НІ́ЛІН (Павел Піліпавіч) (16.1.1908, г. Іркуцк, Расія — 2.10.1981),
рускі пісьменнік. Друкаваўся з 1924. Першая кніга — «Чалавек ідзе ў гару. Нарысы звычайнага жыцця» (1936). Яго творчасці ўласцівы ўвага да рэальнага жыцця, вострая пастаноўка маральных, і грамадскіх праблем: апавяданне «Каханая дзяўчына» (1936, аднайм. фільм 1940), сцэнарый фільма «Вялікае жыццё» (1-я серыя 1940, Дзярж. прэмія СССР 1941; 2-я серыя 1958; пра шахцёраў Данбаса), аповесці «Выпрабавальны тэрмін» (1956, аднайм. фільм 1960), «Жорсткасць» (1956, аднайм. фільм 1960) і інш. Падзеі Вял.Айч. вайны на Беларусі ў аповесці «Праз могілкі» (1962, аднайм. фільм кінастудыі «Беларусьфільм», 1965). Аўтар рамана «Паездка ў Маскву» (1954), п’есы «На белым свеце» (1947, паст.Бел. т-рам імя Я.Коласа) і інш. Неаднаразова быў на Беларусі. На бел. мову асобныя яго творы пераклалі А.Жук, Т.Мартыненка.
Тв.:
Соч.Т. 1—2. М., 1985;
Жестокость: Повесть и рассказы. М., 1990.
Літ.:
Адамовіч А. Літаратура, мы і час.Мн., 1979. С. 116—118;
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Залёты ’імкненне выклікаць прыхільнасць з боку асобы іншага полу’. Укр.зальо́ти ’тс’. З польск.zaloty ’тс’. Паводле Брукнера (644), o незаканамерна з ě: lětь ’воля, магчымасць’. Гл. адлёт, лець. На запазычаны характар указвае ўкр. форма, а таксама фармальная і семантычная агульнасць польск., бел., укр. слоў. Параўн. з адрозненнямі чэш., славац.zálety ’залёты’, рус.залет ’зух, удалец’, залётка ’каханая’, славен.zalèt ’забег, спроба’, серб.-харв.за́лет ’разбег, размах’. Гл. заляцацца. Пра рус.залётка Адзінцоў, Этимология, 1974, 120–124.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
valentine[ˈvæləntaɪn]n.
1.каха́ная або́ каха́ны, які́м пасыла́ецца любо́ўны ліст 14 лю́тага
2. ліст або́ пашто́ўка з прызна́ннем у каха́нні, які́я пасыла́юцца анані́мна 14 лю́тага;
St. Va lentine’s Day Дзень Свято́га Валянці́на (14 лютага), калі́ закаха́ныя пасыла́юць лісты́ або́ пашто́ўкі
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
honey
[ˈhʌni]1.
n., pl. -eys
1) мёд -у m.
2) нэкта́р з кве́так, кве́ткавы сок
3) лю́бы, каха́ны -ага m., лю́бая, каха́наяf.
2.
adj.
мядо́вы; сало́дкі
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
Каха́нак ’любы, каханы’ (ТСБМ, Сцяшк. МГ, Нас. і г. д.), каха́нка ’любая, каханая’. Гэтыя словы засведчаны ўжо ў ст.-бел. мове: коханка, коханокъ. Дзеяслоў кохати ў ст.-бел. мове Булыка (Запазыч., 173) адносіць да паланізмаў. Зразумела, што і вытворныя, якія маюць адпаведнасці ў польск. (kochanek, kochanka), хутчэй за ўсе таксама запазычанні. Няясна, з якіх прычын коханка, коханокъ Булыка адносіць да ўтварэнняў, якія ўзніклі ўжо ў бел. мове (гл. с. 15, дзе гаворыцца, што пасля экземпліфікацыі прыводзяцца дэрываты, утвораныя на бел. глебе). Параўн. Кюнэ, Poln., 66.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
mistress
[ˈmɪstrəs]
n.
1)
а) гаспады́ня f.
б) улада́рка f.
2) спэцыялі́стка, майстры́ха f.
