Мана́ткі ’невялікая маёмасць, рэчы, пажыткі, хатні скарб’ (іран.), ’убранне’ (ТСБМ, Янк. БП, Сцяшк., Яруш., Шат., Касп., Бяльк., Растарг., ТС; КЭС, лаг.), манатье ’анучы, рызманы, лахманы’ (Нікан.), манацье ’манаткі’ (ТС), манацце ’лахманы’ (Ян.); арго: маг., слуц., чарніг., Падолле мана́тка ’кашуля’ (Рам. 9), ст.-рус. манатья, монатия ’мантыя’, запазычаныя з с.-грэч. μαντύας < лац. mantum ’тс’ (Бандалетаў, Этимология–80, 69).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
два, двух, двум, двума́, (аб) двух, м. і н.; дзве, дзвюх, дзвюм, дзвюма́, (аб) дзвюх, ж., ліч. кольк.
Лік, лічба і колькасць 2.
Двойчы д. — чатыры.
Напісаць лічбу д.
Д. сярпы.
Дзве хвіліны.
За аднаго бітага двух нябітых даюць (прыказка).
◊
Бачыць на два аршыны пад зямлёй (разм., часта іран.) — адрознівацца вялікай праніклівасцю.
Ні два і ні паўтара (разм.) — пра што-н. няпэўнае.
Як двойчы два (чатыры) — бясспрэчна, зразумела, ясна.
|| парадк. другі́, -о́е, -а́я.
Д. год.
Д. па парадку.
Другога мая.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
папе́ра, -ы, мн. -ы, -пе́р, ж.
1. Матэрыял для пісьма, а таксама для іншых мэт, які вырабляецца з драўніннай ці анучнай масы.
2. Афіцыйнае пісьмовае паведамленне, дакумент; рукапіс.
Штабныя паперы.
Каштоўныя паперы (грашовыя дакументы). Корпацца ў паперах.
◊
Застацца на паперы — пра рашэнне, якое не выконваецца.
Папера ўсё вытрымае (іран.) — напісаць можна ўсё, але не заўсёды ажыццяўляецца тое, пра што напісана.
|| памянш. папе́рка, -і, ДМ -рцы, мн. -і, -рак, ж.
|| зніж. папе́рчына, -ы, мн. -ы, -чын, ж.
|| прым. папяро́вы, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
цы́ркаць разм.
1. (in dünnen Stráhlen) gíeßen* [mélken], dünn flíeßen*;
2. (пляваць цераз зубы) durch die Zähne spúcken;
3. іран. etw. ganz wénig gében*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
жры́ца ж.
1. рэл., гіст. Príesterin f -, -nen;
2. перан. іран.: жры́ца каха́ння Callgirl [´kɔ:lgø:rl] n -s, -s; Séxdienstleisterin f -, -nen; Líebesdienerin f -, -nen
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
вызнача́цца, вы́значыцца
1. sich áufklären; sich heráusstellen;
2. (вылучыцца) sich áuszeichnen; sich hervórtun* (іран.);
3. (стаць знамянальным) gekénnzeichnet wérden; dénkwürdig sein; geféiert wérden
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
дапато́пны
1. (вельмі даўні) frühgeschichtlich, vórweltlich; vórsintflutlich;
2. разм. (састарэлы); жарт., іран. vórsintflutlich; von Ánno dázumal;
дапато́пны ўбор áltmodische Kléidung [Tracht];
дапато́пныя по́гляды veráltete [vórsintflutliche] Ánsichten
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
шы́шка ж.
1. бат. Zápfen m -s, -;
яло́вая шы́шка Tánnenzapfen m-s, -;
◊
шы́шкі на вярбе́ Únsinn, dúmmes Zeug
2. разм. іран. (важнаяасоба) gróßes [hóhes] Tier
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
перл м.
1. уст. (жамчужына) Pérle f -, -n;
2. перан. іран. Pérle f (музыкі, паэзіі і г. д.);
перл дасці́пнасці das ist ein Géistesblitz
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Разу́мны ’надзелены розумам’ (ТСБМ; астрав., мін., Сл. ПЗБ; Бяльк., Мал.), ’разважлівы, кемлівы, надзелены жыццёвай мудрасцю’ (ТСБМ), разу́мец ’разумнік’ (Янк. 2), ’той, хто хваліцца сваім розумам’ (Янк. 1), разуме́ц ’сталы, разважлівы чалавек’ (Сцяшк.), разу́мнік ’хітры чалавек’ (Сцяшк.), ’мудрэц, хітрэц’ (Бяльк.), разумо́к ’дзіця, якое па-даросламу разважае’ (Інстр. 3), ’мудрэц, хітрэц’ (Юрч.), разумо́чак ’мудрэц, хітрун’ (Юрч. СНЛ), разуму́та іран. ’разумніца’ (лаг., Гіл.). Ад ро́зум (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)