падкруці́ ць , ‑кручу, ‑круціш, ‑круціць; зак. , каго-што .
1. Закруціць глыбей, тужэй. Падкруціць вінт. □ Няўклюдны цвік балюча мул[яе] пятку. Нрыцерці б цвік, абмотку падкруціць... Пысін . // Разм. Круцячы якое‑н. прыстасаванне, узмацніць або павялічыць што‑н. Я падышоў да стала і падкруціў кнот у лямпе. Бажко .
2. Нямнога завіць; падвіць. Падкруціць валасы. □ Сіняўскі падкруціў чорныя вусы, пакасіўся на камандзіра. Алешка .
3. Разм. Нялоўка ступіўшы, падвярнуць. Падкруціць нагу.
4. перан. Разм. Уздзейнічаць на каго‑н., прымусіць рабіць лепш, хутчэй. — А ты вось паспрабуй, падкруці яго, гэтага Бялькевіча. Савіцкі .
•••
Падкруціць (закруціць ) гайку (гайкі) — павялічыць патрабаванні, зрабіць іх больш строгімі, суровымі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
захіна́ ць , захіну́ ць
1. (прыкрыць ) é inhüllen vt ; umhǘ llen vt ; schlí eßen* vt (закрыць );
2. (закруціць у што-н. ) é inpacken vt , é inwickeln vt
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
вы́ бавіцца , ‑баўлюся, ‑бавішся, ‑бавіцца; зак.
Разм. З вялікімі намаганнямі выбрацца адкуль‑н. — І не думай выходзіць у поле — згоніць ветрам з дарогі, абмарочыць, закруціць — не выбавішся з сумётаў і гурбаў. Сачанка . // перан. Выйсці з цяжкага становішча. Дыхаць [Слімак] пачаў хутка-хутка, як бы выбавіўшыся ад смяротнай небяспекі. Лынькоў .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
заверну́ ть сов.
1. (обернуть, упаковать) загарну́ ць, мног. пазаго́ ртваць; запакава́ ць, мног. пазапако́ ўваць; закруці́ ць , мног. пазакру́ чваць, укруці́ ць, мног. паўкру́ чваць; завіну́ ць, захіну́ ць;
2. (свернуть в сторону) завярну́ ць, мног. пазаваро́ чваць, павярну́ ць;
3. (завинтить) закруці́ ць , мног. пазакру́ чваць;
4. (загнуть кверху, назад) загну́ ць, мног. пазагіна́ ць; закруці́ ць , мног. пазакру́ чваць; (подол, рукава) закаса́ ць, мног. пазака́ сваць; (о штанинах — ещё) падкаса́ ць, мног. пападка́ сваць; (полы) захіну́ ць, мног. пазахіна́ ць;
5. разг. (зайти куда-л.) зайсці́ ; (заехать) зае́ хаць; (заглянуть) загляну́ ць; (наведаться) завіта́ ць;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
закру́ чаны
1. зави́ нченный, завёрнутый;
2. закры́ тый, завёрнутый;
3. закру́ ченный;
4. закру́ ченный, замо́ танный;
5. взви́ хренный, взвихрённый;
6. завёрнутый;
1-6 см. закруці́ ць 1-4, 6, 8
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
verdré hen vt
1) завярну́ ць; вы́ віхнуць;
die Á ugen ~ закаці́ ць во́ чы
2) сказі́ ць, перакруці́ ць;
◊
j-m den Kopf ~ разм. закруці́ ць каму́ -н. галаву́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
пазакру́ чваць , ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак. , каго-што .
1. Закруціць , завіць (пра валасы). Пазакручваць вусы. // Замацаваць, завязаць усё, многае. Пазакручваць дротам клямкі дзвярэй.
2. Абвязаць, абматаць чым‑н. усё, многае. Пазакручваць бінтам пальцы.
3. Загарнуць у што‑н. усіх, многіх або ўсё, многае. [Маці] пазакручвала ў лахманы малодшых Сяргеевых сясцёр і брата. Чарнышэвіч .
4. Круцячы, завінціць усё, многае. Пазакручваць гайкі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ускруці́ ць , ‑кручу, ‑круціш, ‑круціць; зак.
Разм.
1. каго . Падняць вельмі рана. [Волька:] — Дзяўчыну без пары ўскруціў. Калі яшчэ ў школу, хай бы спала. Пташнікаў .
2. звычайна безас. каго . Узбударажыць, вывесці са спакою. [Жонка:] — То чаго гэта цябе ўскруціла? Якое ліха яшчэ, чаго ты? Галавач .
3. што . Закруціць , узняць (пыл, пясок і пад.). Часам вецер засвішча, Ускруціць і попел і чад. Куляшоў .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
захіну́ ць , -ну́ , -не́ ш, -не́ ; -нём, -няце́ , -ну́ ць; -ні́ ; -ну́ ты; зак.
1. каго-што . Засланіць, прыкрыць чым-н.
З. рукамі галаву.
2. што . Пасунуўшы, закрыць, завесіць.
З. фіранку.
3. каго-што . Ахінуць чым-н. , закруціць у што-н. або схаваць куды-н. , за што-н.
З. дзіця ў кажух.
З. сумку за сябе.
4. што . Закінуць адзін край адзежыны за другі.
З. полы кажуха.
5. перан. , што . Зацягнуць тонкім слоем.
Туман захінуў берагі ракі.
|| незак. захіна́ ць , -а́ ю, -а́ еш, -а́ е.
|| звар. захіну́ цца , -ну́ ся, -не́ шся, -не́ цца; -нёмся; -няце́ ся, -ну́ цца; -ні́ ся; незак. захіна́ цца , -а́ юся, -а́ ешся, -а́ ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
замата́ ць 1 , ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак. , каго-што .
1. Матаючы, закруціць вакол чаго‑н., навіць на што‑н. Заматаць канец вяроўкі за слуп.
2. чым . Разм. Абкруціць, абматаць чым‑н. Заматаць шалікам шыю. Заматаць рану бінтам.
3. перан. Разм. Стаміць, знясіліць рознай работай, клопатамі і пад. Яго зусім заматалі розныя непаладкі.
замата́ ць 2 , ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак.
Разм. Пачаць матаць 1 .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)