запрасі́ць
1. пригласи́ть;
2. пригласи́ть, попроси́ть, позва́ть; зазва́ть;
3. (цену) запроси́ть;
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
запрасі́ць
1. пригласи́ть;
2. пригласи́ть, попроси́ть, позва́ть; зазва́ть;
3. (цену) запроси́ть;
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
куто́к, -тка́
1. у́гол; уголо́к;
2. у́гол;
○ жывы́ к. — живо́й уголо́к;
чырво́ны к. — кра́сный уголо́к;
◊ заці́шны к. — ти́хий (укро́мный) уголо́к;
аціра́ць куткі́ — отлы́нивать (уклоня́ться от рабо́ты);
мядзве́джы к. — медве́жий у́гол;
хадзі́ць з кутка́ ў к. — ходи́ть из угла́ в у́гол
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
уголо́к
1. (место, где сходятся две внешние стороны предмета) ражо́к, -жка́
на уголке́ стола́ на ражку́ стала́;
постоя́ть на уголке́ пастая́ць на ражку́;
2. (помещение) куто́к, -тка́
кра́сный уголо́к чырво́ны куто́к;
уголо́к живо́й приро́ды куто́к жыво́й прыро́ды;
3. (внутри здания) куто́к, -тка́
свой уголо́к свой куто́к;
4.
глухо́й уголо́к глухі́ куто́к;
ую́тный (укро́мный, ти́хий) уголо́к уту́льны (заці́шны) куто́к (куто́чак).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ниII союз ні;
ни он, ни она́ не приду́т ні ён, ні яна́ не пры́йдуць;
ни встать, ни
ни взад, ни вперёд ні ўзад, ні ўпе́рад, ні туды́, ні сюды́;
◊
ни то, ни сё ні то́е, ні сёе;
ни с того́, ни с сего́ ні з таго́, ні з сяго́, ні се́ла, ні па́ла;
ни ры́ба, ни мя́со ні ры́ба, ні мя́са;
ни к селу́, ни к го́роду ні к сялу́, ні к го́раду;
ни за что, ни про что ні за што, ні пра што, без дай прычы́ны.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
зайсці́
1.
2.
◊ з. на аганёк (аге́ньчык) — зайти́ (забежа́ть) на огонёк;
з. ў тупі́к — зайти́ в тупи́к;
ро́зум за ро́зум зайшо́ў — ум за ра́зум зашёл;
далёка з. — далеко́ зайти́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
статьI
1.
ни стать ни
часы́ ста́ли гадзі́ннік стаў;
река́ ста́ла рака́ ста́ла;
стать ла́герем стаць ла́герам;
стать за стано́к стаць за стано́к;
стать на я́корь стаць на я́кар;
стать в па́ры стаць у па́ры;
стать на своё ме́сто стаць на сваё ме́сца;
2. (обойтись в какую-л. цену)
э́то мне ста́нет в копе́ечку гэ́та мне абы́дзецца (уско́чыць) у капе́ечку;
◊
стать в тупи́к стаць у тупі́к;
его́ не ста́ло яго́ не ста́ла;
во что бы то ни ста́ло што б там ні было́, чаго́ б гэ́та ні каштава́ла;
ста́ло быть зна́чыць, такі́м чы́нам;
стать у вла́сти стаць на чале́ ўла́ды, узя́ць ула́ду;
стать на ра́вную но́гу (с кем-л.) стаць на ро́ўную нагу́ (з кім-небудзь);
стать поперёк го́рла стаць упо́перак го́рла;
стать поперёк доро́ги стаць упо́перак даро́гі;
стать на (чью-л.) сто́рону стаць (на чый-небудзь) бок;
стать на пути́ стаць на шляху́;
за чем де́ло ста́ло? у чым затры́мка?, што перашкаджа́е?;
за ним де́ло не ста́нет за ім затры́мкі не бу́дзе;
не привыка́ть стать не прывыка́ць;
с него ста́нет ён (гэ́та) мо́жа, ад яго́ мо́жна чака́ць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
хлеб
○ бялко́вы х. — белко́вый хлеб;
◊ на ласка́вым хле́бе —
жыць (сядзе́ць) на чужы́м хле́бе — есть чужо́й хлеб;
перабіва́цца з хле́ба на квас — перебива́ться с хле́ба на квас;
мець кусо́к хле́ба — име́ть кусо́к хле́ба;
надзённы хлеб — насу́щный хлеб;
за́йцаў хлеб — за́ячий хлеб;
на сваі́м хле́бе — на свои́х хлеба́х;
шука́ць лёгкага хле́ба — иска́ть лёгкого хле́ба;
хлеб ды соль — хлеб да соль;
хлеб-соль — хлеб-соль;
і гэ́та хлеб — и то хлеб;
сустрэ́ць хле́бам-со́ллю — встре́тить хле́бом-со́лью;
дарэ́мна хлеб е́сці — зря хлеб есть;
дзялі́ць хлеб і соль — дели́ть хлеб и соль;
