КАСМІ́ЧНЫ РАКЕ́ТНЫ РУХАВІК,
гл Ракетны рухавік.
т. 8, с. 150
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КАСМІ́ЧНЫ АПАРА́Т,
агульная назва тэхн. сістэм для выканання навукова-тэхн. задач у космасе. Адрозніваюць К.а.: па траекторыі палёту — ШСЗ (рухаюцца па геацэнтрычных арбітах) і міжпланетныя К.а.; па кіраванні — аўтаматычныя (ШСЗ і інш. нябесных цел, аўтам. арбітальныя і міжпланетныя станцыі) і пілатуемыя (касмічныя караблі і арбітальныя станцыі). Выводзіцца на арбіту ракетай-носьбітам. Адметная асаблівасць большасці К.а. — магчымасць працяглага самаст. функцыянавання ва ўмовах касм. прасторы. Усе пілатуемыя і большасць аўтам. К.а. маюць сістэму кіравання рухам і ўласную рухальную ўстаноўку. Праблема энергасілкавання вырашаецца пры дапамозе сонечных батарэй, эл.-хім. паліўных элементаў, малагабарытных ядзерных энергет. установак. Канструкцыя К.а. ўлічвае спецыфічныя фактары касм. прасторы — высокі вакуум, рэзкія перапады т-р, наяўнасць метэорных часцінак, высокі ўзровень радыяцыі, бязважкасць. Найб. пашыраныя К.а.: ШСЗ для навук. даследаванняў (напр., «Космас», «Астрон»), сувязі («Маланка») і метэаралогіі («Метэор»); пілатуемыя («Усход», «Саюз», «Меркурый»), арбітальныя станцыі («Салют», «Скайлэб», «Мір»); міжпланетныя К.а. («Месяц», «Апалон», «Венера», «Марынер», «Вікінг», «Піянер», «Вояджэр» і інш.).
У.С.Ларыёнаў.
т. 8, с. 150
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Касмічны лятальны апарат 1/487, 562, 606; 2/179; 5/489, 490, 493, 497; 6/483; 10/25; 11/363
Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)
косми́ческий касмі́чны;
косми́ческие лучи́ физ. касмі́чныя прамяні́;
косми́ческая пыль астр. касмі́чны пыл;
косми́ческий кора́бль касмі́чны карабе́ль.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
возду́шно-косми́ческий паве́трана-касмі́чны.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
тэлемо́ст, -мо́ста, М -сце, мн. -масты́, -масто́ў, м.
Тэлевізійная сувязь на далёкія адлегласці пры дапамозе касмічных апаратаў.
Касмічны т.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
спадаро́жнік
‘нябеснае цела; касмічны апарат’
назоўнік, агульны, неадушаўлёны, неасабовы, мужчынскі род, 1 скланенне
|
адз. |
мн. |
| Н. |
спадаро́жнік |
спадаро́жнікі |
| Р. |
спадаро́жніка |
спадаро́жнікаў |
| Д. |
спадаро́жніку |
спадаро́жнікам |
| В. |
спадаро́жнік |
спадаро́жнікі |
| Т. |
спадаро́жнікам |
спадаро́жнікамі |
| М. |
спадаро́жніку |
спадаро́жніках |
Крыніцы:
krapivabr2012,
nazounik2008,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
васьмісо́ты, ‑ая, ‑ае.
Ліч. парадк. да восемсот. Васьмісоты касмічны спадарожнік.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
планеталёт, ‑а, М ‑лёце, м.
Касмічны карабель для міжпланетных палётаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)