Лу́жа, лу́жана, лу́жына ’месца на дарозе, дзе ўтварылася яма, запоўненая вадой’, ’калюга, якая застаецца пасля дажджу’ (ТСБМ, Мядзв., Касп., Шат., Бяльк., Сцяшк., Яруш., Сл. ПЗБ; слуц., слонім., КЭС), слаўг. лужа́віна, лужа́іна, лужаі́вінка, лужае́віна, лужча́віна, лёзн. лу́жынка ’лужына вады’ (Яшк.), а таксама лу́жа ’дрыгва, вялікае махавое балота’ (капыл., рэч., слаўг., Яшк.), ’стаячае возера’ (рэч., слаўг., Яшк.), ’заліў ракі’ (паўд.-усх., КЭС). Зах.-укр. лу́жа ’лужына’, бойк. лужи́на ’лаза для кошыкаў’, у Грынчэнкі лужи́на ’луг’; рус. лу́жа: валаг. ’лужына’, ’лагчына, запоўненая вадой’, разан. ’сырое, балоцістае месца’, ’запруда’, разан., арханг. ’невялікае азярко’, пск. ’сенажаць на нізкім месцы’, пск., цвяр. лужа́вина ’сырое, балоцістае месца’, уладз. ’лужок’, кастр. ’сенажаць’, ст.-рус. лужа ’лужына’, ’балота’, лужина ’азярко, стаячае балотка’; польск. łuża ’яма, катлавіна, залітая вадой’, в.- і н.-луж. łuža ’лужына’, łuž ’вада ў лужы’, ’слота’, палаб. lau̯zə ’лужына’, ’балота’, ’луг’; чэш. louže, louž, мар. lužovica, ган. ložufka ’лужына’, ’яма для жыжы з гною’, ст.-чэш. lúžě ’лужа, балота’; славен. lúža ’тс’, серб.-харв. лужа (XVII ст.) ’лужына’, ’дрыгва’, ст.-балг. лужа ’балота, возера’ і, магчыма, балг. лъ́жа, лъ́джа ’лазня’, ’лужына’ (насуперак БЕР, 3, 541). Прасл. luža (у Фасмера, 2, 529 — памылкова lougi̯a) ’яма з балоцістай, стаячай вадой’, ’балота’, ’мокрая мясціна’ (Слаўскі, 5, 377–378). Найбліжэйшыя і.-е. адпаведнікі: літ. lū̃gas, liū̃g(n)as ’балота’, ’лужына’, лат. luga ’ліпкая маса, якая пакрывае зарастаючыя азёры’, ļuga ’халадзец’, lugava ’асенняя слота’, назва ракі Ludze і возера Ludza, ст.-прус. Lügelgen, а таксама рус. гідронім Лжа < Лъжа, ст.-грэч. λυγαῖος ’цёмны’, ілір. *lugas, *lugā ’балота’ (у Страбона) > алб. lëgatë ’лужына’, ’балота’. Да і.-е. *lougi̯a, якое з *leug‑ ’цёмны’, ’балота’ (Літ-py гл.: Махэк₂, 342; Скок, 2, 333; Бязлай, 2, 158 і ў вышэйпададзеных слоўніках). Гл. таксама генетычна роднаснае луг 2. Паводле Мартынава (Язык, 37) прасл. luža з’яўляецца балтыйскім інгрэдыентам прасл. мовы.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

tear

I [tɪr]

n.

1) сьляза́ f.

to break into tears — запла́каць, распла́кацца

2) кро́пля расы́, смалы́

•

- in tears

II [ter]

1.

v.t. tore, torn, tearing

1) дзе́рці, прадіра́ць прадзіра́ць, дра́ць; рва́ць

She tore a hole in her dress — Яна́ прадзе́рла дзі́рку ў суке́нцы

2) разьдзе́рці, парэ́заць

The jagged stone tore his skin — Ён парэ́заў ску́ру аб во́стры ка́мень

2.

v.i.

1) рва́цца

Lace tears easily — Кару́нкі лёгка рву́цца

2) адрыва́цца

He could not tear himself from that spot — Ён ня мог адарва́цца ад таго́ ме́сца

3) ірвану́ць, ірвану́цца

3.

n.

