від гравюры на метале, у якой паглыбленыя элементы друкарскай формы ствараюцца траўленнем металу кіслотамі.
Металічную пласціну («дошку») пакрываюць кіслотаўстойлівым лакам, потым гравіравальнай іголкай, якая знімае лак і агаляе метал, наносяць малюнак. Змясціўшы «дошку» ў кіслату, пратраўліваюць метал, што паглыбляе след ад іголкі. Малюнак запаўняюць фарбай. Адбіткі з дапамогай спец. станка пераносяць на вільготную паперу. У шырокім сэнсе афорт уключае і інш. віды гравюры з траўленнем: акватынту, лавіс, мяккі лак; можа спалучацца з «сухой іголкай» і гравюрай разцом. Афорт узнік у Зах. Еўропе на пач. 16 ст. (Д.Хопфер, А.Дзюрэр у Германіі, У.Граф у Швейцарыі). Развіццё атрымаў у творчасці мастакоў 17—19 ст.: Ж.Кало (Францыя), Рэмбранта, Дж.Піранезі (Італія), Ф.Гоі (Іспанія). Да афорта звяртаюцца ў 20 ст. Ф.Брэнгвін (Вялікабрытанія), К.Кольвіц (Германія) і інш.
На Беларусі першыя афортныя творы (медзярыт) з’явіліся ў 16 ст. (Карта Полацкай зямлі і План Полацка, абодва 1579). У 1980—90-я г. ў тэхніцы афорта выконваюцца асобныя творы і цыклы, прысвечаныя гісторыі і сучаснасці (Л.Ран, А.Кашкурэвіч, Л.Асецкі, А.Паслядовіч, Г.Паплаўскі, М.Басалыга, М.Барздыка, В.Баранаў, С.Герус, С.Балянок, Ю.Падолін і інш.).
М.М.Паграноўскі.
Да арт. Афорт. Г.Паплаўскі. Ілюстрацыя да паэмы Я.Купалы «Яна і Я». 1979.Да арт. Афорт. Ю.Падолін. Пакінуты. 1994.Да арт. Афорт. Л.Ран. Партрэт дзяўчыны. 1959.Да арт. Афорт. Ф.Гоя. Бравісіма! З серыі «Капрычас». 1793—1803.Да арт. Афорт. А.Кашкурэвіч. Смага. 1970.Да арт. Афорт. Ж.Кало. Два камедыянты. 1620-я г.
подправля́ть полови́к под комо́д падсо́ўваць (засо́ўваць) палаві́к пад камо́ду;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
transfer
[trænsˈfɜ:r]1.
v.t.
1) перадава́ць (маёмасьць)
2) пераво́зіць; перано́сіць; перамяшча́ць
3) калькава́ць, пераво́дзіць (малю́нак)
4) пераво́дзіць (у і́ншую шко́лу, на і́ншую пра́цу)
5) пераво́дзіць (гро́шы праз банк)
2.
v.i.
перасяда́ць, рабі́ць пераса́дку
3.[ˈtrænsfɜ:r]
n.
1) Law перада́ча f.; дакумэ́нт перада́чы
transfer of authority — перада́ча паўнамо́цтва
2) пераво́дны малю́нак
3) пераса́дка f.
4) пераса́дачны квіто́к
5) пераво́д (гро́шай)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
аўтагра́фія
(ад аўта- + -графія)
спосаб падрыхтоўкі літаграфскай друкарскай формы, пры якім малюнак, выкананы аўтарам-мастаком на паперы, пераносяць на літаграфскі камень або цынкавую пласцінку.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
эскі́з
(фр. esquisse)
1) папярэдні накід малюнка, карціны; накід, план літаратурнага ці музычнага твора;
2) малюнак, па якім ствараецца дэкарацыя, тэатральны касцюм і інш.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
гравірава́ць
(ням. gravieren, ад фр. graver = вырэзваць)
рабіць малюнак або надпіс, выразаючы іх на цвёрдым матэрыяле (метале, дрэве, шкле і інш.).
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
ілюстра́цыя
(лац. illustratio = выява, жывое апісанне)
1) малюнак у кнізе, часопісе, які суправаджае тэкст, тлумачыць змест;
2) перан. прыклад, які наглядна паказвае, пацвярджае што-н.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
стэрэаскапі́чны
(ад стэрэа- + гр. skopeo = гляджу)
1) аб’ёмны, прасторавы (напр. с. малюнак);
2) які дае аб’ёмныя, прасторавыя адлюстраванні прадметаў (напр. с-ае кіно, с. фотаапарат).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ачо́мацца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; зак.
Разм. Апамятацца, агледзецца, разабрацца ў новых, нечаканых абставінах. Было відаць, багата хто быў як бы аглушан бачаным, не мог ачомацца.Мележ.Не паспеў Міхась ачомацца ад страшнага відовішча, як недзе над вёскай пачаўся свіст бомбаў і траскатлівыя выбухі.Асіпенка.Калі ж Вайцех ачомаўся, на памяць яму ўсплыў адзін малюнак.Пташнікаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
абры́с, ‑у, м.
Малюнак прадмета адной вонкавай рыскай; контур. Я помніць буду скал абрысы І вашу песню, кіпарысы!Пушча.Навакольныя прадметы набывалі ранейшыя, знаёмыя абрысы.Навуменка.//перан. Агульная характарыстыка, беглы агляд чаго‑н. У хадзе распрацоўкі трох тэм, якія ўзніклі яшчэ на зары творчасці, Танк намаляваў у агульных абрысах вобраз новага станоўчага героя.У. Калеснік.
[Ням. Abriss.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
