1. Доўгая канаўка на паверхні зямлі, праведзеная плугам у час ворыва. Роўная істужка разоры ціха развіналася следам за Сёмкам, нідзе не адыходзячы ад мяжы на болей, чым ставала ўлегчыся вывернутай плугам зямлі.Гартны.Васіль таксама ездзіў з маткаю, прывучаўся трымаць плуг, праганяць разору.Кулакоўскі.Самая меншая Кулініна дачка борздзенька бяжыць уперадзе. Кідае ў вузкую разору палавінкі бульбін.Паўлаў.
2. Паглыбленне ў выглядзе канаўкі, зробленае плугам або лапатай на полі і агародзе для сцёку вады і для праходу. Арцём звярнуў на агароды, шуснуў у каноплі, адтуль разораю між капусты забег у падворак Юркі Труса.Колас.З дарогі звярнулі [Андрэй з Апанасам] на поле і ішлі разораю праз маладое жыта.Пестрак.
3. Прадаўгаватае паглыбленне ў чым‑н. Цякла тут з лесу невялічка Травой заросшая крынічка, Абодва берагі каторай Лазняк, ракітнік абступалі, Бруіліся ў цяньку іх хвалі І ў луг чуць значнаю разорай Ішлі спакойна між чаротаў.Колас.Скура на руках таўшчала, трэскалася на пальцах і далонях, пакідаючы глыбокія разоры.Мурашка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
спі́ца, ‑ы, ж.
1. Адзін з драўляных або металічных стрыжняў, які злучае калодку кола з вобадам. Вялізныя колы былі напалавіну без спіц, абады без шын.Машара.Пярэдняе кола веласіпеда ўдарылася аб пень, сагнулася, тырчаць вырваныя спіцы.Жычка.// Адзін з драўляных або металічных стрыжняў рулявога кола. Спіцы штурвала.// Адзін з металічных прутоў, што складаюць каркас парасона.
2. Драўляны або металічны стрыжань рознага прызначэння. На таку .. стаяла саматужная сячкарня — бервяно-к[о]злы на чатырох ножках з дзвюма парамі ўбітых наўскасяк спіц.Колас.[Міхалка] выведае тады ўсю механіку калёсікаў, зубчыкаў, спіц, шасцерняў, .. якіх у гадзінніку так многа.Бядуля.
3. Плоскае выгнутае шыла для пляцення лапцей. [Дзед:] — Чаго ты там слепішся ў тую кніжку. Хіба ты з яе хлеба наясіся... Вунь бы лепш наломваўся лапці пл[е]сці, а то вырасцеш і спіцы не будзеш умець у руках трымаць.Сабаленка.
•••
Апошняя (дзесятая) спіца ў калясніцы — а) чалавек, які адыгрывае нязначную ролю ў жыцці, грамадстве, у якой‑н. справе; б) тое, што мае малое значэнне.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
та́йна1, ‑ы, ж.
1. Тое, што хаваецца, адрываецца ад іншых, што вядома не ўсім; сакрэт. Ваенная тайна. Тайна перапіскі. □ І раптам .. [Вера] поўнасцю зразумела, што Ніна не хоча раскрываць тайны, не давярае ёй, і слёзы крыўды бліснулі на вачах.Мікуліч.Усе свае дзеянні піянеры вырашылі трымаць да часу ў тайне ад дарослых.Курто.
2. Тое, што яшчэ не пазнана, неразгадана; скрытая ўнутраная сутнасць з’явы, прадмета. Тайны будовы матэрыі. Тайны палярнага ззяння. □ Перад чалавекам стаяць яшчэ мільёны неразгаданых тайн прыроды, жыцця і смерці.Лынькоў.Выгнаць тайны акіяна — Вось імкненне іх [вучоных] і план.А. Александровіч.// Тое, чым чалавек яшчэ не авалодаў. Кожную вольную хвіліну [Аляксандра Іванаўна Клімава] выкарыстоўвае для таго, каб глыбей пранікнуць у тайны драматычнага мастацтва.«Маладосць».Люба спазнала тайну граматы. Чытаць — гэта было таксама вялікай асалодай.Кудраўцаў.
та́йна2, прысл.
Скрытна ад іншых. Пакідаю я тайна пад час развітання Разам з сэрцам жывыя надзеі свае...Бачыла.Слёзы людскія, слёзы людскія!.. Тайна ліліся, адкрыта ліліся. Падалі долу гарачым дажджом.Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
эне́ргія, ‑і, ж.
1. Адна з асноўных уласцівасцей матэрыі — агульная колькасная мера руху і ўзаемадзеяння ўсіх яе відаў. Закон захавання энергіі. □ Дзяленне ядзер урану суправаджаецца выдзяленнем вялікай колькасці энергіі.«Маладосць».// Здольнасць якога‑н. цела, рэчыва і пад. выконваць якую‑н. работу або быць крыніцай той сілы, якая можа выконваць работу. Шмат часу забірала .. вырашэнне такіх пытанняў, як выкарыстанне энергіі марскіх прыліваў і адліваў або атрыманне яе з арктычнага холаду.Шахавец.Невядомых скарбаў і энергій у прыродзе вельмі многа.Бядуля.//Разм. Электрычны ток. Свая электрастанцыя давала энергію.Гурскі.
