Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пульса́р, ‑а, м.
Нябеснае цела, якое дае хуткаперыядычнае выпрамяненне (радыёхвалевага, рэнтгенаўскага ці аптычна-рэнтгенаўскага дыяпазонаў).
[Ад англ. pulse — імпульс.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сагіта́льны, ‑ая, ‑ае.
Які дзеліць цела ўздоўж на правую і левую палавіны. Сагітальны разрэз галавы.
[Ад лац. sagitta — страла.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
слано́васць, ‑і, ж.
Захворванне, якое праяўляецца ў моцным павелічэнні аб’ёму асобных частак цела (звычайна ног).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
цытадыягно́стыка, ‑і, ДМ ‑тыцы, ж.
Распазнаванне хваробы спосабам мікраскапічнага даследавання клетачных элементаў тканкі цела.
[Ад грэч. kýtos — ёмішча, клетка і diagnōstikós — здольны распазнаваць.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
бюст, -а, М -сце, мн. -ы, -аў, м.
1. Скульптура верхняй часткі чалавечага цела (да грудзей або да пояса).
Бронзавы б.
Янкі Купалы.
2. Жаночыя грудзі.
Выступіла жанчына з ладным бюстам.
|| прым.бю́ставы, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
шы́йка, -і, ДМ шы́йцы, мн. -і, -шы́ек, ж.
1.гл. шыя.
2. Вузкая частка чаго-н.
Ш. пазванка.
Ш. касы.
Ш. збана.
3. У рачных ракаў: хваставая частка цела.
|| прым.шы́ечны, -ая, -ае (спец.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
По́за ’пастава, становішча цела’; няшчырыя паводзіны’ (ТСБМ). З руск. поза, якое з франц.pose ’становішча цела; поза’ ад poser ’размяшчацца, стаяць; пазіраваць’, што з нар.-лац.pausare ад лац.pausa ’спыненне, затрымка’ (Чарных, 2, 49–50); паводле Фасмера (3, 303), рус. лексема з ням.Pose < фр.pose. Гл. яшчэ паўза.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ПАГАНАФО́РЫ (Pogonophora),
тып беспазваночных жывёл. Вядомы з позняга дакембрыю (каля 600 млн.г. назад). 2 кл.: вуздэчкавыя, або франуляты (Frenulata), і безвуздэчкавыя, або афрануляты (Vestimentifera, або Afrenulata), больш за 150 відаў. Пашыраны ва ўсіх акіянах. Жывуць на дне, на глыб. 3—10 км, пераважна прымацаваныя.
Даўж. 5,5—150 см, дыяметр 0,1 мм — 3,5 см. Цела нітка- або чэрвепадобнае, у ахоўнай хіцінавай трубцы. Газаабмен ажыццяўляецца шчупальцамі, размешчанымі на пярэднім канцы цела. Крывяносная сістэма замкнутая.
Жыўленне адбываецца пераважна за кошт арган. рэчыва, якое сінтэзуецца аўтатрофнымі сернымі бактэрыямі, што жывуць у поласці цела П. Раздзельнаполыя.
А.М.Петрыкаў.
Паганафора: 1 — шчупальцы; 2 — галаўная лопасць; 3 — вуздэчка; 4 — другі аддзел цела; 5 — трэці аддзел цела; 6 — задні аддзел цела.
