Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
schínden*vt
1.vt
1) здзіра́ць шку́ру (з жывёл), злу́пліваць шку́ру
2) му́чыць
2.~, sich надрыва́цца;
sich ~ und plágen надрыва́цца, знясі́льваць сябе́ рабо́тай;
◊
das Fáhrgeld ~разм.е́здзіць за́йцам
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
täuschen
1.vt падма́нваць, ашу́кваць, уво́дзіць у зман;
der Schein täuscht вы́гляд падво́дзіць [падма́нвае]
2.~, sich (in D, über A) памыля́цца;
er täuscht sich selbst ён сам сябе́ падво́дзіць [ашу́квае]
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
verlóhnenvt і~, sich апраўда́ць сябе́, быць ва́ртым;
es verlóhnt sich (nicht) (не) ва́рта (што-н. рабіць);
díese Árbeit verlóhnt sich гэ́тая пра́ца дае плён, гэ́та плённая пра́ца
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
zerschlágen*
1.vt
1) разбіва́ць;
sich wie ~ fühlen адчува́ць сябе́ разбі́тым
2) разграмі́ць, зні́шчыць
2.~, sich разбіва́цца; цярпе́ць крушэ́нне;
die Sáche hat sich ~ нічо́га (з гэ́тага) не вы́йшла
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Сліма́к ‘малюск, які мае ракавіну і рухаецца вельмі марудна’ (ТСБМ, Сл. ПЗБ, Жыв. св.), ‘смоўж’ (Нас., Гарэц., Бяльк., Байк. і Некр., Сцяшк., Сл. ПЗБ, ТС), ‘палявы смоўж’ (Касп.), слюма́к ‘слізняк, смоўж’ (віц., Жыв. НС), сляма́к ‘тс’ (Сл. ПЗБ). Укр.слима́к, польск.ślimak ‘смоўж, слімак’, чэш., славац.slimák ‘тс’, балг.сли́мак ‘смоўж, Helix’, макед.дыял.сли́мок ‘тс’. Праслав.*slimakъ, роднаснае грэч.λείμαξ, Р. скл. λείμακος ‘смоўж без ракавіны’, лац.līmāx, ‑ācis ‘слімак’, ст.-ісл.slím ‘слізь, глей’, с.-н.-ням.slîm ‘ціна, гразь’, ірл.slenum ‘гладкі’, якія да і.-е.*(s)leim‑ ‘слізкі’. Гл. таксама сліна і роднасныя (слімак пакідае пасля сябе сліністы след — гл. Махэк₂, 554; Траўман, 269; іншую літ-py гл. Фасмер, 3, 672; Трубачоў, Проспект, 79). Карскі (Белорусы, 157) меркаваў пра польскае пасрэдніцтва праз збліжэнне з лац.limax, што не мае падстаў.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Спо́саб ‘прыём, метад’, ‘парадак, характар, манера, склад’, ‘рэальныя ўмовы, сродак, магчымасць ажыццяўлення чаго-небудзь’ (ТСБМ, Гарэц., Ласт., Байк. і Некр., Федар. 4), ‘матэрыяльны дастатак, сродкі’ (Варл.), ‘неабходнае для жыцця’ (Сержп. Прымхі), ‘доля’: дзеўка без спосабу (пра векавуху) (Сержп.). Укр спо́сі́б, рус.спо́соб, польск.sposób, чэш.způsob, славац.spôsob, серб.-харв.спосо̀ба. Параўн. пасоба ‘дапамога’ (Нас.), рус.посо́бие, якія з выразу *ро sobě (гл. сябе); Міклашыч, 331–332; Фасмер, 3, 738. Якабсон (гл. у Фасмера, там жа) усходнеславянскія словы лічыць запазычаннем праз польскую з ст.-чэш.zpósob. Аналагічна Кохман, Stosunki, 126. Сяткоўскі (гл. Басай-Сяткоўскі, Słownik, 334) чэшскі ўплыў бачыць толькі ў развіцці абстрактных значэнняў. Борысь (570) рэканструюе паўн.-прасл.*sъposobъ як аддзеяслоўны дэрыват ад *sъposobiti < *posobiti < *ро sobě, параўн. спасобіць ‘падрыхтоўваць, запасаць’ (Нас.), ст.-бел.способяти ‘падрыхтаваць, сабраць’ (Ст.-бел. лексікон).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Тутэ́йшы ‘мясцовы, які жыве тут, не прыезджы’, ‘які ўласцівы гэтай мясцовасці, не прывазны’ (ТСБМ, Нас., Яруш., Гарэц., Федар. 5, Бяльк., ТС, Касп., Вруб., Байк. і Некр.; акрамя ўсходняй Магілёўшчыны і Гомельшчыны, ЛА, 3), ‘абарыген, карэнны жыхар, тубылец’ (Ласт., Некр. і Байк.), ст.-бел.тутэйшы ‘родам адсюль, тубылец’, ‘які знаходзіцца тут’ (1635 г., ГСБМ). Паводле Карскага (1, 166), запазычана з польск.tutejszy — прыметнік ад tutej ‘тут’, хаця формай нагадвае параўнальную ступень прыметніка тутъ ‘гэты, вось гэты’ з суф. ‑эйш‑. Дзіні (Балтийские яз., 402) звяртае ўвагу на паралельнае літ.šišioniškiai (ад šišionai, šičionai ‘тут, сюды’), якім называюць сябе жыхары раёна Клайпеды. Пра рэгіянальную мадэль tutejsi/tutejšyja ‘die Hiesigen’ на беларуска-польскім паграніччы гл. Трэптэ ў Regionale Bewegungen in Regionalismen in europäischen Zwischenräumen seit der Mitte des 19. Jahrhunderts, Marburg, 2003, 145–157. Параўн. туташні, гл.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
uważać
uważa|ć
незак.
1. быць уважным; пільным; глядзець (слухаць) уважліва; сачыць; назіраць;
~j, żebyś tego nie zgubił — глядзі, не згубі гэта;
~j, co robisz — глядзі, што робіш;
~ć na drogę — быць уважлівым на дарозе;
~j! — асцярожна!;
2.na kogo/co сачыць за кім/чым; пільнаваць каго/што; берагчы каго/што;
~j na siebie — беражы сябе;
3.na kogo/co берагчыся; асцерагацца каго/чаго;
4. лічыць;
~ć kogo za przyjaciela — лічыць каго сябрам;
rób jak ~sz — рабі, як хочаш;
~ć się za kogo — лічыць сябекім;
on się uważać za geniusza — ён лічыць сябе геніем
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
ве́рав разн. знач. ве́ра, -ры ж.;
ве́ра в себя́ ве́ра ў сябе́;
ве́ра в бо́га ве́ра ў бо́га;
не дава́ть ве́ры кому́-л., чему́-л. не дава́ць ве́ры каму́-не́будзь, чаму́-не́будзь, зняве́рвацца ў кім-не́будзь;
◊
служи́ть ве́рой и пра́вдой служы́ць ве́рай і пра́ўдай;
дать на ве́ру даць напаве́р.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)