све́ тла-бу́ ры
прыметнік, якасны
адз.
мн.
м.
ж.
н.
-
Н.
све́ тла-бу́ ры
све́ тла-бу́ рая
све́ тла-бу́ рае
све́ тла-бу́ рыя
Р.
све́ тла-бу́ рага
све́ тла-бу́ рай све́ тла-бу́ рае
све́ тла-бу́ рага
све́ тла-бу́ рых
Д.
све́ тла-бу́ раму
све́ тла-бу́ рай
све́ тла-бу́ раму
све́ тла-бу́ рым
В.
све́ тла-бу́ ры (неадуш. ) све́ тла-бу́ рага (адуш. )
све́ тла-бу́ рую
све́ тла-бу́ рае
све́ тла-бу́ рыя (неадуш. ) све́ тла-бу́ рых (адуш. )
Т.
све́ тла-бу́ рым
све́ тла-бу́ рай све́ тла-бу́ раю
све́ тла-бу́ рым
све́ тла-бу́ рымі
М.
све́ тла-бу́ рым
све́ тла-бу́ рай
све́ тла-бу́ рым
све́ тла-бу́ рых
Крыніцы:
piskunou2012 .
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
сінява́ та-бу́ ры
прыметнік, якасны
адз.
мн.
м.
ж.
н.
-
Н.
сінява́ та-бу́ ры
сінява́ та-бу́ рая
сінява́ та-бу́ рае
сінява́ та-бу́ рыя
Р.
сінява́ та-бу́ рага
сінява́ та-бу́ рай сінява́ та-бу́ рае
сінява́ та-бу́ рага
сінява́ та-бу́ рых
Д.
сінява́ та-бу́ раму
сінява́ та-бу́ рай
сінява́ та-бу́ раму
сінява́ та-бу́ рым
В.
сінява́ та-бу́ ры (неадуш. ) сінява́ та-бу́ рага (адуш. )
сінява́ та-бу́ рую
сінява́ та-бу́ рае
сінява́ та-бу́ рыя (неадуш. ) сінява́ та-бу́ рых (адуш. )
Т.
сінява́ та-бу́ рым
сінява́ та-бу́ рай сінява́ та-бу́ раю
сінява́ та-бу́ рым
сінява́ та-бу́ рымі
М.
сінява́ та-бу́ рым
сінява́ та-бу́ рай
сінява́ та-бу́ рым
сінява́ та-бу́ рых
Крыніцы:
piskunou2012 .
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
чарнава́ та-бу́ ры
прыметнік, якасны
адз.
мн.
м.
ж.
н.
-
Н.
чарнава́ та-бу́ ры
чарнава́ та-бу́ рая
чарнава́ та-бу́ рае
чарнава́ та-бу́ рыя
Р.
чарнава́ та-бу́ рага
чарнава́ та-бу́ рай чарнава́ та-бу́ рае
чарнава́ та-бу́ рага
чарнава́ та-бу́ рых
Д.
чарнава́ та-бу́ раму
чарнава́ та-бу́ рай
чарнава́ та-бу́ раму
чарнава́ та-бу́ рым
В.
чарнава́ та-бу́ ры (неадуш. ) чарнава́ та-бу́ рага (адуш. )
чарнава́ та-бу́ рую
чарнава́ та-бу́ рае
чарнава́ та-бу́ рыя (неадуш. ) чарнава́ та-бу́ рых (адуш. )
Т.
чарнава́ та-бу́ рым
чарнава́ та-бу́ рай чарнава́ та-бу́ раю
чарнава́ та-бу́ рым
чарнава́ та-бу́ рымі
М.
чарнава́ та-бу́ рым
чарнава́ та-бу́ рай
чарнава́ та-бу́ рым
чарнава́ та-бу́ рых
Крыніцы:
piskunou2012 .
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
чырванава́ та-бу́ ры
прыметнік, якасны
адз.
мн.
м.
ж.
н.
-
Н.
чырванава́ та-бу́ ры
чырванава́ та-бу́ рая
чырванава́ та-бу́ рае
чырванава́ та-бу́ рыя
Р.
