Казі́нае масла ’расліна сон-трава, Pulsatilla patens’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Казі́нае масла ’расліна сон-трава, Pulsatilla patens’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
сцяна́
○ глуха́я с. — глуха́я стена́;
капіта́льная с. — капита́льная стена́;
◊ бі́цца галаво́й аб ~ну́ — би́ться голово́й о сте́нку;
кіта́йская с. — кита́йская стена́;
у чатыро́х сце́нах — в четырёх стена́х;
ле́зці на ~ну́ — лезть на́ стену;
прыпе́рці да ~ны́ — (каго) припере́ть к стене́ (кого);
паста́віць да ~ны́ — поста́вить к стене́;
стаць ~но́й — стать стено́й;
с. да ~ны́ — стена́ к стене́;
як за каме́ннай (мурава́най) ~но́й — как за ка́менной стено́й;
спадзява́цца як на каме́нную (мурава́ную) ~ну́ — наде́яться как на ка́менную сте́ну;
як у (аб) ~ну́ гаро́хам — как в (об) сте́ну (сте́нку)
у сваёй ха́це і сце́ны памага́юць —
ілбо́м ~ну́ не праб’е́ш —
і сце́ны ву́шы ма́юць —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
даро́га
○ кана́тная д. — кана́тная доро́га;
◊ апо́шняя д. — после́дний путь;
ве́даць ~гу — знать доро́гу;
вы́весці на ~гу — вы́вести на доро́гу;
вы́йсці (вы́біцца) на ~гу — вы́йти (вы́биться) на доро́гу;
грудзьмі́ пралажы́ць (пракла́сці) сабе́ даро́гу — гру́дью проложи́ть себе́ доро́гу;
~гі разышлі́ся — пути́ разошли́сь;
даць ~гу — дать доро́гу;
забы́ць ~гу — забы́ть доро́гу;
гла́дкай ~гі — ска́тертью доро́га;
пераградзі́ць ~гу — прегради́ть путь;
заступі́ць ~гу — заступи́ть доро́гу;
збі́цца з (пра́вільнай) ~гі — сби́ться с (пра́вильного) пути́;
знайсці́ ~гу да (чыйго) сэ́рца — найти́ доро́гу к (чьему) се́рдцу;
ісці́ прамо́й ~гай — идти́ прямы́м путём;
ісці сваёй ~гай — идти́ свое́й доро́гой;
наве́сці на ~гу — наста́вить (навести́) на путь;
на даро́зе не валя́ецца — на доро́ге не валя́ется;
па даро́зе —:
а) по доро́ге, попу́тно;
па даро́зе зае́хаць у вёску — по доро́ге (попу́тно) зае́хать в дере́вню;
б) по доро́ге;
мне з ва́мі па даро́зе — мне с ва́ми по доро́ге;
в)
сумле́ннаму рабо́тніку з гультаём не па даро́зе — че́стному рабо́тнику с ло́дырем не по доро́ге;
пайсці́ па дрэ́ннай (няпра́вільнай) даро́зе — пойти́ по плохо́му (непра́вильному) пути́;
не па даро́зе — не по доро́ге (не по пути́);
паказа́ць ~гу — (каму) а) указа́ть путь (кому); б) показа́ть приме́р (кому);
перайсці́ (перабе́гчы) ~гу — (каму) перейти́ (перебежа́ть) доро́гу (кому);
прабі́ць сабе́ ~гу — проби́ть себе́ путь;
стая́ць на пра́вільнай даро́зе — стоя́ть на ве́рном пути́;
пралажы́ць (пракла́сці) ~гу — проложи́ть доро́гу;
не знайсці́ ~гі — не найти́ доро́ги (вы́хода);
станаві́цца (стаць) папяро́к ~гі — (каму) станови́ться (стать) поперёк пути́ (кому);
туды́ (яму́) і д. — туда́ (ему́) и доро́га;
стаць на даро́зе — (чыёй) стать на доро́ге (чьей);
у адну́ ~гу — (каму з кім) по пути́ (кому с кем);
шчаслі́вай ~гі! — счастли́вого пути́!;
як гаро́х пры даро́зе — как
д. жыцця́ — жи́зненный путь, доро́га жи́зни;
чо́рная ко́шка перабе́гла ~гу — чёрная ко́шка перебежа́ла доро́гу;
каб свінні́ ро́гі, не сышла́ б з даро́гі —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ва́да
вада́
○ ця́жкая в. —
жо́ўтая в. —
цёмная в. —
◊ як у ваду́ апу́шчаны — как в во́ду опу́щенный;
канцы́ ў ваду́ — концы́ в во́ду;
вадо́й не разалье́ш — водо́й не разольёшь;
як у ваду́ ка́нуў — как в во́ду ка́нул;
шмат вады́ сплыло́ — мно́го воды́ утекло́;
як з гу́сі в. — как с гу́ся вода́;
як дзве кро́плі вады́ — как две ка́пли воды́;
вады́ не заму́ціць — воды́ не заму́тит;
пасадзі́ць на хлеб і ваду́ — посади́ть на хлеб и (на) во́ду;
вы́йсці сухі́м з вады́ — вы́йти сухи́м из воды́;
муці́ць ваду́ — мути́ть во́ду;
мно́га вады́ працякло́ — мно́го (нема́ло) воды́ утекло́ (ушло́);
як пу́гай па вадзе́ — как об сте́нку
сплы́сці з вадо́ю — уплы́ть с водо́й;
вы́весці на чы́стую ваду́ — вы́вести на чи́стую во́ду;
пайсці́ з вадо́ю — поплы́ть по тече́нию;
жыва́я в. —
мёртвая в. —
як ры́ба ў вадзе́ — как ры́ба в воде́;
прайсці́ аго́нь, ваду́ і ме́дныя тру́бы — пройти́ ого́нь, во́ду и ме́дные тру́бы;
чы́стай вады́ — чи́стой воды́;
як у ваду́ глядзе́ў — как в во́ду гляде́л (смотре́л);
ліць ваду́ на (чый) млын — лить во́ду на (чью) ме́льницу;
набра́ць вады́ ў рот — набра́ть воды́ в рот;
насі́ць у рэ́шаце ваду́ — носи́ть решето́м во́ду;
сёмая (дзяся́тая) в. на кісялі́ —
таўчы́ ваду́ ў сту́пе — толо́чь во́ду в сту́пе;
як ка́мень у ваду́ — как ка́мень в во́ду;
бу́ра ў шкля́нцы вады́ — бу́ря в стака́не воды́;
як вадо́й змы́ла — как водо́й смы́ло;
апёкшыся малако́м, і ваду́ сту́дзіш —
цішэ́й вады́, ніжэ́й травы́ —
ві́ламі па вадзе́ пі́сана —
у гара́чай вадзе́ купа́ны —
гато́ў у лы́жцы вады́ ўтапі́ць —
пад ляжа́чы ка́мень в. не цячэ́ —
лаві́ць ры́бу ў каламу́тнай вадзе́ —
пабы́ў у вадзе́ і не мо́кры нідзе́ —
да пары́ збан ваду́ но́сіць —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)