КААЦЭРВА́ЦЫЯ (ад лац. coacervatio збіранне ў кучу, накапленне),
утварэнне ў растворы высокамалекулярных злучэнняў кропель з большай канцэнтрацыяй растворанага рэчыва, чым у растворы, што іх акружае. Зліццё кропель (каалесцэнцыя) прыводзіць да распластавання раствораў палімераў. Абумоўлена змяненнем узаемнай растваральнасці кампанентаў і адбываецца пры змене т-ры і саставу раствору. Найб. даследавана К. бялкоў і поліцукрыдаў у водных растворах. Выкарыстоўваюць для фракцыянавання і канцэнтравання раствораў прыродных і сінт. палімераў, пры мікракапсуляванні.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КА́ЛІЮ ГІДРАКСІ́Д, едкае калі,
KOH. Бясколерныя крышталі, tпл 405 °C, шчыльн. 2044 кг/м³. На паветры расплываецца, паглынае ваду і вуглякіслы газ. Добра раствараецца ў вадзе, этаноле. Моцная аснова, належыць да шчолачаў. Водныя растворы разбураюць шкло, расплавы — фарфор, плаціну. Атрымліваюць электролізам канцэнтраваных раствораў хларыду калію. Выкарыстоўваюць для атрымання вадкага мыла, злучэнняў калію, у шчолачных акумулятарах і інш. К.г. і яго растворы выклікаюць цяжкія апёкі скуры і слізістых абалонак.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ábscheiden*
1.vt аддзяля́ць
2.vi(s)
1) аса́джвацца (у растворы)
3) скана́ць
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
салі́ць, салю́, со́ліш, со́ліць; со́лены; незак.
1.што. Сыпаць соль у што-н. для смаку.
С. бульбу.
2.што. Нарыхтоўваць у запас у салёным растворы.
С. агуркі.
С. сала.
3.перан. Рабіць каму-н. непрыемнасці, дапякаць.
С. кпінамі.
|| зак.пасалі́ць, -салю́, -со́ліш, -со́ліць; -со́лены ізасалі́ць, -салю́, -со́ліш, -со́ліць; -со́лены (да 1 і 2 знач.).
|| наз.сале́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
АНТЫФРЫ́З (ад анты... + лац. freeze замярзаць),
вадкасць з нізкай тэмпературай замярзання, прызначаная для ахаладжэння рухавікоў унутр. згарання, радыёэлектроннай апаратуры, прамысл. цеплаабменнікаў, якія працуюць пры нізкіх т-рах. Як антыфрыз выкарыстоўваюць водныя растворыэтыленгліколю, гліцэрыны, спіртоў (метылавага, этылавага і ізапрапілавага), неарган. соляў (пераважна хлорыстага кальцыю); т-ра замярзання залежыць ад прыроды і канцэнтрацыі рэчываў і можа быць ад -10 да -75 °C. У тэхніцы выкарыстоўваюць 52,6 і 66%-ныя растворы этыленгліколю з т-рай замярзання -40 і -65 °C адпаведна.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
каагуля́цыя
(лац. coagulatio = згортванне, згушчэнне)
згусанне, асяданне часцінак рэчыва ў калоіднымрастворы.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Салёны ’які ўтрымлівае ў сабе соль, насычаны соллю’, ’прыпраўлены соллю, занадта пасолены’, ’прыгатаваны ў запас з соллю, у салёным растворы’ (ТСБМ, ТС, Сцяшк. МГ). Рус.солёный ’тс’. Руск.-бел. інавацыя ад соль; параўн. салоны, або першапачатковы залежны дзеепрыметнік мін. ч. ад саліць, які потым стаў прыметнікам.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
каагуля́т
(лац. coagulatus = зацвярдзелы, згушчаны)
асадак, які ўтвараецца ў калоіднымрастворы пры каагуляцыі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
антыфры́зы
(англ. antifreeze)
водныя растворы некаторых рэчываў, якія не замярзаюць пры нізкіх тэмпературах.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
гамагена́т
(ад гр. homogenes = аднародны)
суспензія раздробленай тканкі жывёліны або расліны ў растворы.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)