КО́ЧАТАЎ (Усевалад Анісімавіч) (н. 4.2. 1912, г. Ноўгарад, Расія — 4.11.1973),
расійскі пісьменнік. Скончыў с.-г. тэхнікум (1931). У 1955—59 гал. рэдактар «Литературной газеты», з 1961 — час. «Октябрь». Друкаваўся з 1934. Аповесці «На неўскіх руінах» (1946), «Прадмесце» (1947) і дакумент. «Запісы ваенных гадоў» (1964—65) прысвечаны падзеям Вял. Айч. вайны. Пасляваен. жыццё вёскі адлюстравана ў аповесці «Каму свеціць сонца» (1949; новы варыянт — «Прафесар Майбародаў», 1961), апавяданнях (зб-кі «Рысы характару», 1949, «Хата на скрыжаванні», 1951, і інш.). Аўтар раманаў «Пад небам Радзімы» (1950; новы варыянт — «Таварыш аграном», 1961), «Журбіны» (1952; кінафільм «Вялікая сям’я», 1954) аб трох пакаленнях працоўнай дынастыі, «Браты Яршовы» (1958), «Вугал падзення» (1967; аднайм. фільм 1970), «Чаго жа ты хочаш?» (1969), кн. публіцыстыкі «Каму аддадзена сэрца» (1970).
Тв.:
Собр. соч. Т. 1—6. М., 1973—76;
Избр. произв. Т. 1—3. М., 1982.
т. 8, с. 439
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
гадзі́ць, гаджу́, го́дзіш, го́дзіць; гадзі́; незак.
1. каму. Старацца задаволіць каго-н.; дагаджаць.
Госцю гадзі, ды і сябе глядзі (прыказка).
2. каму-чаму. Садзейнічаць, спрыяць каму-, чаму-н.
Дажджы гадзілі ярыне.
◊
Гадзіць як благой (ліхой) скуле (разм.) — вельмі дагаджаць каму-н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
інкрымінава́ць, -ну́ю, -ну́еш, -ну́е; -ну́й; -нава́ны; зак. і незак., што, каму-чаму.
Абвінаваціць (абвінавачваць), прад’явіць (прад’яўляць) каму-н. абвінавачанне ў чым-н.
І. каму-н. удзел у забойстве.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
зда́цца³, буд. не ўжыв.; зда́ўся, здала́ся, -ло́ся; зак., каму (разм.).
Спатрэбіцца.
Нашто я там каму здаўся?
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прысяга́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е; незак., каму-чаму.
Даваць прысягу каму-н. у чым-н.
П. на вернасць каму-, чаму-н.
|| зак. прысягну́ць, -ну́, -не́ш, -не́; -нём, -няце́, -ну́ць; -ні́
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
унараві́ць, -раўлю́, -ро́віш, -ро́віць; зак., каму-чаму.
Дагадзіць каму-н., зрабіўшы так, як трэба.
Усім не ўнаровіш.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
гразі́ць, гражу́, гро́зіш, гро́зіць; незак.
1. каму чым. Абяцаць зрабіць каму-н. непрыемнасць.
Г. турмой.
2. каму і без дап. Рабіць пагражальны жэст.
Г. пальцам.
|| зак. прыгразі́ць, -гражу́, -гро́зіш, -гро́зіць.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
мло́сціць
‘выклікаць у каго-небудзь стан млосці (млосціла каго-небудзь і млосціла каму-небудзь)’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
- |
- |
| 2-я ас. |
- |
- |
| 3-я ас. |
мло́сціць |
- |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
- |
- |
| ж. |
- |
| н. |
мло́сціла |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
аддзя́каваць (каму) сов. отблагодари́ть (кого), отплати́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
по́мсціць, -мшчу, -мсціш, -мсціць; незак., каму.
Чыніць помсту каму-н.
П. ворагу.
|| зак. адпо́мсціць, -мшчу, -мсціш, -мсціць; -мшчаны.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)