вы́ветрыцца, 1 і 2 ас. не ўжыв., -рыцца; зак.
1. Разбурыцца пад уплывам атмасферных ваганняў (пра горныя пароды).
2. Знікнуць пад уздзеяннем свежага паветра або ветру.
Чад выветрыўся.
В. з памяці (перан.).
|| незак. выве́трывацца, -аецца.
|| наз. выве́трыванне, -я, н.
В. горных парод.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
вы́сунуць, -ну, -неш, -не; -сунь; -нуты; зак., што.
1. Выставіць вонкі, паказаць.
В. галаву ў акно.
2. Сунучы, перамясціць, выставіць наперад.
В. шуфляду са стала.
В. стол на сярэдзіну пакоя.
3. перан. Прапанаваць для абмеркавання.
В. план-праект.
|| незак. высо́ўваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
гартава́цца, -ту́юся, -ту́ешся, -ту́ецца; -ту́йся; незак.
1. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Рабіцца цвёрдым, пругкім, трывалым у выніку моцнага награвання і хуткага ахаладжэння (пра метал).
2. перан. Рабіцца фізічна або маральна ўстойлівым, здольным пераносіць цяжкасці і неспрыяльныя ўмовы.
Г. ў барацьбе.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
аўтса́йдар, -а, мн. -ы, -аў, м.
1. Спартсмен або спартыўная каманда, што займаюць у спаборніцтве адно з апошніх месц і не маюць шанцаў на перамогу.
2. перан. Той, хто адстае ад іншых у якой-н. справе ці сферы дзейнасці.
|| прым. аўтса́йдарскі, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
ба́йка¹, -і, ДМ ба́йцы, мн. -і, ба́ек, ж.
1. Кароткі літаратурны твор алегарычнага зместу з павучальнай канцоўкай.
Байкі Кандрата Крапівы.
2. перан., часцей мн. Пустыя размовы, выдумкі (разм.).
Ці варта слухаць розныя байкі.
|| прым. ба́ечны, -ая, -ае (да 1 знач.).
Баечная мараль.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
бі́сер, -у, м., зб.
Дробныя шкляныя або металічныя каляровыя пацеркі, якія ўжыв. для расшыўкі адзення або для рукадзелля.
Вышываць бісерам.
◊
Сыпаць бісер перад свіннямі — дарэмна гаварыць аб чым-н. ці даказваць што-н. невуку.
|| прым. бі́серны, -ая, -ае.
Б. почырк (перан.: вельмі дробны).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
бутафо́рыя, -і, ж.
1. Прадметы абстаноўкі ў спектаклі, а таксама штучныя прадметы замест сапраўдных на вітрынах магазінаў і інш.
2. перан. Падман, бачнасць, фальш, разлічаныя на знешні эфект.
Усё гэта б.
|| прым. бутафо́рскі, -ая, -ае і бутафо́рны, -ая, -ае (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
буя́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е; незак.
1. Бурна расці; пышна красаваць.
Ярына на полі буяла.
Жыццё буяе (перан.).
2. Расці ў націну (пра бульбу, памідоры і пад.), у салому (пра жыта, пшаніцу і інш.), разрастацца на шкоду плоданашэнню.
Памідоры буяюць.
|| наз. буя́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
абма́цаць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., каго-што.
1. Памацаць з усіх бакоў з мэтай агляду; уважліва агледзець.
Доктар абмацаў хворага.
2. перан. Знайсці, намацаць, выявіць, шукаючы; высачыць, выведаць.
А. яблыкі ў торбе.
Бяда, калі абмацаюць бандыты.
|| незак. абма́цваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)
абры́нуць, -ну, -неш, -не; -ры́нь; -нуты; зак., што.
1. Імкліва абрушыць што-н. на каго-, што-н.
А. на ворага глыбы камення.
2. перан. З вялікай сілай накіраваць што-н. на каго-н.
А. усю злосць на бюракратаў.
|| незак. абрына́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (пад рэд. І. Л. Капылова, 2022, актуальны правапіс)