2. Дзейная сіла, спалучаная з настойлівасцю ў дасягненні пастаўленай мэты. Усе гэтыя дні Сузан хадзіў вясёлы і ўзрушаны. Ён праявіў нават пэўную энергію і заклапочанасць.Лынькоў.— Аса! аса! — дружна крычалі студэнты, пляскаючы ў далоні і захапляючыся хараством і нястрымнай энергіяй дзяўчыны.Дуброўскі.Многа трэба было энергіі і старання, каб кожная група была зацікаўлена ў сваёй рабоце, каб увесь час трымаць школу на вышыні таго ці іншага настрою.Колас.
•••
Ядзерная (атамная) энергія — унутраная энергія атамнага ядра, якая вылучаецца пры ядзерных рэакцыях.
[Ад грэч. enérgeia — дзеянне, дзейнасць.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ве́тер ве́цер, род. ве́тру м., мн. вятры́, -ро́ў;
◊
ищи́ ве́тра в по́ле шука́й ве́тру ў по́лі;
у него́ ве́тер в голове́ у яго́ ве́цер у галаве́;
броса́ть слова́ на ве́тер кі́даць сло́вы на ве́цер;
держа́ть нос по́ ветрутрыма́ць нос па ве́тры;
ве́тром подби́тый ве́трам падшы́ты;
говори́ть (болта́ть) на ве́тер гавары́ць (пле́сці) на ўзвей ве́цер;
куда́ ве́тер ду́ет куды́ ве́цер дзьме.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
pocket1[ˈpɒkɪt]n.
1. кішэ́нь;
Joseph always stands with his hands in his pockets. Джозеф заўсёды стаіць, трымаючы рукі ў кішэнях.
2. кішэ́нька (для карт, табліц, фотаздымкаў і да т.п.)
3. гро́шы, сро́дкі
4. упа́дзіна, я́мка
5. раён, зо́на
6. лу́за білья́рда
♦
be in smb.’s pocket быць у рука́х у каго́-н.;
be/live in each other’s pocketsBrE вадо́й не разалье́ш;
in pocket быць у вы́йгрышы;
out of pocket цярпе́ць стра́ту;
have smb. in one’s pocketтрыма́ць каго́-н. у рука́х
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
buoy
[ˈbu:i]1.
n.
1) буй, бу́я m.; вяха́f., pl. ве́хі (на вадзе́)
2) выратава́льная ку́ртка, выратава́льны по́яс або́ круг
2.
v.t.
1) абазнача́ць буя́мі
2) трыма́ць на паве́рхні
3.
v.i.
трыма́цца на вадзе́
to buoy up —
а) трыма́цца на паве́рхні вады́, не тану́ць
б) падтры́мваць, падыма́ць дух, падбадзёрваць
She buoyed up his hopes with promises — Яна́ падтры́мвала у ім надзе́ю абяца́нкамі
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
sustain
[səˈsteɪn]
v.t.
1) падтры́мваць
Hope sustains him in his misery — Надзе́я падтры́мвае яго́ ў бядзе́
2) утры́мваць
to sustain an army — утры́мваць а́рмію
3) трыма́ць, падпіра́ць
Arches sustain the weight of the roof — Скляпе́ньне трыма́е цяжа́р страхі́
4) вытры́мваць (уда́ры)
5) цярпе́ць
to sustain a great loss — пане́сьці вялі́кую стра́ту
6) пацьвярджа́ць, падтры́мваць
The facts sustain his theory — Фа́кты пацьвярджа́юць яго́ную тэо́рыю
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
within
[wɪˈðɪn]1.
prep.
1) у ме́жах, на праця́гу чаго́
within the man’s powers — у ме́жах людзкі́х сі́лаў
within a week — на праця́гу ты́дня
2) у сярэ́дзіне, уну́тры чаго́
2.
adv.
1) у сярэ́дзіне, унутры́
The house has been painted within and without — Дом быў пафарбава́ны ўсярэ́дзіне й зво́нку
2) у сабе́, у душы́
to keep one’s grief within — трыма́ць свой боль у сабе́
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
glass
[glæs]1.
n.
1) шкло n.
2) шкля́нка, ча́рка f.
3) лю́стра n.
4) шкляны́я рэ́чы або́ по́суд
5) шы́ба, шы́біна f.
2.
v.t.
1) шкліць (во́кны); трыма́цьшто пад шклом або́ ў цяплі́цы
2) адбіва́ць (як у лю́стры)
3) наво́дзіць люстра́ны гля́нец, глянцава́ць
3.
adj.
1) шкляны́(по́суд)
2) зашклёны
a glass door — зашклёныя дзьве́ры
glasses — акуля́ры pl. only.
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)