чырванава́ та-бу́ рага
чырванава́ та-бу́ рай чырванава́ та-бу́ рае
чырванава́ та-бу́ рага
чырванава́ та-бу́ рых
Д.
чырванава́ та-бу́ раму
чырванава́ та-бу́ рай
чырванава́ та-бу́ раму
чырванава́ та-бу́ рым
В.
чырванава́ та-бу́ ры (неадуш. ) чырванава́ та-бу́ рага (адуш. )
чырванава́ та-бу́ рую
чырванава́ та-бу́ рае
чырванава́ та-бу́ рыя (неадуш. ) чырванава́ та-бу́ рых (адуш. )
Т.
чырванава́ та-бу́ рым
чырванава́ та-бу́ рай чырванава́ та-бу́ раю
чырванава́ та-бу́ рым
чырванава́ та-бу́ рымі
М.
чырванава́ та-бу́ рым
чырванава́ та-бу́ рай
чырванава́ та-бу́ рым
чырванава́ та-бу́ рых
Крыніцы:
piskunou2012 .
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
шарава́ та-бу́ ры
прыметнік, якасны
адз.
мн.
м.
ж.
н.
-
Н.
шарава́ та-бу́ ры
шарава́ та-бу́ рая
шарава́ та-бу́ рае
шарава́ та-бу́ рыя
Р.
шарава́ та-бу́ рага
шарава́ та-бу́ рай шарава́ та-бу́ рае
шарава́ та-бу́ рага
шарава́ та-бу́ рых
Д.
шарава́ та-бу́ раму
шарава́ та-бу́ рай
шарава́ та-бу́ раму
шарава́ та-бу́ рым
В.
шарава́ та-бу́ ры (неадуш. ) шарава́ та-бу́ рага (адуш. )
шарава́ та-бу́ рую
шарава́ та-бу́ рае
шарава́ та-бу́ рыя (неадуш. ) шарава́ та-бу́ рых (адуш. )
Т.
шарава́ та-бу́ рым
шарава́ та-бу́ рай шарава́ та-бу́ раю
шарава́ та-бу́ рым
шарава́ та-бу́ рымі
М.
шарава́ та-бу́ рым
шарава́ та-бу́ рай
шарава́ та-бу́ рым
шарава́ та-бу́ рых
Крыніцы:
piskunou2012 .
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
КУРАПА́ ТКІ ,
птушкі сям. цецеруковых і фазанавых атр. курападобных. Пашыраны ўсюды, ад тундры да трапічных лясоў і высакагор’яў. На Беларусі 2 віды: К. белая (Lagopus lagopus) і К. шэрая (Perdix perdix). Жывуць на палях, балотах, лугах, у драбналессі. К. белая занесена ў Чырв. кнігу Беларусі.
Даўж. да 46 см , маса да 900 г. Афарбоўка шэра-бурая , рыжа-бурая , у К. белай зімой белая. Кормяцца парасткамі, пупышкамі, насеннем траў, зернем, насякомымі (у т. л. каларадскімі жукамі). Нясуць да 24 яец. Аб’ект палявання. Гл. таксама Белыя курапаткі .
т. 9, с. 42
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
цёмна-бу́ ры
прыметнік, якасны
адз.
мн.
м.
ж.
н.
-
Н.
цёмна-бу́ ры
цёмна-бу́ рая
цёмна-бу́ рае
цёмна-бу́ рыя
Р.
цёмна-бу́ рага
цёмна-бу́ рай цёмна-бу́ рае
цёмна-бу́ рага
цёмна-бу́ рых
Д.
цёмна-бу́ раму
цёмна-бу́ рай
цёмна-бу́ раму
цёмна-бу́ рым
В.
цёмна-бу́ ры (неадуш. ) цёмна-бу́ рага (адуш. )
цёмна-бу́ рую
цёмна-бу́ рае
цёмна-бу́ рыя (неадуш. ) цёмна-бу́ рых (адуш. )
Т.
цёмна-бу́ рым
цёмна-бу́ рай цёмна-бу́ раю
цёмна-бу́ рым
цёмна-бу́ рымі
М.
