ГІПО́ТЭЗА (ад грэч. hypothesis аснова, меркаванне),
сістэма тэарэт. пабудоў (суджэнняў), з дапамогай якіх на аснове шэрагу фактаў робіцца вывад пра існаванне аб’екта, яго ўласцівасці, сувязі ці прычыны з’явы, прычым вывад гэты нельга лічыць абсалютна дакладным; часовая логіка-метадалагічная характарыстыка выказвання, якая існуе ад пабудовы да праверкі. Гіпотэза павінна мець абгрунтаванасць, падлягаць праверцы і не супярэчыць прынятым у навуцы палажэнням. Пасля праверкі (эксперымент ці назіранне), калі гіпатэтычныя выказванні аказваюцца ісціннымі, яны ўключаюцца ў тэорыю, а калі памылковымі, то замяняюцца новымі. Лагічная структура гіпотэзы — лагічная структура тых выказванняў, якім прыпісваецца гіпатэтычнасць. Для эмпірычных навук характэрна, што кожнае выказванне ў іх бывае ў стадыі гіпотэзы. Паводле рус. логіка М.І.Карынскага, гіпотэза абазначае таксама вывад, які па сваёй структуры падобны да простага катэгарычнага сілагізму другой фігуры.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
разважа́нне, -я, мн. -і, -яў, н.
1.Вывад, рад думак, выкладзеных у лагічна паслядоўнай форме.
2. звычайна мн. Выказванні, абмеркаванні, размовы.
Многа часу траціцца на разважанні.
◊
Без разважання (разм.) — адразу, доўга не думаючы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
паслядо́ўны, -ая, -ае.
1. Які бесперапынна ідзе адзін за адным.
Паслядоўныя этапы работы.
2. Лагічна абгрунтаваны, які заканамерна вынікае з чаго-н.
П. вывад.
П. ход думак.
Разважаць паслядоўна (прысл.).
|| наз.паслядо́ўнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
неабавязко́вы, ‑ая, ‑ае.
Які не з’яўляецца абавязковым, неабходным. Неабавязковы вывад.// Які не падлягае абавязковаму вывучэнню. Неабавязковы прадмет. Неабавязковы курс.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
адсю́ль, прысл.
1. З гэтага або ад гэтага месца.
А. да горада далёка.
2. З гэтай мясцовасці.
Ён недзе а., з-пад Мінска.
3.перан. Са сказанага перад гэтым; у выніку гэтага.
А. зрабі вывад.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́вадка, ‑і, ДМ ‑дцы, ж.
1.Дзеяннепаводледзеясл. выводзіць — вывесці (у 11 знач.).
2.Вывад коней для агляду ці размінкі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
рэзюме́, нескл., н.
Кароткі выклад зместу, сутнасці артыкула, прамовы; кароткі вывад са сказанага. Рэзюме даклада. □ — Досыць, ясна, — вывеў сваё рэзюме прыстаў.Мурашка.
[Фр. résumé.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Féhlschlussm -es, -schlüsse памылко́вы вы́вад
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
ПАСЫ́ЛКА (у традыц. логіцы),
суджэнне, якое служыць асновай для заключэння (вываду) і з’яўляецца неабходнай часткай любога розумазаключэння. П. могуць быць факты або суджэнні пра факты, прынцыпы, аксіёмы, пастулаты і інш., увогуле ўсякія з’явы або выказванні — зыходныя даныя, з якіх непасрэдна ці шляхам разважання можна вылучыць якую-н. новую інфармацыю (П. індукцыі і П. дэдукцыі). У непасрэдным розумазаключэнні вывад робіцца з адной П.; у дэдукцыйным — як правіла, з 2 П. (большая і меншая); у індукцыйным — больш як з 2 П. Асн. патрабаванне да П. — іх ісціннасць. Калі П. ісцінныя і ў працэсе розумазаключэння спалучаны па законах логікі, тады вывад (заключэнне) будзе ісцінным. П. — неабходная ўмова лагічнай аргументацыі або доказу.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
высно́ва, ‑ы; Рмн. ‑сноў; ж.
Вывад, заключэнне. Зрабіць выснову. □ [Карызна] ужо дасканала праверыў свае .. адносіны, свае пачуцці да.. [жонкі] і зрабіў рашучую канчатковую выснову.Зарэцкі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)