кармі́ць хле́бам — корми́ть хле́бом;
ісці́ на свой хлеб — начина́ть жить свои́м трудо́м;
мець кусо́к хле́ба — иметь кусо́к хле́ба;
без хле́ба сядзе́ць — без хле́ба сиде́ть;
аб сухі́м хле́бе — сухи́м хле́бом пита́ясь;
забыць (чыю) хлеб-соль — забы́ть (чью) хлеб-соль;
се́сці (пасадзі́ць) на х. і ваду́ —
е́сці хлеб — (з чаго) жить за счёт (чего);
це́раз хлеб ды хле́ба шука́ць —
мець хлеб і да хле́ба — жить в доста́тке;
гало́днай куме́ хлеб наўме́ —
жывём, хлеб жуём —
хлеб-соль еш, а пра́ўду рэж —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
наI предлог;
1. с
положи́ть на стол палажы́ць на стол;
дви́гаться на восто́к ру́хацца на ўсхо́д;
спеши́ть на рабо́ту спяша́цца на пра́цу;
взять на себя́ поруче́ние узя́ць на сябе́ даручэ́нне;
подпи́ска на заём падпі́ска на пазы́ку;
о́тпуск на ме́сяц адпачы́нак на ме́сяц;
хва́тит на всех хо́піць на ўсіх;
помно́жить на четы́ре памно́жыць на чаты́ры;
раздели́ть на три падзялі́ць на тры;
перевести́ на ру́сский язы́к перакла́сці на ру́скую мо́ву;
сло́во ока́нчивается на гла́сный сло́ва канча́ецца на гало́сны;
взять на не́которое вре́мя узя́ць на некато́ры час;
на э́тот раз на гэ́ты раз;
на сле́дующий день на другі́ дзень;
на страх врага́м на страх во́рагам;
испыта́ние на про́чность выпрабава́нне на трыва́ласць;
разве́дка на нефть разве́дка на на́фту;
глух на одно́ у́хо глухі́ на адно́ ву́ха;
на све́жую го́лову на све́жую галаву́;
ве́рить на́ слово ве́рыць на сло́ва;
на вся́кий слу́чай на ўся́кі вы́падак;
своди́ть на нет зво́дзіць на нішто́; кроме того, иногда переводится также иными предлогами или конструкциями без предлогов, в частности: а) (для обозначения сходства) на (каго, што), да (каго, чаго);
похо́ж на бра́та падо́бны на бра́та (да бра́та);
хара́ктером он походи́л на отца́ хара́ктарам ён быў падо́бны да ба́цькі (на ба́цьку); б) (для обозначения направленности действия в сторону какого-л. орудия, способа работы) на (што), за (што);
на друго́й день на другі́ дзень, другі́м днём;
2. с
на у́лице на ву́ліцы;
гарди́ны на о́кнах гардзі́ны на во́кнах;
на вое́нной слу́жбе на вайско́вай слу́жбе;
сиде́ть на заседа́нии сядзе́ць на пасяджэ́нні;
на приёме у врача́ на прыёме ў до́ктара;
на мои́х глаза́х на маі́х вача́х;
на нём лежа́ла вели́кая отве́тственность на ім ляжа́ла вялі́кая адка́знасць;
пальто́ на меху́ паліто́ падбі́та фу́трам;
игра́ть на роя́ле ігра́ць на рая́лі;
говори́ть на ру́сском языке́ гавары́ць на ру́скай мо́ве (па-ру́ску);
стоя́ть на часа́х стая́ць на ва́рце;
дыра́ на дыре́ дзі́рка на дзі́рцы;
на бегу́ на бягу́;
на скаку́ на скаку́;
на де́ле на спра́ве;
на слова́х на сло́вах; кроме того, иногда переводится также иными предлогами или конструкциями без предлогов, в частности: а) (при глаголах е́хать, переправля́ться
е́хать на парохо́де е́хаць на парахо́дзе (парахо́дам);
прилете́л на самолёте прыляце́ў самалётам (на самалёце); б) (для обозначения времени) на (чым), за (чым); а также без предлогов;
на восьмо́м ме́сяце на во́сьмым ме́сяцы;
на мое́й па́мяти за маёй па́мяццю (на маёй па́мяці);
на э́тих днях гэ́тымі дня́мі; в) (для обозначения непосредственного отношения к кому-л., к какому-л. орудию действия) на (чым), за (чым);
дво́е на вёслах, оди́н на руле́ два на вёслах (за вёсламі), адзі́н на рулі́ (за рулём).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
за предлог
1. с
взять за́ руку узя́ць за руку́;
движе́ние за мир рух за мір;
вы́йти за дверь вы́йсці за дзве́ры;
ему́ за со́рок яму́ за со́рак, яму́ бо́льш за со́рак;
