1. Псіхічны стан чалавека, ахопленага вялікім гневам, узбуджэннем; шаленства, раз’юшанасць. Віктар яшчэ болей чырванее; вочы, звужаныя шалам, зыркаюць дзёрзка і нядобра.Савіцкі.
2. Гарэзлівасць, свавольства; гулянка. І сэрца поўняць маладыя сілы, І хмеліць галаву вясновы шал.Бураўкін.Роўныя, як на падбор, былыя дзесяцікласніцы пачыналі шалы ў вадзе, на беразе.Мыслівец.Ад чужога шалу ў галаве круціцца.Прымаўка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Негара́зд ’не вельмі-та, дзе там’ (Растарг.), негараст (nieharast) ’нязручна; нешчасліва’ (Арх. Федар., Федар. 7), укр.негаразд ’нядобра, дрэнна’, рус.негоразд ’не вельмі, няўдала’. Ад незафіксаванага *гаразд > параўн. рус. ’горизд ’лоўкі, удалы, вопытны’, укр.гаразд *добра, шчасліва’, чэш.horazditi ’сварыцца, бушаваць, шумець’ (< венг. < слав., гл. Махэк₂, 149), якія выводзяцца з мяркуемага гоц.*garazds ’які разумна гаворыць’ (< ga і razda ’голас, мова’), гл. Фасмер, 1, 439, што даволі праблематычна. Параўн. таксама Шаур, SP, А 24, 33 і інш. (адносна чэш.nehorázny); Фасмер, 3, 57 (рус.негориздок).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
niedobrze
нядобра, дрэнна; кепска;
czuć się niedobrze — адчуваць (пачуваць) сябе нядобра (дрэнна);
robi mi się niedobrze — мне становіцца кепска; мяне нудзіць;
prowadzić się niedobrze — паводзіць (трымаць) сябе дрэнна;
mieć niedobrze w głowie — з галавой не ў парадку;
niedobrze mu patrzy z oczu — ён задумаў нядобрае
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
colour1[ˈkʌlə]n.
1. ко́лер; тон; адце́нне;
all colours of the rainbow усе́ ко́леры вясёлкі;
the colour question ра́савая прабле́ма
2. фа́рба
3. ко́лер тва́ру;
His face was drained of colour. Ён нядобра сябе адчуваў.
4. калары́т
5.pl.colours сцяг, флаг;
join the colours пайсці́ ў а́рмію/у во́йска
♦
high colour румя́нец;
with flying colours перамо́жна
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
3.безл., в знач. сказ. дрэ́нна, нядо́бра, ке́пска, бла́га;
◊
скве́рно ко́нчить дрэ́нна ско́нчыць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
схаладне́ць, ‑ею, ‑ееш, ‑ее; зак.
Разм.
1. Азябнуць; змерзнуць. Схаладнець на марозным ветры.// Стаць халодным. Як снежная гурба, зямля схаладнела.Грачанікаў.
2. Адчуць холад пад уплывам якога‑н. моцнага пачуцця. Коля зірнуў уніз і на імгненне схаладнеў ад страху.Быкаў.Брала злосць на сябе, Лагацкі адчуў нечакана, што ўвесь схаладнеў.М. Стральцоў./убезас.ужыв.Схаладнела ў грудзях.
3.перан. Стаць суровым, строгім. [Вораг] зрабіў страшны выраз твару, вочы яго нядобра схаладнелі, зрэнкі патанулі ў іх некуды ўглыб.Быкаў.
4.безас. Пахаладаць. Пад раніцу схаладнела.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
czuć się
czu|ć się
незак. адчуваць сябе; пачуваць сябе;
czuć się niedobrze — нядобра сябе адчуваць;
jak się pan ~je? — як вы сябе адчуваеце?; як маецеся?
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
ill
[ɪl]1.
adj. worse, worst
1) хво́ры, нездаро́вы
To be ill with smallpox — хварэ́ць на адзёр
to fall ill — захварэ́ць
2)
а) злы; благі́, дрэ́нны; ліхі́, лю́ты
ill fame — нядо́брая сла́ва
б) шко́дны
ill effect — шко́дны ўплы́ў
3) неспрыя́льны; нешчасьлі́вы; няўда́чны
an ill wind — неспрыя́льны ве́цер
4) нядо́бры, зага́нны, дрэ́нны
ill manners — дрэ́нныя мане́ры
ill luck — няўда́ча f., няшча́сьце n.
he had ill luck — яму́ не пашанцава́ла
5) няўме́лы; няспра́ўны
2.
n.
1) хваро́ба, не́мач f.
2) шко́да f.; бяда́f., няшча́сьце, зло n.
Poverty is an ill — Бе́днасьць — гэ́та няшча́сьце
3.
adv.
1) бла́га, нядо́бра, дрэ́нна; шко́дна
2) неспрыя́льна, непрыхі́льна; нешчасьлі́ва
3) няве́тла, нядо́бра; неміласэ́рна
He speaks ill of his friend — Ён нядо́бра гаво́рыць пра свайго ся́бра
to take ill — захварэ́ць
•
- ill at ease
- take something ill
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
2.безл., в знач. сказ. не зусі́м до́бра, дрэ́нна; не ўсё ў пара́дку;
у них неблагополу́чно у іх дрэ́нна, не ўсё ў пара́дку;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
мо́ташна, безас.узнач.вык., каму.
1. Млосна, нядобра (пра стан здароўя). Накурыўся так, што моташна стала. □ Зірнуў яшчэ ўніз Мішка і моташна яму стала — нязручна быць лётчыкам без прывычкі.Лынькоў.Калыхаўся [хлопчык], пакуль не рабілася моташна, дамоў прыходзіў з асалавелымі вачыма.Хомчанка.
2.перан. Агідна, прыкра. [Паліна:] — Ды не дрыжы ты ўжо так!.. Глядзець моташна...Новікаў.Часамі абураўся і Уладзік. — Кінь ты, Лазар, цягнуць лазара! Слухаць моташна!Колас.
3.перан. Аб адчуванні тугі, адзіноты. Не варта было пакідаць .. [Зіну] сёння адну. Ёй адно горка і моташна.Васілёнак.— Моташна там на абрыве тарчаць, — уздыхнуў Мірон Патапавіч. — У сяло б перабрацца.Хомчанка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)