туні́ка ж.
1. (род рубахи) туни́ка;
2. (верхняя часть двойной юбки) тюни́ка и тюни́к м.
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
унты́, -то́ў (ед. унт, -та́ м.) и у́нты (род. унт, ед. у́нта, -ты ж.) у́нты́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
чынш, род. чы́ншу м., ист.
1. (сбор с крепостных крестьян) обро́к;
2. (взнос арендатора) чинш
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
шквал, род. шква́лу м., прям., перен. шквал;
наляце́ў ш. — налете́л шквал;
ш. агню́ — шквал огня́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
які́-ніякі́, род. яко́га-ніяко́га мест. неопр., разг. ко́е-како́й, кой-како́й; како́й ни есть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
чин
1. чын, род. чы́ну м.;
2. (чиновник) уст. чын, род. чы́на м.;
3. (порядок) уст. лад, род. ла́ду м.; (обычай) звы́чай, -чаю м.;
◊
без чино́в без цырымо́ніі;
чин чи́ном як след, як ма́е быць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
КАВАЛЕ́РЫЯ (італьян. cavalleria ад лац. caballus конь),
конніца, род сухапутных войск, дзе для вядзення баявых дзеянняў і перамяшчэння выкарыстоўваўся верхавы конь. Вырашала розныя тактычныя і аператыўна-стратэг. задачы, у т. л. праводзіла самаст. дзеянні ў адрыве ад астатніх войск, пераадольвала вял. адлегласці за кароткі час, хутка разгортвалася да бою, пераходзіла ад адных дзеянняў да інш. у конным і пешым страі і інш.
Зарадзілася ў краінах Стараж. Усходу ў раёнах масавага развядзення коней. Як род войск узнікла ў 9 ст. да н.э. ў асірыйскай арміі. Рэгулярная К. ўтворана ў Стараж. Грэцыі, вял. развіцця дасягнула ў арміі Аляксандра Македонскага (4 ст. да н.э.). У далейшым была адным з гал. родаў войск у многіх дзяржавах.
У Беларусі прыкметы існавання К. вядомы з 1 ст. да н.э. (шпора з гарадзішча Чаплін). З развіццём дзярж. адносін з’явіліся конныя дружыны князёў і буйных феадалаў. Да 12 ст. склаўся характэрны арсенал коннага ваяра: доўгая піка, меч або шабля, сякерка-чакан, кісцень, невял. шчыт. Паводле комплексу ўзбраення вылучаліся цяжка- і лёгкаўзброеныя коннікі. У 13—14 ст. К. ператварылася ў асн. род войска. У канцы 14 — пач. 15 ст. ў сувязі са з’яўленнем у ВКЛ служылых татар вял. пашырэнне атрымалі коннікі, узброеныя лукам. У канцы 15 — пач. 16 ст. са з’яўленнем суцэльнакаваных даспехаў кавалерысты-капійнікі падзяліліся на «даспешных» і «шчытовых» (гусараў). З 16 ст. кавалерысты-стральцы, узброеныя з 14 ст. арбалетамі, забяспечваліся ручной агнястрэльнай зброяй. У канцы 16 — пач. 17 ст. адбылося рэфармаванне К., яна падзелена на цяжкую (гусары, рэйтары, аркебузеры), сярэднюю (панцырныя або пяцігорцы) і лёгкую. З 18 ст. К. ў асн. ужо не карысталіся ахоўным даспехам. К. адыграла значную ролю ў ваен. дзеяннях на тэр. Беларусі ў 1918—20. У Вял. Айч. вайну ў вызваленні Беларусі ўдзельнічалі Гродзенская (13-я), Кубанска-Баранавіцкая і Кубанска-Слуцкая (9-я і 10-я гвардзейскія казацкія) дывізіі і інш. кав. часці. Гл. таксама Драгуны, Кірасіры, Уланы.
Літ.:
Гатовский В.Н. Конница. Кн. 1—2, 4. М., 1925—28;
Сагановіч Г.М. Войска Вялікага княства Літоўскага ў XVI—XVII стст. Мн., 1994.
С.Л.Вілейка.
т. 7, с. 391
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
інструме́нт м.
1. (род. інструме́нта) в разн. знач. (об одном предмете) инструме́нт;
хірургі́чныя ~ты — хирурги́ческие инструме́нты;
стру́нныя ~ты — стру́нные инструме́нты;
2. (род. інструме́нту) собир. инструме́нт;
○ музы́чны і. — музыка́льный инструме́нт;
ша́нцавы і. — ша́нцевый инструме́нт
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
та́лент м.
1. род. та́ленту (природные способности) тала́нт; дарова́ние ср.; дар;
2. род. та́лента (талантливый человек) тала́нт, дарова́ние ср.;
малады́я ~ты — молоды́е тала́нты (дарова́ния);
◊ закапа́ць т. у зямлю́ — закопа́ть (зары́ть) тала́нт в зе́млю
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
тып м.
1. род. ты́па (человек, художественный образ) тип;
падышо́ў не́йкі т. — подошёл како́й-то тип;
2. род. ты́пу (в других значениях) тип;
аўтамабі́лі но́вага ты́пу — автомоби́ли но́вого ти́па;
т. членістано́гіх — тип членистоно́гих
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)