прыся́жны, -ая, -ае.
1. Які прыняў прысягу (уст.).
2. перан. Пастаянны, заўсёдны (разм., жарт.).
П. жартаўнік.
○
Суд прысяжных — суд з удзелам выбарных ад насельніцтва асоб, якія выносяць рашэнне аб вінаватасці або невінаватасці падсуднага.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
пульс, -у, м.
1. Рытмічны рух сценак артэрый, які выклікаецца дзейнасцю сэрца.
Намацаць п.
2. перан., чаго. Тэмп жыцця, руху чаго-н.
П. грамадскага жыцця.
|| прым. пу́льсавы, -ая, -ае (да 1 знач.; спец.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
разблы́тацца, 1 і 2 ас. не ўжыв., -аецца; зак.
1. Раздзяліцца, разматацца.
Вузлы нарэшце разблыталіся.
Вяроўка з цяжкасцю разблыталася.
2. перан. Стаць ясным, зразумелым (разм.).
Клубок заблытаных спраў лёгка разблытаўся.
|| незак. разблы́твацца, -аецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
разблы́таць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., што.
1. Раздзяліць, разматаць (зблытанае).
Р. валасы.
2. перан. Зрабіць ясным, зразумелым што-н., дабрацца да сутнасці чаго-н.
Р. складанае пытанне.
|| незак. разблы́тваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ураўнава́жыць, -жу, -жыш, -жыць; -жаны; зак., што.
1. Зрабіць аднолькавым па вазе.
У. шалі вагаў.
2. перан. Дабіцца раўнавагі, зрабіць роўным, ураўнаваць адно з другім.
У. сілы праціўнікаў.
|| незак. ураўнава́жваць, -аю, -аеш, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
цэ́льны, -ая, -ае.
1. 3 аднаго рэчыва, з аднаго куска, суцэльны.
Ц. мармур.
Цэльная металічная трубка.
2. Неразбаўлены, натуральны.
Цэльнае малако.
3. перан. Якому ўласціва ўнутранае адзінства.
Ц. характар.
|| наз. цэ́льнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
экза́мен, -у, мн. -ы, -аў, м.
1. Праверка ведаў па якім-н. вучэбным прадмеце.
Э. па фізіцы.
2. перан. Якое-н. выпрабаванне, праверка.
Э. на смеласць.
|| прым. экзаменацы́йны, -ая, -ае (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дамалява́ць, ‑люю, ‑люеш, ‑люе; зак., каго-што.
Закончыць маляванне чаго‑н. Дамаляваць партрэт. // перан. Закончыць апісанне, абмалёўку чаго‑н. □ — Мне здаецца, трэба дапісаць, дамаляваць тое месца, дзе.. герой падымаецца на гераічны ўчынак. Мележ. // перан. У думках дапоўніць, аднавіць што‑н. Паэт, няхай сабе абагулена, стварыў выразны сацыяльны тып, і наша ўяўленне дамалюе рысы, якіх бракуе ў індывідуальным абліччы героя. Навуменка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
гля́нец, ‑нцу, м.
1. Бляск начышчанай адпаліраванай або пакрытай лакам паверхні. [Аўтамабіль] быў чысценькі і аж зіхацеў на сонцы сваім лакавым глянцам. Якімовіч. // перан. Бляск вачэй, валасоў, скуры і інш. На рукі гэтай маладзіцы гляньце: яны і чорныя, яны аж з глянцам. Дубоўка.
2. перан. Беззаганны выгляд; знешняя культурнасць. Пан камендант цалкам разгубіўся, і ўвесь яго глянец знік, як з мокрай курыцы. Машара.
[Ням. Glanz.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
абмя́кнуць, ‑ну, ‑неш, ‑не; пр. абмяк, ‑ла; зак.
1. Стаць мяккім, страціўшы пругкасць. Вопратка абмякла ад вільгаці.
2. перан. Зрабіцца вялым, расслабленым. Камендант абмяк, зморана апусціўся ў крэсла, успомніўшы свой ганебны страх. Шамякін. Эма заплакала горка. Рукі абмяклі, Пакорна, Выпусціў бацька повад. Глебка.
3. перан. Стаць больш спагадлівым; расчуліцца. Выказаўшы тое, што так доўга і балюча ўтрымлівала, Аля адразу абмякла і заплакала. Мележ.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)