1) прадзёртае ме́сца, прарэ́з -у m., дзі́рка f. (у ткані́не)

2) вы́бух гне́ву, зло́сьці

3) вялі́кі сьпех

•

- tear along

- tear down

- tear oneself away

- tear up

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

па́мятны

1. dénkwürdig;

па́мятнае здарэ́нне ein dénkwürdiges Er¦éignis;

па́мятнае ме́сца Gedénkstätte f -, -n;

2. (што служыць для напаміну) Denk-;

па́мятны меда́ль Gedénkmünze f -, -n, Er¦ínnerungsmedaille [-´daljə] f -, -n (zu D);

па́мятны падару́нак Er¦ínnerungsgabe f -, -n, Er¦ínnerungsstück n -(e)s, -e;

па́мятная до́шка Gedénktafel f -, -n;

па́мятная запі́ска дып. Dénkschrift f -, -en, Memorándum n -s, -den і -da

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

паса́да ж. (месца на службе) Amt n -(e)s, Ämter; Dienst m -es, -e, Díenststellung f -, -en;

займа́ць паса́ду ein Amt bekléiden, im Ámte stehen*;

вы́зваліць ад паса́ды séines Ámtes enthében*;

пакі́нуць паса́ду sein Amt níederlegen;

дзяржа́ўныя паса́ды öffentliche Ämter;

быць зацве́рджаным у паса́дзе im Amt bestätigt wérden;

чалаве́к з вялі́кай паса́дай ein Mann in Amt und Würden

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

прабе́л м.

1. (месца ў тэксце) únbeschriebene [fréie, léere] Stélle; Lücke f -, -n, Zwíschenraum m -(e)s, -räume;

2. палігр. Dúrchschuss m -es, -schüsse (паміж радкамі); Léerstelle f -, -n, Léerschritt m -(e)s, -e (паміж літарамі);

3. (недахоп) Lücke f; Mángel m -s, Mängel; Únzulänglichkeit f -, -en;

прабе́л у ве́дах Wíssenslücke f -, -n;

запо́ўніць прабе́лы Lücken áusfüllen [schlíeßen*]

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

прагу́лка ж. Spazíergang m -(e)s, -gänge; Promenáde f -, -n; Spa zíerfahrt f -, -en (у машыне і г. д.);

ра́нішняя прагу́лка Mórgenspaziergang m;

прагу́лка ве́рхам Áusritt m -(e)s, -e, Spazíerritt m;

за́гарадная прагу́лка ein Áusflug [Spazíergang] ins Grüne; Spazíergang áußerhalb der Stadt;

рабі́ць прагу́лку éinen Spazíergang máchen;

ме́сца для прагу́лак Promenáde f -, -n, Spazíerweg m -(e)s, -e

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

прыкава́ць

1. (ланцугом) ánketten vt, an die Kétte légen; fésseln vt, in Fésseln schlágen*;

2. перан. erstárren lássen*; fésseln vt; únbeweglich máchen;

страх прыкава́ў яго́ да ме́сца vor Furcht blieb er wie gebánnt stehen; vor Angst kónnte er sich nicht vom Fleck rühren;

хваро́ба прыкава́ла яго́ да ло́жка er war durch die Kránkheit an das Bett gefésselt

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

ву́зкі

1. schmal; eng, knapp (цесны);

ву́зкая сту́жка schmáles Band;

ву́зкая спадні́ца énger Rock;

ву́зкая суке́нка énges Kleid; ein Kleid, das spannt;

2. (абмежаваны) beschränkt, éngstirnig;

◊

ву́зкія по́гляды beschränkte Ánsichten;

у ву́зкім сэ́нсе сло́ва im éngen Sínne des Wórtes;

у ву́зкім асяро́ддзі im éngen Kreis;

ву́зкае ме́сца Éngpass m -es, -pässe; Schwíerigkeit f -, -en; schwáche Stélle

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

іна́чай, прысл. і злучн.

1. прысл. Іншым спосабам, па-другому, не так. Справа пайшла іначай. □ — Жывы пра жывое думае, а як жа іначай! Іначай нельга. Чарнышэвіч. А яшчэ зусім нядаўна ўсё выглядала іначай. Кулакоўскі.

2. злучн. супраціўны. У адваротным выпадку, а то. — Тыл арміі павінен быць надзейны, Іначай мы не зможам наступаць. Глебка. — Павінна кожная рэч сваё месца ведаць, іначай, голуб мой, не парадак. Лынькоў.

•••

Не іначай (як) — падобна, што; іменна. Адкуль.. [Зелянюк] ведае? Не іначай вымудрае ўсё гэта яго маладая жвавая фантазія. Зарэцкі.

Так ці іначай гл. так.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

крэ́сла, ‑а, н.

1. Прадмет мэблі, звычайна са спінкай, прызначаны для сядзення аднаго чалавека. Венскае крэсла. □ Вялікая гасціная была ўстаўлена добрым дзесяткам крэслаў вакол круглага стала. Ваданосаў. // Такі прадмет мэблі з мяккай абіўкай і ручкамі-падлакотнікамі. [Дзяўчына] падышла пад акно, зірнула на двор і толькі тады вярнулася і села ў мяккае крэсла каля канапы. Мурашка.

2. перан.; звычайна з азначэннем. Разм. Месца работы, пасада. Заняць міністэрскае крэсла. □ Летась залічыў у штат жонку майго лепшага сябра Радзівонава — раскрытыкавалі так, што ледзь у крэсле ўтрымаўся. Вірня.

•••

Крэсла-ложак — раскладное крэсла, якое можна выкарыстоўваць у якасці ложка.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)