listen vt

1) рабі́ць, выко́нваць;

die gelistete rbeit вы́кананая рабо́та

2):

inen Dienst ~ ака́зваць паслу́гу;

j-m Gesllschaft ~ скла́сці каму́-н. кампа́нію;

bbitte ~ прасі́ць прабачэ́ння;

Wderstand ~ супраціўля́цца;

ine Zhlung ~ зрабі́ць [уне́сці] плацеж;

Hlfe ~ дапамага́ць;

inen Eid ~ прысяга́ць, кля́сціся;

Flge ~ (па)слу́хаць, паслу́хацца;

Gewähr [Bürgschaft] ~ руча́цца

3):

sich (D) etw. ~ дазваля́ць сабе́ што-н.;

sich ine Frchheit ~ разм. дазво́ліць сабе́ дзёрзкасць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Ruf m -(e)s, -e

1) крык

2) (по́)кліч, за́клік, зваро́т;

auf den rsten ~ па пе́ршаму по́клічу

3) сла́ва, рэпута́цыя;

ein Wssenschaftler von ~ навуко́вец [вучо́ны] з і́мем;;

inen gten [schlchten] ~ hben карыста́цца до́брай [дрэ́ннай] сла́вай;;

j-n in üblen ~ brngen* ствары́ць [зрабі́ць] каму́-н. дрэ́нную сла́ву

4) запрашэ́нне, вы́клік

5) ну́мар (тэлефона)

6) паляўн. мано́к, свісто́к для прына́джвання дзічы́ны

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Stirn f -, -en лоб, чало́;

ine flehende ~ пака́ты лоб;

das steht ihm auf der ~ geschreben гэ́та напі́сана ў яго́ на (і)лбе;

sich vor die ~ schlgen* сту́кнуць сабе́ па (і)лбе (пры раптоўнай думцы);

j-m etw. an der ~ nsehen* ба́чыць што-н. па чыі́м-н. аблі́ччы;

die ~ rnzeln хму́рыць лоб;

j-m die ~ beten* даць каму́-н. адпо́р

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

unterrchten

1. vt (in D) выклада́ць (каму-н., што-н.), вучы́ць, навуча́ць (каго-н., чаму-н.);

die Schüler in Deutsch ~ выклада́ць ву́чням няме́цкую мо́ву, вучы́ць ву́чняў няме́цкай мо́ве

2) (über A, von D) паведамля́ць, інфармава́ць (каго-н. аб кім-н., аб чым-н.);

gut unterrchtet до́бра інфармава́ны

2. ~, sich (über A) пыта́цца, даве́двацца (аб кім-н., чым-н.)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

verghen* I

1. vi (s)

1) прахо́дзіць, міна́ць

2) прапада́ць, зніка́ць, гі́нуць;

es vergng ihm Hören und Shen у яго́ галава́ закруці́лася

2. ~, sich (an D, gegen A) завінава́ціцца, зрабі́ць злачы́нства (перад кім-н.), учыні́ць гвалт (над кім-н., каму-н.);

sich an j-m ~ ужыва́ць насі́лле над кім-н.;

sich ggen die Gestze ~ паруша́ць зако́ны

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

wisen*

1. vt пака́зваць;

j-n zur Rhe ~ закліка́ць каго́-н. да пара́дку, патрабава́ць ад каго́-н. захава́ць цішыню́;

j-m die Tür ~ вы́гнаць каго́-н. за дзве́ры

2) (an A) адсыла́ць, накірава́ць (каго-н., што-н. да каго-н.);

aus dem Lnde ~ вы́слаць з краі́ны

2. vi (auf A) зазнача́ць (каму-н. на што-н.)

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Wlle f -, -n во́ўна, поўсць, шэрсць;

~ lssen разм. пацярпе́ць стра́ту;

in der ~ stzen* уст. мець цёплае ме́сцейка; жыць з камфо́ртам;

j-n (kräftig) in die ~ brngen* разм. вы́весці каго́-н. з сябе́, раззлава́ць каго́-н.;

j-m in die ~ grifen* дасадзі́ць каму́-н.; заста́віць раскашэ́ліцца каго́-н.;

viel Geschri und wnig ~ мно́га шу́му, а то́лку ма́ла

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

нага́, -і́, ДМ назе́, мн. но́гі і (з ліч. 2, 3, 4) нагі́, ног, Д нага́м, ж.

