лік, які змяшчае адну ці некалькі доляў (роўных частак) адзінкі. Абазначаецца сімвалам (або a/b), дзе a — лічнік, які паказвае колькасць доляў адзінкі, падзеленай на столькі частак, колькі паказвае (называе) назоўнік b (a і b) — цэлыя лікі). Д. a/bможна таксама разглядаць як вынік дзялення ліку a на лік b; калі a дзеліцца нацэла на b, то дзель — цэлы лік (напр., 6/3 — 2; 28/7 — 4), калі не дзеліцца — дробавы (напр., 3/7; 20/12).
Д. наз. правільным, калі a < b, і няправільным, калі a > b. Няправільны Д. можна запісаць у выглядае сумы цэлага ліку і правільнага Д. (змешаны лік); для гэтага патрэбна лічнік падзяліць з астачай на назоўнік, напр.,
. Множанне і дзяленне Д. выконваюць па правілах:
;
, суму (рознасць) Д. і з аднолькавымі назоўнікамі — па правілах
. Д. не зменіцца, калі лічнік і назоўнік памножыць на адзін і той жа лік, адрозны ад нуля. Таму Д. і можна прывесці да агульнага назоўніка (замяніць на роўныя ім Д. з аднолькавымі назоўнікамі, звычайна роўнымі найменшаму агульнаму кратнаму b і d). Калі лічнік і назоўнік маюць агульныя множнікі, Д. можна надаць нескарачальны від, напр., — скарачальны
, а — нескарачальны Д. Гл. таксама Дзесятковы дроб, Дробавая і цэлая часткі ліку.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
гэ́таIIчасц. denn;
што гэ́та з ва́мі? was fehlt Íhnen denn?;
як гэ́та мо́жна? wie kann man bloß?
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
скале́чыцца, ‑чуся, ‑чышся, ‑чыцца; зак.
Разм. Атрымаць цяжкае калецтва; знявечыць сябе. Кірэйка як скокнуў на дол, дык і скалечыўся.Марціновіч.У лепшым выпадку можна сарвацца і запэцкацца ў гразь, а то можна ўпасці ў яму.. і скалечыцца.Галавач.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
двая́ка, прысл.
Двума спосабамі, у двух відах, формах і пад. Задачу можна рашыць дваяка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
зды́мны, ‑ая, ‑ае.
Такі, які можна зняць, наглуха не замацаваны. Здымная рама. Здымная сетка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
мікраструкту́ра, ‑ы, ж.
Спец. Будова цвёрдых рэчываў, якую можна ўбачыць пад мікраскопам; проціл. макраструктура.
[Ад грэч. mikrós — маленькі і структура.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
не́адкуль, прысл.
Няма такога месца, адкуль можна было б (узяць, узяцца, з’явіцца і пад.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
разды́мны, ‑ая, ‑ае.
Такі, у якім можна аддзяліць адну дэталь ад другой без пашкоджання.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
білатэра́льнасць
(ад білатэральны)
сіметрыя ў арганізмаў, цела якіх можна ўяўна падзяліць на аднолькавыя правую і левую палавіны.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
гаму́нкулус
(с.-лац. homunculus = чалавечак)
чалавечая істота, якую, на думку натуралістаў сярэдневякоўя, быццам можна атрымаць штучным шляхам.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)