мета́л, ‑у, м.

Хімічна простае рэчыва або сплаў, якім уласцівы бляск, коўкасць, добрая праводнасць цеплыні і электрычнасці. Лёгкія металы. □ Халаднаваты метал быў пакрыты васковай плёнкай тавоту. Паслядовіч. Метал, здавалася, сам знаходзіў літнік, каб папасці і забегчы ў форму. Скрыган. // Пра гукі, голас, якія нагадваюць металічны звон. Смелы, магутны, з металу скованы голас аэраплана залятае ў дзедаву хату. Колас.

•••

Высакародныя металы — золата, серабро, плаціна.

Каляровыя металы — усе металы і іх сплавы, акрамя жалеза і яго сплаваў.

Невысакародныя металы — металы, якія акісляюцца, ржавеюць.

Цяжкія металы — металы з удзельнай вагой звыш 5 грамаў.

Чорныя металы — чыгун, жалеза, сталь.

[Грэч. metallon.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

пермендзю́р

[англ. permendur, ад perme(ability) = пранікальнасць + dur(able) = трывалы]

магнітна-мяккі сплаў жалеза з кобальтам.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

тытанамагнеты́т

(ад тытан + магнетыт)

мінерал класа вокіслаў і гідравокіслаў чорнага колеру, разнавіднасць магнетыту; руда жалеза, тытану.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

ферані́кель

(ад фера- + нікель)

сплаў жалеза з нікелем, які выкарыстоўваецца пры легіраванні (гл. легіраваць) спецыяльных сталей.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

galvanize

[ˈgælvənaɪz]

v.t.

1) гальванізава́ць

2) пакрыва́ць (жале́за або́ сталь) то́нкім пласто́м цы́нку

3) узбудзі́ць ра́птам е́йкае пачуцьцё); пабуджа́ць, уздыма́ць (да дзе́яньня)

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

тачы́ла, ‑а, н.

Тачыльны камень, а таксама станок для навострывання рэжучых інструментаў. Тачыла, як велізарны круглы пірог, тырчала паміж дзвюх прыбітых да станка дошак. Броўка. У саўгаснай кузні малады хлопец налягаў на тачыла. Стары прыціскаў да каменя ржавае жалеза. Чорны.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

АБІСА́ЛЬНЫЯ АДКЛА́ДЫ,

асадкі, што намнажаюцца ў зоне абісалі мораў і акіянаў. Займаюць каля 90% пл. дна Сусв. акіяна. Абісальныя адклады — арганагенныя мулы са шкілетных частак планктонных арганізмаў (глабігерынаў, дыятамей, радыялярый, фарамініфер і інш.), найдрабнейшых тэрыгенных часцінак, вулканічнага попелу, чырвоных глыбакаводных глін з уключэннямі жалеза-марганцавых канкрэцый і інш.

т. 1, с. 23

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

кава́ць несов., в разн. знач. кова́ть;

к. ко́лы — кова́ть колёса;

к. каня́ — кова́ть ло́шадь;

куй жале́за, паку́ль гара́чаепосл. куй желе́зо, пока́ горячо́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ліставы́ I

1. листово́й;

л. тыту́нь — листово́й таба́к;

2. (покрытый листвой) ли́ственный;

л. лес — ли́ственный лес

ліставы́ II листово́й;

о́е жале́за — листово́е желе́зо

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

распалі́цца сов.

1. раскали́ться;

жале́заі́лася — желе́зо раскали́лось;

2. перен. (прийти в сильное возбуждение) распали́ться;

р. гне́вам — распали́ться гне́вом;

атмасфе́ра ~лі́лася — атмосфе́ра накали́лась

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)