1. Адна з дзвюх ніжніх канечнасцей чалавека, а таксама адна з канечнасцей птушак і жывёл.

Доўгія ногі.

Пераступіць з нагі на нагу.

Левая нага.

2. Апора, ніжняя частка мэблі, пабудовы, механізма.

Стол на чатырох нагах.

Адной нагой у магіле — быць блізкім да смерці.

Бегчы з усіх ног — вельмі хутка, што ёсць моцы.

Блытацца пад нагамі — замінаць, перашкаджаць каму-н.

Быць на роўнай назе з кім — быць у добрых сяброўскіх адносінах.

Збіцца з ног — стаміцца, змучыцца ад клопатаў, беганіны.

Ледзь вынесці ногі — пазбегнуць небяспекі, выратавацца.

Ледзь ногі носяць — аб вялікай стомленасці, старасці.

Ляжаць без задніх ног — не мець сілы паварушыцца (ад стомы і пад.).

Нага ў нагу — нароўні з кім-н., у адпаведнасці з кім-, чым-н.

На шырокую нагу (разм.) — вельмі багата, раскошна.

Ні нагой куды, да каго — не бываць дзе-н.

Ног не чуць пад сабой

а) вельмі хутка;

б) вельмі стаміцца.

Падняцца на ногі — стаць дарослым, самастойным.

Падняць на ногі — усхваляваць, прымусіць трыво́жыцца.

Паставіць з ног на галаву — няправільна растлумачыць што-н.

Паставіць на ногі — вылечыць, выгадаваць да самастойнага жыцця.

Траціць грунт (глебу, зямлю) пад нагамі — пазбаўляцца таго, на чым грунтуецца грамадскае становішча, светапогляд і пад.

Устаць з левай (не з той) нагі — быць у дрэнным настроі.

|| памянш.-ласк. но́жка, -і, ДМ -жцы, мн. -і, -жак, ж.

|| прым. нажны́, -а́я, -о́е (да 1 знач.).

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

мозг

1. анат., перен. мозг, род. мо́згу (ум.; нервная ткань) и мо́зга (руководящий центр, орган мышления) м.;

продолгова́тый мозг прадаўгава́ты мозг;

сре́дний мозг сярэ́дні мозг;

2. мозги́ мн., разг. мазгі́, -го́ў;

воспале́ние мозга запале́нне мазго́ў;

3. мозги́ мн., кул. мазгі́, -го́ў;

впра́вить мозги́ упра́віць (уста́віць) мазгі́;

(испо́рченный) до мозга косте́й (сапсава́ны) ушчэ́нт;

мозги́ набекре́нь (у кого) галава́ з ду́рыкамі (у каго);

мозги́ не ва́рят (у кого) галава́ не ва́рыць (у каго), не хапа́е клёпак (у каго), браку́е ро́зуму (у каго, каму), не ўсе до́ма (у каго);

с мозго́м, с мозга́ми з галаво́й, разу́мны, з ро́зумам;

шевели́ть (раски́дывать) мозга́ми варушы́ць мазга́мі.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

свобо́да

1. в разн. знач. свабо́да, -ды ж.;

свобо́да во́ли свабо́да во́лі;

свобо́да сло́ва свабо́да сло́ва;

свобо́да печа́ти свабо́да дру́ку;

свобо́да собра́ний свабо́да схо́даў;

гражда́нские свобо́ды грамадзя́нскія свабо́ды;

полити́ческие свобо́ды паліты́чныя свабо́ды;

демократические свобо́ды дэмакраты́чныя свабо́ды;

предоста́вить кому́-л. по́лную свобо́ду де́йствовать даць каму́е́будзь по́ўную свабо́ду дзе́йнічаць;

свобо́да ли́чности свабо́да асо́бы;

соотноше́ние свобо́ды и необходи́мости филос. суадно́сіны свабо́ды і неабхо́днасці;

завоева́ть свобо́ду заваява́ць свабо́ду;

2. (воля) во́ля, -лі ж.;

вы́пустить птиц на свобо́ду вы́пусціць пту́шак на во́лю;

лиши́ть кого́-л. свобо́ды пазба́віць каго́е́будзь во́лі;

на свобо́де (в свободное время) у во́льны час (во́льным ча́сам, во́льнай часі́най).

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)