3. Цесната, адсутнасць свабоднага месца. Мы дзяліліся задумамі і чыталі пачатыя творы напярэдадні пераезду Чорнага ў доўгачаканую і, як на страшэнны жыллёвы сціск першай пасляваеннай восені, добрую кватэру.Лужанін.// Штурханіна ў натоўпе, таўкатня. Людзі душыліся ў сціску, уцякаючы.Пестрак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
zwierać się
незак.
1. змыкацца; сціскацца;
2. а) сціскаць адно аднаго;
сыходзіцца (у дужанні, рукапашным баі)
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Ку́рчыцца ’сціскацца ўсім целам’ (ТСБМ, Шат., З нар. сл.). Укр.корчитися, рус.корчиться ’тс’, ст.-слав.кърчити, серб.-харв.кр̏чити се, славен.kŕčiti se ’тс’, польск.kurczyć się, чэш.krčiti sě, славац.kŕčiť ’тс’. У польскай мове r > ur, таму трэба думаць, што бел.курчыцца ўзнікла пад уплывам польск.kurczyć się. Індаеўрапейскіх і балтыйскіх паралелей няма (гл. Слаўскі, 3, 396–397).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Жу́ляць ’тлець’ (стаўб., Нар. сл., 76, 86). Параўн. рус.дыял.цвяр., наўг.жулиться ’сціскацца, прыціскацца’, перм., гом., сіб.жулькаць ’шчымець, ціснуць’, балг.жуля ’пячы, шчымець’, жулка ’крапіва’, серб.-харв.жу́љати ’выклікаць боль націраннем, націскам’, славен.žúliti ’націраць’. Слав.*žul‑ суадносіцца з *žur‑ (гл. жураць) і ўзыходзіць да і.-е.*geul‑/*geur‑. Супрун, Зб. Геаргіеву, 268–272. Гл. жалець, жураць, жэўлець.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
сцепля́ться
1.(цепляться одно за другое) счапля́цца, счэ́плівацца;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
расшчапі́цца, ‑шчэпіцца; зак.
1. Раскалоцца, раздзяліцца на часткі. Палка расшчапілася. □ Грукнуў кулаком аб сасновы стол [Ціхан] так моцна, ажно стол расшчапіўся.Бядуля.Верхавіна [дуба] ад перуновага ўдару крыху расшчапілася і засохла.Ляўданскі.// Раздрабіцца ад удару. Косць расшчапілася.
2. Перастаўшы сціскацца, паслабіцца, разняцца, раз’яднацца. Вольчыны пальцы самі расшчапіліся, і вяргіні ўпалі на дол.Марціновіч.
3.Спец. Раздрабіцца, распасціся на часткі. Валакно расшчапілася.
4.Спец. Раскласціся на часткі ў выніку хімічнай рэакцыі. Эфір расшчапіўся.
5.Спец. У выніку фізічнага ўздзеяння распасціся (пра атамы).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
стесня́ться
1.(чувствовать стеснение) саро́мецца, быць нясме́лым, бая́цца;
он стесня́ется пу́блики ён саро́меецца пу́блікі, ён нясме́лы пе́рад пу́блікай;