карпе́ць, ‑ею, ‑ееш, ‑ее; незак.
1. над чым і без дап. Разм. Доўга, цярпліва займацца чым‑н., працаваць над чым‑н. Карпець пад падручнікамі. □ Таварышы толькі і бачылі Івана Іванавіча, як той карпеў над паперамі дзень і ноч, гадамі. Карпюк. Збегліся дзяўчаты, што карпелі за суседнімі сталамі. Аношкін.
2. Жыць дзе‑н. у пакутах, цяжкасцях. — Другія, глядзі, на ўласныя хаткі з садамі ўзбіліся... А ты век тут карпей ды гібей у гэтым дзіравым вагоне. Лынькоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сквіта́цца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; зак., з кім-чым.
Разм. Разлічыцца з кім‑н., аддаць доўг каму‑н. // перан. Пакончыць разлікі з кім‑, чым‑н., скончыць якую‑н. справу. Цяпер няма назад адходу! Скідай з дарогі перашкоду, Ні перад чым не запыняйся І з гэтай спадчынай сквітайся, Што асталася ад бацькоў — Зямелькі некалькі шматкоў. Колас. // перан. Адпомсціць каму‑н. за што‑н. — Няхай, мы яшчэ з ім сквітаемся, — сказаў .. [Чыжык] на вялікае здзіўленне Зосі. Лупсякоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
няёмка, безас., у знач. вык.
1. Пра адчуванне нязручнасці, невыгоды, выкліканых чым-н.
Было н. сядзець.
2. Пра пачуццё збянтэжанасці, сораму, якое перажывае хто-н.
Ёй стала н. ад такіх слоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
папо́ўніць, -ню, -ніш, -ніць; -нены; зак., што чым.
Павялічыць дабаўленнем новага да чаго-н., што ёсць.
П. роту байцамі.
П. свае веды.
|| незак. папаўня́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е.
|| наз. папаўне́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
парале́льны, -ая, -ае.
1. Які з’яўляецца паралеллю (у 1 знач.).
Паралельныя лініі.
2. перан. Такі ж, падобны, які адбываецца адначасова і побач з чым-н.
Паралельныя з’явы.
|| наз. парале́льнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
замча́ць, -чу́, -чы́ш, -чы́ць; -чы́м, -чыце́, -ча́ць; -чы́; зак.
1. каго-што. Хутка, імкліва завезці, даставіць куды-н.
2. Хутка ідучы, едучы, апынуцца дзе-н.
Мы туды хутка замчым на веласіпедах.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
запі́ць¹, -п’ю́, -п’е́ш, -п’е́; -п’ём, -п’яце́, -п’ю́ць; -пі́; -пі́ты; зак., што чым.
Выпіць што-н., заглушаючы непрыемны смак або аблягчаючы праглынанне чаго-н.
З. лякарства вадой.
|| незак. запіва́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
зару́бка, -і, ДМ -бцы, мн. -і, -бак, ж.
1. гл. зарубіць².
2. Метка, знак, зробленыя сякерай, нажом і пад. на чым-н.; засечка.
З. на дрэве.
|| прым. зару́бкавы, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
зве́рыцца, -руся, -рышся, -рыцца; зак.
1. з чым. Зрабіць зверку, праверыць што-н. па якіх-н. крыніцах.
З. са слоўнікам.
2. Тое, што і зняверыцца (разм.).
|| незак. звяра́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
брані́раваць, -рую, -руеш, -руе; -руй; -раваны; незак., што.
Замацоўваць каго-, што-н. за кім-, чым-н.
Б. білет на самалёт.
|| зак. забрані́раваць, -рую, -руеш, -руе; -руй; -раваны.
|| наз. брані́раванне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)