Verbum

ПЕ́РШЫ СТАТУ́Т ВЯЛІ́КАГА КНЯ́СТВА ЛІТО́ЎСКАГА,

гл. Статут Вялікага княства Літоўскага 1529.

т. 12, с. 319

РА́ДА ВЯЛІ́КАГА КНЯ́СТВА ЛІТО́ЎСКАГА, паны-рада,

найвышэйшы орган дзярж. улады ў ВКЛ. У раду ўваходзілі вышэйшыя асобы дзяржавы (маршалак, гетман, канцлер, падскарбі, ваяводы, кашталяны, некат. старосты і інш.), каталіцкія епіскапы, найбуйнейшыя феадалы. Узнікла як дапаможны орган пры вялікім князю, у 15 ст. набыла большую самастойнасць. Была пастаянна дзеючым выканаўча-распарадчым, заканадаўчым, кантралюючым і суд. органам. Да яе кампетэнцыі належалі: выбранне вял. князя, абарона дзяржавы, міжнар. справы, выданне законаў, разгляд найважнейшых суд. спраў. Для вырашэння гэтых пытанняў рада збіралася ў поўным складзе ці выносіла іх на разгляд сойма. Прававое становішча рады замацавана ў прывілеях 1492 і 1506; у Статуце ВКЛ 1588 яе паўнамоцтвы і парадак іх ажыццяўлення не атрымалі дастатковага замацавання і вызначаліся звычаямі.

Літ.:

Статут Вялікага княства Літоўскага 1588: Тэксты. Давед. Камент. Мн., 1989.

І.​А.​Юхо.

т. 13, с. 203

Статут Вялікага княства Літоўскага 1529

т. 15, с. 170

Статут Вялікага княства Літоўскага 1566

т. 15, с. 171

трэці статут Вялікага княства Літоўскага

т. 16, с. 17

Цэнтральная дэпутацыя Вялікага княства Літоўскага

т. 17, с. 172

Часовы ўрад Вялікага княства Літоўскага

т. 17, с. 255

Статут Вялікага княства Літоўскага 1588,

трэці статут ВКЛ.

т. 15, с. 171