перако́п

1. Месца, перакапанае ровам, канавай, траншэяй, звычайна на дарозе, кругом саду, у лесе на выпадак пажару (Краснап. Бяльк., Слаўг., Шчуч.). Тое ж перака́п (Слаўг.).

2. Перакапаны канавай перашыек паўвострава (Рэч.). Тое ж пяракоп (Рэч.).

ур. Перакоп (луг на востраве, за перакапанай канавай) каля в. Заспа Рэч.

Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)

навуча́льны

1. (связанный с учением) уче́бный;

н. год — уче́бный год;

~ная ўстано́ва — уче́бное заведе́ние;

н. дапамо́жнік — уче́бное посо́бие;

2. (содержащий назидание, поучение) назида́тельный, поучи́тельный, настави́тельный; нравоучи́тельный;

н. вы́падак — назида́тельный (поучи́тельный) слу́чай

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

тра́піцца сов.

1. попа́сться; встре́титься, повстреча́ться;

па даро́зе ~піўся чужы́ чалаве́к — по доро́ге встре́тился (повстреча́лся, попа́лся) чужо́й челове́к;

2. случи́ться; подверну́ться;

~піўся вы́падак — подверну́лся слу́чай;

т. пад руку́ — попа́сться по́д руку

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

хэ́пенінг

(англ. happening = выпадак, падзея)

1) від сцэнічнага дзеяння, для якога характэрны парадаксальнасць і намераная бязмэтнасць, разлік на шырокую імправізацыю;

2) здарэнне.

Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)

ВЫ́ГІН у супраціўленні матэрыялаў,

від дэфармацыі, які праяўляецца ў скрыўленні восі або пасярэдняй паверхні цела (бэлькі, бруса, пліты, абалонкі і інш.) пад дзеяннем знешняй сілы ці т-ры. У адносінах да прасцейшых цел (напр., бруса) велічыня скрыўлення ў межах пругкасці залежыць ад велічыні выгінальнага моманту і жорсткасці цела.

Адрозніваюць выгіны: просты, або плоскі (знешнія сілы ляжаць у адной плоскасці); складаны (выклікаецца сіламі, што дзейнічаюць у розных плоскасцях); касы (прыватны выпадак складанага выгіну); чысты (дзеянне толькі выгінальных момантаў); папярочны (дзейнічаюць таксама і папярочныя сілы). У інж. практыцы разглядаюцца таксама падоўжныя і падоўжна-папярочныя выгіны. Разлікі на выгіны (у т. л. трываласці матэрыялаў на выгіны) робяць пры праектаванні машын, механізмаў, інж. збудаванняў, даследаванні сістэм будаўнічай механікі.

М.​К.​Балыкін.

Выгін бруса: 1 — чысты; 2 — папярочны; 3 — падоўжны; 4 — папярочна-падоўжны; M — выгінальны момант; P — знешняя сіла.

т. 4, с. 303

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

БЯЛІ́НСКАЯ (Марыя Сяргееўна) (22.7.1906, Магілёў — 3.5.1990),

бел. актрыса. Нар. арт. Беларусі (1953). Скончыла Бел. драм. студыю ў Маскве (1926). Працавала ў Бел. дзярж. т-рах імя Я.​Коласа (1926—64) і Я.​Купалы (1965—79). Выконвала ролі маладых гераінь, потым — характарныя. Мяккі лірызм арганічна спалучала з узнёсласцю і драматызмам. Сярод роляў: Марына («Вайна вайне» Я.​Коласа), Таццяна Марыч («Над Бярозай-ракой» П.​Глебкі), Старшыня калгаса («Алазанская даліна» К.​Губарэвіча і І.​Дорскага), Глушачыха («Людзі на балоце» паводле І.​Мележа), Кандраціха («Рудабельская рэспубліка» паводле С.​Грахоўскага), Аксюша («Лес» А.​Астроўскага), Марыя Антонаўна («Рэвізор» М.​Гогаля), Насця, Рашэль («На дне», «Васа Жалязнова» М.​Горкага), Афелія («Гамлет» У.​Шэкспіра), Жаніна («Забаўны выпадак» К.​Гальдоні), маці Віктара («Гульня з кошкай» І.​Эркеня). Здымалася ў тэлевіз. фільмах «Трывожнае шчасце» паводле І.​Шамякіна, «Людзі на балоце» і інш.

М.С.Бялінская.

т. 3, с. 397

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

хава́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца; незак.

1. Забірацца куды-н., каб іншыя не бачылі, не маглі знайсці.

Партызаны хаваліся ў лясах.

Х. за шафу.

2. перан. Ухіляцца ад чаго-н.

Х. ад работы.

3. перан. Рабіць што-н. так, каб быць незаўважаным.

4. Быць заслоненым чым-н.

За горкай хавалася хатка.

5. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Знаходзіцца, захоўвацца дзе-н. (разм.).

Адзенне і палотны хаваліся ў скрыні.

6. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Зберагацца на пэўны выпадак.

На жніво заўсёды хавалася сала.

|| зак. схава́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

благоприя́тный

1. (способствующий) спрыя́льны; (удобный) зру́чны;

благоприя́тный слу́чай зру́чны вы́падак;

2. (благосклонный) прыхі́льны;

благоприя́тная реце́нзия прыхі́льная рэцэ́нзія;

3. (удачный) уда́лы, шчаслі́вы, до́бры;

благоприя́тный исхо́д уда́лы (шчаслі́вы) кане́ц;

благоприя́тные ве́сти до́брыя ве́сткі;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

скарыста́ць (што) сов. испо́льзовать; воспо́льзоваться (чем); примени́ть, употреби́ть;

с. вы́падак — испо́льзовать слу́чай; воспо́льзоваться слу́чаем;

с. во́льны час — испо́льзовать свобо́дное вре́мя;

с. ве́ды — испо́льзовать (примени́ть) зна́ния;

с. таблі́цы — испо́льзовать (примени́ть) табли́цы, воспо́льзоваться табли́цами

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

урачы́ста прысл., урачы́сты fierlich, Fest-; fstlich;

урачы́стае пасяджэ́нне Fstakt m -(e)s, -e;

урачы́стае адкрыццё fierliche Eröffnung, Fstakt zur Eröffnung;

урачы́сты вы́падак fierliche ngelegenheit;

урачы́сты абе́д Diner [di´ne:] n -s, -s

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)