Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
праднява́ць, ‑днюю, ‑днюеш, ‑днюе; зак.
Правесці, пражыць дзень.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Паўдзе́нне ’поўдзень’ (Нас., Касп.). Прасл. форма была б роlъ dьnьje. Да паў- і дзень (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Віле́я ’апошні дзень перад святам ці нейкім здарэннем’ (лаг., КЭС). Да ві́лія < вігі́лія < польск.wigilia.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
наза́ўтра, прысл.
На наступны дзень. Прыехаў пан у горад, пераначаваў, а назаўтра пайшоў шукаць аўса.Якімовіч.Мы стрэліся пад той жа бярозай назаўтра, у наступны дзень.Васілевіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
МАКСІМЦО́Ў (Канстанцін Іванавіч) (н. 20.9.1919, г. Гомель),
бел. жывапісец. Скончыў Віцебскае маст. вучылішча (1939). Працуе ў тэматычнай карціне, пейзажы, нацюрморце. Творы адметныя мяккім каларытам, гарманічным суладдзем кампазіцыі і колеравых суадносін, лірычным спакоем. Аўтар прац «Жнівень» (1950), «Сакавік» (1953), «Шэры дзень» (1959), «Зіма. Замяло» (1962), «Яблыні цвітуць» (1965), «Ранняя вясна» (1970), «Асенняя мелодыя» (1980), «Растае снег» (1982), «Пара веснавая» (1983), «Веснавыя воды» (1989), «Пяшчотная вясна» (1990), «Ветраны дзень» (1996—97), «Ціхая ноч» (1997).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
dz.
1. = dzień — дзень;
2. = dziennik — часопіс, газета
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
бу́рны, -ая, -ае.
1. Неспакойны, навальнічны, з бурамі.
Б. дзень.
Б. акіян.
2. Які бурліць, парыўны.
Бурныя рэкі.
3. Які моцна праяўляецца; хвалюючы, гарачы.
Бурнае захапленне.
4. Які імкліва праходзіць або развіваецца.
Б. рост заводаў.
|| наз.бу́рнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прыба́віцца, 1 і 2 ас. не ўжыв., -іцца; зак.
1. Паявіцца ў дадатак.
Людзей на вуліцах прыбавілася.
2. Стаць большым.
Дзень прыбавіўся.
П. ў вазе.
|| незак.прыбаўля́цца, -я́ецца.
|| наз.прыбаўле́нне, -я, н.
П. сям’і (пра нараджэнне ў сям’і дзіцяці).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ДВАНАДЗЕСЯ́ТЫЯ СВЯ́ТЫ,
12 найбольш значных свят праваслаўя: Раство Хрыстова (Каляды) — 7 студз. (25 снеж. па с.ст.), Хрышчэнне Гасподняе (Вадохрышча) — 19(6) студз.; Стрэчанне Гасподняе (Грамніцы) — 15 (2) лют., Дабравешчанне — 7 крас. (25 сак.), Уваход Гасподні ў Іерусалім (Вербніца) — за тыдзень да Вялікадня, Узнясенне Гасподняе (Ушэсце) — на 40-ы дзень пасля Вялікадня, Дзеньсв. Тройцы (Сёмуха, Пяцідзесятніца) — на 50-ы дзень пасля Вялікадня, Праабражэнне Гасподняе (Спас) — 19 (6 жн.), Успенне Прасвятой Багародзіцы (Прачыстая) — 28 (15) жн., Раство Прасвятой Багародзіцы 21 (8 вер.), Узвіжанне Крыжа Гасподняга — 27 (14) вер., Увядзенне ў храм Прасвятой Багародзіцы (Уводзіны) — 4 снеж. (21 ліст). Разам з Вялікаднем лічацца галоўнымі святамі правасл. царквы. Пераважная большасць хрысц. свят прымеркавана да стараж. свят, звычаяў і абрадаў нар. календара. Звычайна хрысц. святы пачынаюцца з вечара, з усяночнай, а раніцай у царкве адбываецца святочная літургія.
