ту́ча прям., перен. хма́ра, -ры ж.;
грозова́я ту́ча навальні́чная хма́ра;
ту́ча саранчи́ хма́ра саранчы́;
◊
ту́чи сгусти́лись (собрали́сь) (над кем-, чем-л.) хма́ры наві́слі (над кім-, чым-небудзь);
он хо́дит как ту́ча ён хо́дзіць як хма́ра;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Кро́шлі ’лесвіца каля сцяны над кармушкай’ (Касп.). Магчыма, да *кроплі (ад крочыць), гл. крок.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
пасме́йвацца несов.
1. (время от времени) посме́иваться;
2. (з каго, чаго) посме́иваться (над кем, чем)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
гуме́нца, ‑а, н.
Памянш.-ласк. да гумно; невялікае гумно. І вось над хатай, над гуменцам Сняжынкі жвавыя гуляюць. Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
чума́цкі, ‑ая, ‑ае.
Уст. Які мае адносіны да чумака. У вянку лясным высока стаў .. [Кабзар] над магілай, над вякамі страшнай крыўды, над чумацкай доляй. Вялюгін. Млечны Шлях — чумацкі шлях, сцвярджаў нам не раз Грэчка. Няхай.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
лаза́ ж., в разн. знач. лоза́;
кусты́ лазы́ над рэ́чкай — кусты́ лозы́ над ре́чкой;
пле́сці ко́шыкі з лазы́ — плести́ корзи́ны из лозы́;
вінагра́дныя ло́зы — виногра́дные ло́зы;
○ ні́цая л. — та́льник;
◊ даць лазы́ — зада́ть пе́рцу
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
АНГЛІ́ЙСКАЯ ХВАРО́БА,
захворванне, што ўзнікае ад дэфіцыту сонечнай энергіі, неабходнай для сінтэзу ў арганізме чалавека і жывёл вітаміну D. Пры першым апісанні ўрачы звязалі яе з вял. воблачнасцю над Брытанскімі а-вамі, асабліва над Лонданам (адсюль назва). Садзейнічае ўзнікненню англійскай хваробы таксама смог, які памяншае празрыстасць атмасферы (назіраецца над буйнымі гарадамі і прамысл. цэнтрамі).
т. 1, с. 348
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КЕ́ЛЬВІНА ЎРАЎНЕ́ННЕ,
залежнасць ціску насычанай пары над вадкасцю або крышталём ад крывізны іх паверхні (г.зн. ад памераў малых кропель вадкасці, пузыркоў, крышталікаў). Выведзена У.Томсанам (лордам Кельвінам) у 1871 з умовы роўнасці хім. патэнцыялаў у сумежных фазах, што знаходзяцца ў тэрмадынамічнай раўнавазе.
Пры т-ры T у раўнаважных умовах
, дзе r — сярэдні радыус крывізны паверхні раздзелу фаз, p — ціск насычанай пары над сферычнай паверхняй, p0 — ціск пары над плоскай паверхняй, c і c0 — адпаведныя растваральнасці, σ — міжфазавае паверхневае нацяжэнне, V — малярны аб’ём кандэнсаванай фазы, R — універсальная газавая пастаянная. З К.ў. вынікае, што ціск над часцінкамі малых памераў павышаны, а ў малых пузырках або над увагнутай паверхняй паніжаны ў параўнанні з ціскам насычанай пары над плоскай паверхняй. Адпаведна растваральнасць малых кропель або крышталёў большая за растваральнасць буйных.
А.І.Болсун.
т. 8, с. 223
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
self-control [ˌselfkənˈtrəʊl] n. вало́данне сабо́й, стры́манасць;
lose self-control згубі́ць кантро́ль над сабо́ю;
show/exercise self-control вало́даць сабо́ю
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
шэф, -а, мн. -ы, -аў, м.
1. Кіраўнік, начальнік.
Ш. паліцыі.
2. Пра начальніка ў адносінах да падначаленых (разм.).
3. Арганізацыя, якая ўзяла шэфства над кім-, чым-н.
Завод — ш. школы.
|| прым. шэ́фскі, -ая, -ае (да 3 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)