моро́з уже́ за два́дцать гра́дусов маро́з ужо́ за два́ццаць гра́дусаў;
за киломе́тр отсю́да за кіламе́тр адсю́ль;
за ме́сяц перед э́тим за ме́сяц перад гэ́тым;
взять за образе́ц узя́ць за ўзо́р;
сде́лать что за кого́-л. зрабі́ць што́ за каго́-не́будзь;
голосова́ть за предложе́ние галасава́ць за прапано́ву;
приня́ть кого́ за своего́ знако́мого палічы́ць каго́ за свайго́ знаёмага;
купи́ть за рубль купі́ць за рубе́ль;
по рублю́ за килогра́мм па рублю́ за кілагра́м; б) (при обозначении предмета, возле которого располагается кто-л. для какого-л. действия, занятия) за (што), да (чаго);
стать за пульт стаць за пульт; в) (при указании на переход границы времени) за (каго, што);
за́ полночь за по́ўнач; г) (при обозначении промежутка времени, в течение которого что-л. совершается) за (што);
за два дня рабо́та бу́дет зако́нчена за два дні рабо́та бу́дзе зако́нчана;
за отчётный пери́од за справазда́чны перы́яд; д) (минуя кого-, что-л.) за (каго, што);
вы́йти за воро́та вы́йсці за варо́ты; е) (при обозначении расстояния посредством предметов — где) за, праз;
за три до́ма от угла́ за (праз) тры дамы́ ад ро́га; ж) (при обозначении объекта действия) за (што);
взя́ться за рабо́ту узя́цца за рабо́ту (пра́цу);
взя́ться за перо́ узя́цца за пяро́;
2. с
сиде́ть за столо́м сядзе́ць за стало́м;
за рабо́той за рабо́тай;
стоя́ть за станко́м стая́ць за станко́м;
сло́во за ва́ми сло́ва за ва́мі;
следи́ть за поря́дком сачы́ць за пара́дкам;
бума́га за но́мером 225 папе́ра за ну́марам 225;
за по́дписью секретаря́ за по́дпісам сакратара́; б) (по ту сторону, позади кого-, чего-л.) за; (преимущественно с оттенком протяжённости, реже — ещё) за (кім, чым);
за горо́й за гаро́й; в) (при указании на последовательность, постепенность) за (кім, чым);
чита́ть кни́гу за кни́гой чыта́ць кні́гу за кні́гай;
год за го́дом го́д за го́дам; г) (при указании лица, предмета
идти́ за водо́й ісці́ па ваду́;
посла́ть за до́ктором пасла́ць па до́ктара;
зайди́те за мной зайдзі́це па мяне́; (в конструкциях со значением искать, собирать что-л.) у, ў, па, ва, ува (што);
идти́ за я́годами ісці́ ў я́гады;
пое́хать за дрова́ми пае́хаць у (па) дро́вы; д) (для обозначения лица или предмета, на которое направлено действие) за (кім, чым), да (каго, чаго); а также переводится конструкциями без предлогов;
следи́ть за чье́й-л. мы́слью сачы́ць за чыёй-не́будзь ду́мкай;
уха́живать за же́нщинами заляца́цца да жанчы́н;
уха́живать за больны́м дагляда́ць хво́рага;
смотре́ть за детьми́ глядзе́ць дзяце́й; е) (для обозначения лица, обладающего каким-л. свойством) за (кім), у, ў, ва, ува (каго);
за ним во́дятся грешки́ за ім во́дзяцца грашкі́;
за ним есть э́та привы́чка у яго́ ёсць гэ́та прывы́чка; ж) (для обозначения лица или предмета, от которых зависит наступление какого-л. действия, состояния) за (кім, чым), у, ў, ва, ува (кім, чым); а также переводится конструкциями без предлогов;
де́ло ста́ло за немно́гим спра́ва ста́ла за малы́м;
заде́ржка за де́ньгами затры́мка ў граша́х;
о́чередь за ва́ми ва́ша чарга́, за ва́мі чарга́; з) (при обозначении причины) з-за (чаго), праз (што), па (чым), з прычы́ны (чаго);
за отсу́тствием све́дений з-за адсу́тнасці зве́стак;
за недоста́тком вре́мени з-за недахо́пу (праз недахо́п, з прычы́ны недахо́пу) ча́су;
за мо́лодостью лет па маладо́сці гадо́ў;
3.
выска́зывания за и про́тив выка́званні за і су́праць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
за
1. с
2. с
3. с
4. с
5. с
6. с
7.
8.
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)