цёмна-бу́ рым
цёмна-бу́ рай
цёмна-бу́ рым
цёмна-бу́ рых
Крыніцы:
krapivabr2012 ,
piskunou2012 ,
prym2009 ,
sbm2012 .
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
чо́ рна-бу́ ры
прыметнік, якасны
адз.
мн.
м.
ж.
н.
-
Н.
чо́ рна-бу́ ры
чо́ рна-бу́ рая
чо́ рна-бу́ рае
чо́ рна-бу́ рыя
Р.
чо́ рна-бу́ рага
чо́ рна-бу́ рай чо́ рна-бу́ рае
чо́ рна-бу́ рага
чо́ рна-бу́ рых
Д.
чо́ рна-бу́ раму
чо́ рна-бу́ рай
чо́ рна-бу́ раму
чо́ рна-бу́ рым
В.
чо́ рна-бу́ ры (неадуш. ) чо́ рна-бу́ рага (адуш. )
чо́ рна-бу́ рую
чо́ рна-бу́ рае
чо́ рна-бу́ рыя (неадуш. ) чо́ рна-бу́ рых (адуш. )
Т.
чо́ рна-бу́ рым
чо́ рна-бу́ рай чо́ рна-бу́ раю
чо́ рна-бу́ рым
чо́ рна-бу́ рымі
М.
чо́ рна-бу́ рым
чо́ рна-бу́ рай
чо́ рна-бу́ рым
чо́ рна-бу́ рых
Крыніцы:
krapivabr2012 ,
piskunou2012 ,
prym2009 ,
sbm2012 ,
tsbm1984 .
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
чырво́ на-бу́ ры
прыметнік, якасны
адз.
мн.
м.
ж.
н.
-
Н.
чырво́ на-бу́ ры
чырво́ на-бу́ рая
чырво́ на-бу́ рае
чырво́ на-бу́ рыя
Р.
чырво́ на-бу́ рага
чырво́ на-бу́ рай чырво́ на-бу́ рае
чырво́ на-бу́ рага
чырво́ на-бу́ рых
Д.
чырво́ на-бу́ раму
чырво́ на-бу́ рай
чырво́ на-бу́ раму
чырво́ на-бу́ рым
В.
чырво́ на-бу́ ры (неадуш. ) чырво́ на-бу́ рага (адуш. )
чырво́ на-бу́ рую
чырво́ на-бу́ рае
чырво́ на-бу́ рыя (неадуш. ) чырво́ на-бу́ рых (адуш. )
Т.
чырво́ на-бу́ рым
чырво́ на-бу́ рай чырво́ на-бу́ раю
чырво́ на-бу́ рым
чырво́ на-бу́ рымі
М.
чырво́ на-бу́ рым
чырво́ на-бу́ рай
чырво́ на-бу́ рым
чырво́ на-бу́ рых
Крыніцы:
krapivabr2012 ,
piskunou2012 ,
prym2009 ,
sbm2012 .
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
ДЖЭРСЕ́ ЙСКАЯ ПАРО́ ДА буйной рагатай жывёлы ,
старажытная культурная парода малочнага кірунку. Выведзена ў Вялікабрытаніі (в-аў Джэрсі). Паходзіць ад мясц. жывёлы Нармандыі і Брэтані. Займае першае месца ў свеце па тлустамалочнасці. Гадуюць у многіх краінах Еўропы, у ЗША, Канадзе, Аўстраліі, Новай Зеландыі і інш.
Быкоў Дж.п. выкарыстоўваюць у скрыжаваннях з каровамі інш. малочных парод для павышэння тлустамалочнасці.
Канстытуцыя жывёлы далікатная, сухая: галава маленькая, лёгкая, шыя доўгая плоская, грудзі вузкія, вымя добра развітое, ногі тонкія, кароткія. Масць светла-бурая , бурая , часам з белымі лапіпамі. Жывая маса быкоў 600—700 кг , кароў 360—400 кг . Сярэднегадавы надой 3—3,5 т (рэкордны — 11,2 т ), тлустасць малака 5—6%.
Карова джэрсейскай пароды .
т. 6, с. 98
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)