2.перан. Размяшчацца нахільна. Узгорак .. наводдалек .. сыходзіў у лагчыну.Чорны.Канюшына сыходзіла ў нізкі куп’істы поплаў з раскіданым статкам кароў.Лобан.
3.(задмоўем «не»). Пастаянна знаходзіцца дзе‑н., не пакідаць чаго‑н. (пра чалавека, жывёлу). Дзіця не сыходзіць з рук.// Пастаянна быць, аставацца дзе‑н. (пра прадметы). Хлеб, як бы ні было яго мала, не павінен сыходзіць са стала.Колас.// Пастаянна быць бачным, не знікаць (пра які‑н. выраз твару, усмешку і пад.). Лёгкая ўсмешка амаль не сыходзіла з .. твару [Ванды].Марціновіч.Усміхаўся .. [бацька] так прыветна, што хораша станавілася на душы, але і тады ціхі сум не сыходзіў з яго твару.Чарнышэвіч.// Пастаянна быць накіраваным, звернутым на каго‑, што‑н. (пра вочы, погляд). Вочы .. [Рамана] не сыходзяць з бота.Чорны.
•••
Не сыходзіць з языка (думак) — увесь час быць, прысутнічаць у чыіх‑н. думках, упамінацца ў размовах.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ува́жлівы, ‑ая, ‑ае.
1. Які адносіцца да чаго‑н., робіць што‑н. з увагай (у 1 знач.). Уважлівы вучань. Уважлівы слухач. □ [Валік] быў уважлівы на ўроках, добра вучыўся, вызначаўся надзвычайнай акуратнасцю.Ваданосаў.[Мацей:] — Рыбак, браце, павінен быць кемлівы, уважлівы да ўсяго.Ляўданскі.// Які выказвае ўвагу (у 1 знач.); пільны. Уважлівыя вочы. □ Пакуль Ніна Пятроўна гаварыла,.. [Казімір] міжвольна акінуў яе ўсю ўважлівым позіркам.Краўчанка.// Які робіцца, выконваецца з увагай; старанны. Уважлівае вывучэнне матэрыялаў з’езда. Уважлівае назіранне за ростам раслін.
2. Які праяўляе ўвагу (у 2 знач.); чулы, клапатлівы. Трэба быць больш уважлівым да чалавека, хто б ён ні быў.Колас.Надзя была вельмі ўважлівая да брата, заўсёды адчувала і разумела яго перажыванні, супярэчнасці ў думках і імкненнях.Кулакоўскі.Цяпер Ніна ўжо не адыходзіла больш ад Алеся, была ўважлівай і ласкавай.Шыцік.
3. Які можа быць прыняты пад увагу; дастатковы для апраўдання. Уважлівыя прычыны. Уважлівы довад.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
угна́цца, уганюся, угонішся, угоніцца; пр. угнаўся, угналася; зак., закім-чым.
1. Пабегчы так, каб дагнаць. Гаспадыня з крыкам выбягала на двор, каб угнацца за хлапчукамі.Лобан.— Угналася [суседава карова] за пашай Лыскай, а яна, ратуючыся, скочыла цераз плот і ўшчаміла нагу.Сабаленка.
2.(звычайназадмоўем). Не адстаючы, ісці, бегчы за кім‑, чым‑н. або побач з кім‑, чым‑н. — За вамі не ўгнацца, — раптам прамовіў Уладзік, і толькі цяпер Андрыян Цітавіч заўважыў, што сапраўды ён ідзе вельмі шпарка.Марціновіч.Ні адзін конь не мог угнацца за рысаком.Сіняўскі.— Не ляці так. Мне за табою не ўгнацца. — Жонка гаварыла гэта ўжо недзе ззаду.Ваданосаў.//перан. Паспець за кім‑, чым‑н., зраўняцца з кім‑, чым‑н. — Гм! Глядзі, Саўка, ужо [хлопцы] носяць. За імі нідзе не ўгонішся, — заўважыў Шайдоб.Федасеенка.[Максім:] — Чорт яго ведае, як ляціць жыццё. Проста не ўгонішся...Шамякін.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
воўкм. Wolf -es, Wölfe;
марскі́ воўк Séebär m -en, -en;
◊
глядзе́ць воўкамразм. fínster dréinschauen;
выць воўкамразм. ein Klágelied ánstimmen, sich bítter beklágen;
хоць воўкам выйразм. das ist zum Héulen;
воўк у аве́чай шку́ры ein Wolf im Scháfspelz;
ваўко́ў бая́цца – у лес не хадзі́ць (nur) wer wagt, gewínnt;
як во́ўка ні кармі́, ён усё ў лес глядзі́ць die Kátze lässt das Máusen nicht;
з ваўка́мі жыць – па во́ўчы выць man muss mit den Wölfen héulen;
воўка но́гі ко́рмяць es sind die Béine, die den Wolf ernähren
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
узя́цца
1.:
узя́цца за ру́кі einánder [sich] an den Händen fássen;
2. (абавязацца) übernéhmen*vt, auf sich néhmen*;
узя́цца напіса́ць арты́кул sich verpflíchten, éinen Artíkel zu schréiben;
3. (прыступіць) an éine Árbeit [Beschäftigung] géhen*;
я ўзя́ўся за пра́цу ich machte mich [ging] an die Árbeit, ich ging ans Werk;
узя́цца за спра́ву ins Zeug géhen*;
узя́цца за спра́ву іна́чайéine Sáche ánders ánpacken [ángreifen*];
◊
адку́ль у іх гэ́та ўзяло́ся wo háben sie das her?;
узя́цца за ро́зумразм. zur Besínnung kómmen*;
узя́цца закаго-н.разм. sich (D) j-n vórnehmen*;
адку́ль ні вазьмі́ся plötzlich, von úngefähr, únerwartet
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)