Гэ́ты ’гэты’. Рус.э́тот, э́та, э́то. У аснове ляжыць дэйктычнае э, да якога далучаецца *tъ. Гл. Фасмер, 4, 523. У бел. мове на пачатку слова пратэтычны гук.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
До́лар ’долар’ (БРС). Рус.до́ллар, укр.до́лар. Запазычанне з англ. мовы ў XIX ст.: англ.dollar ’тс’ (аб гісторыі слова гл. Шанскі, 1, Д, Е, Ж, 163).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Жыўцо́м ’у жывым стане’. Рус.смал., пск., цвяр.живцо́м, укр.живце́м ’тс’, польск.żywcem ’пры жыцці, не змяняючы’. Прыслоўе з тв. скл. словажывец1 ’жывы’ (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Па́цеж, пицеч ’прамывіна ў лёдзе на стрыжні ракі’ (ТС). З польск.pacierz ’хрыбетнік’. Другое словапацеч аформлена пад уздзеяннем народнай этымалогіі да цячы, параўн. рус.течь (назоўнік).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Плю́шня ’падпорка ручак у калёсах’ (Пятк. — Карскі, Труды). З лютня (гл.) з другасным п‑.
Плюшня́ ’ступня’ (ганц., Сл. ПЗБ). З плюсна (гл.). Канец слова аформлены паводле ступня.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Прабі́рка ’шкляная трубачка з дном’ (ТСБМ). З рус.проби́рка ’тс’, утворанага ад *пробировать < ням.probieren. Адносна рус.слова гл. Праабражэнскі, 2, 128; Фасмер, 3, 370. Параўн. проба.
Тухта́ль ‘кухталь, удар кулаком’ (Некр. і Байк., Касп.). Відаць, суфіксальнае ўтварэнне ад тухтаць ‘піхаць’, гл. наступнае слова. Не выключана замена к > т у кухталь, параўн. тушэтка ‘кушэтка’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
stámmenvi(s)
1) (aus D) пахо́дзіць (з), прынале́жаць па нараджэ́нні (да); быць ро́дам (адкуль-н.)
2) (aus D) пахо́дзіць, быць запазы́чаным;
díeses Wort stammt aus dem Énglischen гэ́тае сло́ва англі́йскага пахо́джання
3) (von D) нале́жаць;
das Gedícht stammt von Góethe гэ́ты верш (нале́жыць) Гётэ
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Каланда́ ’невялікая колькасць чаго-небудзь’ (Мат. Маг.). Няясна, няма ўпэўненасці ў дакладнасці дэфініцыі, параўн.: «Ні падзелюць ужо калынду тую, сьмех ажно бярець» (с. 41). Відаць, слова непасрэдна суадносіцца з рус.ярасл.каланда ’багацце’, бран.каландить ’эканоміць’. Мяркуючы па рус.ярасл.каланду набить ’разбагацець’, прыведзеныя вышэй значэнні з’яўляюцца другаснымі, а першаснай была семема ’кашалёк, каліта’. На той жа рус. тэрыторыі зафіксавана калама ’кашалёк з грашыма, каліта’; на жаль, яно таксама няяснае. У разглядаемым слове ‑н‑, відаць, другаснае; пры такім дапушчэнні, магчыма, з тат.kalta ’кашалёк’. Не выключана (і прыклад з бран. тэрыторыі гэта як быццам пацвярджае), што слова распаўсюджвалася з бел. гаворак (вядома, што ў Яраслаўскай вобласці ёсць перасяленцы з Магілёўшчыны), аднак унікальнасць бел.слова не дазваляе сцвярджаць гэтага з упэўненасцю.