Саляны тэктагенез, гл. Саляная тэктоніка

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

ВЯЛІ́ЧКА (Wieliczka),

горад і бальнеалагічны курорт у Польшчы, у Кракаўскім ваяв. Вядомы з 11 ст., гар. правы з 1290. На Пд ад Кракава, у перадгор’ях Карпат. Мяккі клімат, мінер. воды і аэразольнае паветра саляных падземных вырабатак спрыяльныя для лячэння хвароб органаў руху і апоры, бранхіяльнай астмы і інш. хвароб лёгкіх. Алергалагічны санаторый. Буйны цэнтр адпачынку і міжнар. турызму. Захаваліся сярэдневяковыя касцёлы (у т. л. драўляны 16 ст.), руіны замка караля Казіміра Вялікага (каля 1350, 18 ст., разбураны ў 1945). Саляная шахта (13 ст.) з падземнымі капліцамі (17 ст.), у стараж. частцы якой адзіны ў свеце такога роду Музей кракаўскіх капальняў солі. Саляная шахта ўключана ЮНЕСКА у спіс Сусветнай спадчыны.

т. 4, с. 389

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ва́пнава-саляны́

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. ва́пнава-саляны́ ва́пнава-саляна́я ва́пнава-саляно́е ва́пнава-саляны́я
Р. ва́пнава-саляно́га ва́пнава-саляно́й
ва́пнава-саляно́е		 ва́пнава-саляно́га ва́пнава-саляны́х
Д. ва́пнава-саляно́му ва́пнава-саляно́й ва́пнава-саляно́му ва́пнава-саляны́м
В. ва́пнава-саляны́ (неадуш.)
ва́пнава-саляно́га (адуш.)		 ва́пнава-саляну́ю ва́пнава-саляно́е ва́пнава-саляны́я (неадуш.)
ва́пнава-саляны́х (адуш.)
Т. ва́пнава-саляны́м ва́пнава-саляно́й
ва́пнава-саляно́ю		 ва́пнава-саляны́м ва́пнава-саляны́мі
М. ва́пнава-саляны́м ва́пнава-саляно́й ва́пнава-саляны́м ва́пнава-саляны́х

Крыніцы: piskunou2012, prym2009, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

пясча́на-саляны́

прыметнік, адносны

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. пясча́на-саляны́ пясча́на-саляна́я пясча́на-саляно́е пясча́на-саляны́я
Р. пясча́на-саляно́га пясча́на-саляно́й
пясча́на-саляно́е		 пясча́на-саляно́га пясча́на-саляны́х
Д. пясча́на-саляно́му пясча́на-саляно́й пясча́на-саляно́му пясча́на-саляны́м
В. пясча́на-саляны́ (неадуш.)
пясча́на-саляно́га (адуш.)		 пясча́на-саляну́ю пясча́на-саляно́е пясча́на-саляны́я (неадуш.)
пясча́на-саляны́х (адуш.)
Т. пясча́на-саляны́м пясча́на-саляно́й
пясча́на-саляно́ю		 пясча́на-саляны́м пясча́на-саляны́мі
М. пясча́на-саляны́м пясча́на-саляно́й пясча́на-саляны́м пясча́на-саляны́х

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

saline​2 [ˈseɪlaɪn] adj. chem.

1. салявы́;

saline solution салявы́ раство́р

2. саляны́;

a saline spring саляна́я крыні́ца

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

salina

ж.

1. саляная капальня;

2. саляварня

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

ДЫЯПІРЫ́ЗМ,

працэс утварэння геал. структур. Купалы, антыкліналі ўтвараліся ў выніку нагнятанняў у ядро расплаву магмы, парод паніжанай шчыльнасці і высокай пластычнасці (соль, гіпс, гліна і інш.) з наступным выпіраннем перакрываючых адкладаў або пратыканнем іх з разрывам. Складкі дыяпіравага тыпу падзяляюцца на глыбінныя (магматычныя дыяпіры), покрыўныя (саляныя, гліністыя і інш. дыяпіры; гл. Саляная тэктоніка) і паверхневыя ледавіковых парушэнняў (гл. Гляцыядыслакацыі, Гляцыятэктоніка).

т. 6, с. 314

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ПАДСТРА́ЎНІКАВЫ СОК, панкрэатычны сок,

стрававальны сакрэт падстраўнікавай залозы, бясколерная вадкасць шчолачнай рэакцыі. Мае ферменты (трыпсін, хіматрыпсін, эластаза і інш.), якія ў працэсе стрававання расшчапляюць бялкі, тлушчы, вугляводы. У састаў П.с. ўваходзяць таксама мачавая кіслата, мачавіна, мікраэлементы. У чалавека П.с. за суткі выдзяляецца 1,5—2 л. Сакрэцыя кантралюецца нерв. і эндакрыннай сістэмамі. Фізіял. стымулятары выдзялення П.с. — саляная і некат. інш. к-ты, жоўць, ежа.

т. 11, с. 506

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

жу́па Рудня, рудакопны завод, саляная капальня; яма; гара, адкуль дастаюць соль (Гарб.).

Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)

А́РНЕМ (Arnhem),

горад на У Нідэрландаў. Адм. ц. правінцыі Гелдэрланд. Засн. на месцы рым. паселішча. 128 тыс. ж.; з прыгарадамі 293 тыс. (1985). Порт на правым беразе Рэйна. Машынабудаванне, хім., фармацэўтычная, саляная, скураная прам-сць, вытв-сць штучных тканін. Нідэрландскі музей пад адкрытым небам (нар. архітэктура, дэкар. мастацтва), сафары-парк. Паблізу Арнема, у Атэрло — музей Кролер-Мюлер з калекцыяй карцін В. ван Гога. Арх. помнікі 14—18 ст.

Арнем. Рынкавая плошча.

т. 1, с. 499

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)