3) Br. наста́ўніца f.
the dancing mistress — наста́ўніца та́нцаў
4) каха́нка f.; Poet.каха́наяf.
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
зазно́баж.
1.(любовь) фольк. каха́нне, -ння ср.;
2.разг. (возлюбленная)каха́ная, -най ж., каха́нка, -кі ж., лю́бая, -бай ж.; (возлюбленный) каха́ны, -нага м., каха́нак, -нка м., лю́бы, -бага м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Зазно́ба ’жаль’, ’прадмет жалю’ (Нас.). Рус.зазно́ба ’каханне’, ’каханая’, уст. ’жаль’, укр.зазно́бка ’шрам, апёк’ (Жэлях.), ’засмучэнне’. Відаць, бяссуфіксны аддзеяслоўны наз. ад ст.-рус.зазнобити ’выклікаць абмарожанне (> боль); які з прэфіксам за‑ ад знобити ’быць крыніцай холаду, уздзейнічаць холадам, абмарожваць, выклікаць дрыжыкі’ (параўн. рус.озноб). Адсюль ’засмучэнне, жаль’. Пра рус. пераход да ’кахання’ гл. Фасмер, 2, 74; Адзінцоў, Этимология, 1974, 117–120; Шанскі, 2, З, 31–32. Зубаты (Studie, 1, 2, 179) параўноўвае бел. слова з гнесці, польск.gnębić ’прыгнятаць’. Гэта параўнанне мае сэнс толькі ў плане рэканструкцыі і.-е. кораня, але не непасрэдна на слав. грунце. Гл. зні́бець, зяб.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ДУШКЕ́ВІЧ (Інэса Анатолеўна) (н. 24.6.1959, Мінск),
бел. артыстка балета. Нар.арт. Беларусі (1991). Скончыла Бел. харэагр. вучылішча (1977). З 1977 салістка Нац.акад.т-ра балета Беларусі.
Творчай індывідуальнасці Д. уласцівы шырокі акцёрскі дыяпазон, спалучэнне тэхн. віртуознасці з вял. пластычнай экспрэсіяй. Творчая вяршыня — партыя Рагнеды («Страсці» А.Мдывані; Дзярж. прэмія Беларусі 1996), пазначаная магутным трагедыйным гучаннем. Сярод інш. вобразаў у класічных і сучасных балетах: Адэта—Адылія, Маша, Аўрора («Лебядзінае возера», «Шчаўкунок», «Спячая прыгажуня» П.Чайкоўскага), Жызэль («Жызэль» А.Адана), Сільфіда («Сільфіда» Х.Левенскольда), Нікія і Кітры («Цені» і «Дон Кіхот» Л.Мінкуса), Марыя і Зарэма («Бахчысарайскі фантан» Б.Асаф’ева), Ундзіна («Ундзіна» Г.Генцэ), Кармэн («Кармэн-сюіта» Ж.Бізэ—Р.Шчадрына), Ева («Стварэнне свету» А.Пятрова), Фрыгія («Спартак» А.Хачатурана), Джульета («Рамэо і Джульета» С.Пракоф’ева), Каханая і Распусніца (вакальна-харэаграфічнае прадстаўленне «Карміна Бурана» на муз. К.Орфа), Дзяўчына («Балеро» М.Равеля), Дзева-выбранніца («Вясна свяшчэнная» І.Стравінскага). Здымалася ў тэлеварыянтах спектакляў «Карміна Бурана», «Рамэо і Джульета», тэлефільме «Вяртанне вясны...». Лаўрэат Усесаюзнага конкурсу артыстаў балета (Масква, 1984). Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі 1986.
Літ.:
Чурко Ю.М. Белорусский балет в лицах. Мн., 1988. С. 147—151;
Мушынская Т. «Лебедзь белы, лебедзь чорны...» // Беларусь. 1984. № 10;
Яе ж. Мой лёс, мая любоў... // Мастацтва Беларусі. 1985. № 10;
Яе ж. Трохі пра вечнае // Там жа. 1993. № 1.
Т.М.Мушынская.
І.А.Душкевіч.І.Душкевіч у ролі Ундзіны.І.Душкевіч у ролі Фрыгіі.
