты́чны транс;

a hypnotic state гіпнаты́чны стан;

hypnotic sounds гіпнаты́чныя гу́кі;

The music had an almost hypnotic effect. Музыка мела амаль гіпнатычны эфект.

2. снатво́рны, наркаты́чны (пра лекі)

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

ecstasy

[ˈekstəsi]

1.

n., pl. -sies

1) захапле́ньне n., асало́да, ра́дасьць f.

2) экста́з, транс -у m.

2.

v.t.

захапля́ць, прыво́дзіць у экста́з

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

транслака́цыя

(ад транс- + лац. locatio = размяшчэнне)

абмен участкамі дзвюх або некалькіх храмасом, а таксама перанясенне ўчастка храмасомы ў іншае месца той жа храмасомы.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

трансфака́тар

(ад транс- + фокус)

аптычнае ўстройства з некалькіх лінзаў, якое ўстанаўліваецца перад фота- або кінааб’ектывам і дазваляе змяняць фокусную адлегласць, даючы магчымасць атрымліваць адбіткі патрэбных памераў.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)