Рукая́тка ’частка прылады, за якую трымаюцца пры карыстанні’, ’частка машыны, прыбора, за якую бяруцца рукою для перамяшчэння, павароту і пад.’, рукая́ць ’рукаятка’ (ТСБМ); рукавя́тка ’тс’ (Касп.), рукавя́тка, рукава́тка ’кассё’, рукавя́тка, рукава́дка, рукая́тка ’ручайка’ (Сл. ПЗБ), рукая́тка ’ручка ў матавіле’, ’жменя лёну’ (міёр., Ск. нар. мовы), рукъвя́тка ’ручайка’ (круп., Нар. сл.). Укр.рукоя́тка, рукі́вʼя, рус.рукоя́ть, дыял.рукоя́тка, польск.rękojeść, чэш.rukojeť (і rukověť ’кіраўніцтва’), славац.rukoväť ’рукаятка’ і ’кіраўніцтва’, славен.rokovet ’пучок, жменя’, серб.-харв.ру̏кове̄т ’тс’, балг.ръкова́дка ’тс’, макед.раковатка ’тс’, ст.-слав.рѫкоѣть, рѫковѣть ’жменя, ахапак’. Прасл.*rǫkojětь, *rǫkovětь ’тое, што ахопіць рука’ — складаныя словы з *rǫkou̯ (дэрыват ад *rǫka, гл. рука) і *jęti ’браць’ (параўн. стараж.-рус.яти ’браць’, гл. яць, няць). Падрабязней гл. ESJSt, 13, 781 (з літ-рай); Фасмер, 3, 515.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
каранда́ш каранда́ш, -ша́м., ало́вак, род. ало́ўка м.;
сде́лать в карандаше́ вы́канаць ало́ўкам (карандашо́м);
◊
брать (взять) на каранда́шбраць (узя́ць) на каранда́ш, занато́ўваць (занатава́ць);
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
нарасхва́тпрысл.разм.:
тава́р раскупля́ўся нарасхва́т die Wáre fand réißenden Ábsatz, die Wáre ging weg wie wárme Sémmeln;
брацьшто-н.нарасхва́т sich um etw. (A) réißen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
буксі́рм., в разн. знач. букси́р;
да пры́стані прыча́ліў б. — к при́стани прича́лил букси́р;
цягну́ць на ~ры — тяну́ть на букси́ре;
◊ браць на б. — брать на букси́р
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
му́шка1, ‑і, ДМ ‑шцы; Рмн. ‑шак; ж.
1.Памянш.да муха.
2.перан. Наклееная або намаляваная чорная крапінка на твары ў выглядзе радзімкі.
3. Упрыгожванне ў выглядзе круглага вузялка, кропкі на празрыстай тканіне. Твар госці хаваў цёмны, з мушкамі, вельмі густы вэлюм.Караткевіч.
•••
Шпанская мушка — тое, што і шпанская муха (гл. муха).
му́шка2, ‑і, ДМ ‑шцы; Рмн. ‑шак; ж.
Частка прыцэльнага прыстасавання ў ручной агнястрэльнай зброі, размешчаная на пярэдняй частцы ствала. Чыстай марлечкай [салдат] старанна выцер шкло прыцэла, мушку.Шамякін.Чыжык прыцэліўся, але рукі дрыжалі і ўвесь час неспакойна скакала мушка.Лупсякоў.[Партызан] ужо даўно сачыў за .. эсэсаўцам, і пры кожным яго руху пераносіў мушку то ўлева, то ўправа.Шчарбатаў.
•••
Браць (узяць) на мушкугл.браць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
brace up
informal
браць сябе́ ў рукі
Brace up and begin studying — Вазьмі́ сябе́ ў ру́кі і пачні́ вучы́цца
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
take in
а) прыма́ць, браць(кватара́нтаў)
б) убіра́ць, звужа́ць (суке́нку)
в) спуска́ць ве́тразі
г) зразуме́ць, уця́міць
д) ашука́ць, абдуры́ць
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
example[ɪgˈzɑ:mpl]n. пры́клад, узо́р;
set an example (of smth. to smb.) падава́ць пры́клад (чаго́-н. каму́-н.);
follow smb.’s exampleбраць пры́клад з каго́-н.
♦
for example напры́клад
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
адхіле́нне, ‑я, н.
1.Дзеяннепаводлезнач.дзеясл. адхіляць — адхіліць і адхіляцца — адхіліцца.
2. Адступленне ад чаго‑н., неадпаведнасць чаму‑н., розніца ў параўнанні з чым‑н. Адхіленне ад правіл. Адхіленні ад нормаў. □ Гэта была, без малога, простая лінія. Было адно нязначнае адхіленне ўбок, якога можна не браць на ўвагу. Лінія была якраз на захад.Чорны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
налята́ць1, ‑а́ю, ‑а́еш, ‑а́е; незак.
1.Незак.да наляцець.
2.заг.налята́й(це). Разм. Ужываецца, як запрашэнне хутчэй што‑н. браць, купляць. Гліняныя сзісцёлачкі Нясуць два ганчары: — Зязюлі! Перапёлачкі! — Той, налятай! Бяры!Куляшоў.
налята́ць2, ‑а́ю, ‑а́еш, ‑а́е; зак.
Лётаючы, прабыць нейкі час у паветры або накрыць нейкую адлегласць. Налятаць сто гадзін. Налятаць тысячу кіламетраў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)