аддзяленне прысценачнага слоя цытаплазмы ад цвёрдай абалонкі расліннай клеткі. Адбываецца ў жывых клетках па прычыне сціскання пратапласта пад уздзеяннем плазмалітыку — раствору, гіпертанічнага да клетачнага соку. Пры запаволеным П. клеткі здольныя даволі доўга заставацца жывымі і пры перанясенні ў звычайную ваду хутка аднаўляюць стан тургару. Здольнасць да П. выкарыстоўваюць у эксперым. цыталогіі і фізіялогіі раслін для вызначэння асматычнага патэнцыялу, вязкасці цытаплазмы, вывучэння клетачнай пранікальнасці і інш.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
усхапі́цца, ‑хаплюся, ‑хопішся, ‑хопіцца; зак.
1.Хутка ўстаць. Гарбачоў усхапіўся з крэсла, захадзіў па кабінеце.Шашкоў.Хлапчукі паўзком па разоры, па разоры — назад да гумна. Усхапіліся, пабеглі.Паўлаў.//Хутка стаць на ногі. Усхапіўся [Назар] на ногі і хуценька пачаў абуваць чаравікі, быццам і яму трэ было спяшацца на работу.Сабаленка.//Разм. Прачнуўшыся, хутка падняцца з пасцелі; рана ўстаць. Будзіць не давялося: і Раечка і Сямён усхапіліся.Лобан.Назаўтра Міхась усхапіўся да сонца.Якімовіч.
2.перан.Хутка і нечакана пачацца. Пасля адлігі ўсхапіўся мароз. □ Хутка ўсхапілася полымя. Затрашчала, загуло.Гаўрылкін.
3. З’явіцца, ускочыць (пра мазалі, прышчы і пад.). На далонях у хлопцаў усхапіліся крывавыя мазалі.Карпаў.А з Адамам Капам здарылася бяда — ён заснуў на сонцы і назаўтра ў яго ажно пухіры на жываце ўсхапіліся.Нядзведскі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
мігце́ць
1.гл. мігацець;
2. (хутка праносіцца, мільгаць) vorbéisausen vi (s);
мігце́ць пе́рад вача́мі an den Áugen vorbéiziehen* [vorbéijagen]
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
намаха́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., што.
Разм. Напісаць, намаляваць і пад. хутка і нядбайна. Намахаць аб’яву.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
павышэ́лы, ‑ая, ‑ае.
Разм. Які стаў, зрабіўся вышэйшым. Рэшткі снегу хутка растала пад [прамянямі] павышэлага сонца.Шахавец.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
прамігну́ць, ‑ну, ‑неш, ‑не; ‑нём, ‑няце; зак.
Абл. Прамільгнуць, хутка прайсці. Ноч прамігнула, як хвіліна.Гартны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Лупа́ціць ’бегчы (вельмі хутка знікаць)’ (браг., Мат. Гом.). Укр.лопоті́ти ’тупаць, бежучы’. У выніку кантамінацыі лупі́ць і лапаце́ць (гл.). Параўн. чэш.lupotat — аб дажджы. Адносна таго ж значэння лупі́ць параўн. рус.валаг.лупи́ть ’хутка ісці, бегчы’, серб.-харв.лу̏пити ’кінуцца, пабегчы’, балг.лу́пя ’тс’, ’хутка пабегчы’ (БЕР, 3, 521), бел.лупяну́ць ’рушыць у дарогу’ (Яруш.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
streak2[stri:k]v.
1. пакіда́ць пало́скі;
white marble streaked with brown бе́лы ма́рмур з кары́чневымі про́жылкамі
2.ху́тка ру́хацца, імча́цца страло́ю;
He streaked off as fast as his legs would carry. Ён пранёсся так хутка, як толькі маглі несці ногі.
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
verdérblicha
1) нетрыва́лы, які́ху́тка псуе́цца
2) (па)гі́бельны, згу́бны
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
verrínnen*vi(s) выцяка́ць, сцяка́ць
2) (хутка) міна́ць, прахо́дзіць (пра час)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)