СЛАІ́СТЫЯ ВО́БЛАКІ [міжнар назва Stratus (St)],
шэры воблачны слой з дастаткова аднароднай асновай, з якога могуць выпадаць імжа, ледзяныя іголкі і снежныя зерні. Часта ніжняя паверхня гэтых воблакаў бывае парванай, касмыкаватай. Звычайна закрываюць усё неба шэрай заслонай, але зрэдку могуць назірацца ў выглядзе парваных воблачных мас. Размешчаны на выш. да 2 км. Складаюцца пераважна з кропель (пры нізкіх т-рах пераахалоджаных). Узнікаюць у выніку ахаладжэння паветра ад подсцільнай паверхні і дадатковага ахаладжэння ў працэсе турбулентнасці; на ўтварэнне ўплывае і турбулентны перанос вадзяной пары знізу і ўвільгатненне паветра ападкамі, якія выпадаюць з воблакаў інш. тыпаў. З найб. магутных і шчыльных С.в. выпадаюць слабыя ападкі. Гл. таксама Воблакі, Воблачнасць.
т. 14, с. 506
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
мезапа́ўза
(ад меза- + паўза)
пераходны слой атмасферы на вышыні 80—90 км паміж мезасферай і стратасферай.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
мезасфе́ра
(ад меза- + офера)
пераходны слой атмасферы на вышыні 50—80 км паміж стратасферай і іанасферай.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
гетэраге́нны
(ад гетэра- + -генны)
які складаецца з неаднолькавых, разнародных частак, напр. г. слой вады (проціл. гамагенны).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
галаклі́н
(ад гала- + гр. kline = ложа)
слой вады ў акіяне з рэзка выражаным вертыкальным градыентам салёнасці.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
перыбле́ма
(гр. periblema = абалонка)
слой ініцыяльных клетак у конусе нарастання кораня, з якіх развіваецца першасная кара.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
перыястра́кум
(ад перы- + гр. ostrakon = чарапок)
знешні слой ракавіны малюскаў, які складаецца з арганічнага рэчыва канхіяліну.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
экзака́рпій
(ад экза- + гр. karpos = плод)
знешні слой каляплодніка раслін (напр. скурка ягады вінаграду); параўн. эндакарпій.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Вяршкі́ 1 ’кончыкі пальцаў’ (гродз., дзятл., Сцяшк. МГ), адз. лік. вяршок — да прасл. vьrx‑ьkъ < vьrxъ (Фасмер, 1, 302). Гл. вяршок 2.
Вяршкі́ 2 ’верхні слой малака, смятана’ (БРС, КТС, Бяльк.). Да вяршок 3 (гл.). Параўн. таксама рус. смал., бранск. вершки ’салодкая смятана’, варон. ’смятана’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
дзёран, ‑рну, м.
Верхні слой глебы, густа пераплецены карэннем травы. [Зямля] была рыхлая, і бяроза лёгка вывернулася, падняўшы на карэнні цэлы пласт дзёрну. Курто. // зб. Выразаныя з гэтага слоя кавалкі, якімі ўмацоуваюць адхоны, схілы і пад. А перад лаўкамі клапатлівай садоўніцкай рукой пароблены клумбы, абкладзеныя зялёным дзёрнам. Мурашка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)