МІКРАКЛІМАТАЛО́ГІЯ (ад мікра... + кліматалогія),

раздзел кліматалогіі, які даследуе мікраклімат. Вывучае асаблівасці фіз. працэсаў у сістэме глеба — расліна — прыземны слой паветра ў залежнасці ад неаднароднасці зямной паверхні, размеркаванне мікракліматаў па тэрыторыі, колькасныя характарыстыкі і змены іх пад уплывам гасп. дзейнасці чалавека. Распрацоўвае метады і прыёмы аптымізацыі мікраклімату. Цесна звязана з метэаралогіяй, фізікай глебы, біяметрыяй раслін, экалогіяй. Мікракліматычныя даследаванні праводзяцца ў сельскай гаспадарцы. На аснове вывучэння радыяцыйнага, цеплавога і воднага балансу робіцца ацэнка мікракліматычных рэсурсаў, цяпло- і вільгацезабеспячэння асобных палёў і гаспадарак. Складаюцца комплексныя мікракліматычныя карты, што дазваляе прыстасаваць с.-г. вытв-сць да мікракліматычных асаблівасцей кожнага поля, падабраць с.-г. культуры і меліярац. прыёмы (асушэнне, арашэнне, двухбаковае рэгуляванне воднага рэжыму і інш.), устанавіць аптымальныя нормы і тэрміны агратэхн. мерапрыемстваў. Улік мікракліматычных асаблівасцей пры гар. буд-ве дазваляе правільна размяшчаць прамысл. прадпрыемствы і памяншаць шкодны ўплыў іх на жылыя раёны. Даследаванні праводзяцца таксама для абслугоўвання розных відаў транспарту, пры праектаванні і буд-ве ліній электраперадач і сувязі і інш. Вывучаецца мікраклімат на тэрыторыі і ў цэхах прамысл. прадпрыемстваў, музеях, збожжа і агароднінасховішчах, жывёлагадоўчых комплексах. Мікракліматычныя даследаванні праводзяцца аграметэаралагічнымі станцыямі, агранамічнай службай, навук; і праектнымі арг-цыямі. На Беларусі даследаванні па М. праводзяцца ў БДУ, БСГА, Бел. НДІ меліярацыі і лугаводства, Гідраметэаслужбе і інш. Значны ўклад зрабілі М.А.Гольберг, М.А.Гольчанка, П.А.Каўрыга, Т.С.Папова, Я.Б.Фрыдлянд, М.П.Хаміцкі, В.Ф.Шабека, А.Х.Шкляр і інш.

Літ.:

Ковриго П.А. Микроклимат болотных экосистем и его оптимизация. Мн., 1995. Шебеко В.Ф. Изменение микроклимата под влиянием мелиорации болот. Мн., 1977.

П.А.Каўрыга.

т. 10, с. 358

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

падагна́ць сов.

1. (приблизить) подогна́ть;

п. плыт да бе́рага — подогна́ть плот к бе́регу;

2. (подо что-л.) подогна́ть;

п. ло́дку под мост — подогна́ть ло́дку под мост;

3. (заставить бежать быстрее) подогна́ть, подстегну́ть, подхлестну́ть;

4. перен. (заставить поспешить) подогна́ть, поторопи́ть, подстегну́ть, подтолкну́ть, подхлестну́ть;

5. (работу) подогна́ть;

6. (сделать соответствующим по размеру) подогна́ть, пригна́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

падляце́ць сов.

1. (приблизиться, летя) подлете́ть;

самалёт ~це́ў да аэрадро́ма — самолёт подлете́л к аэродро́му;

2. (вверх) подлете́ть, подпры́гнуть;

мяч ~це́ў пад столь — мяч подлете́л до потолка́;

3. разг. (приблизиться бегом) подлете́ть;

дзяўчы́нка ~це́ла да ма́ці — де́вочка подлете́ла к ма́тери;

4. (под что-л.) подлете́ть;

верабе́й ~це́ў пад страху́ — воробе́й подлете́л под кры́шу

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

лежа́чий ляжа́чы;

лежа́чее положе́ние ляжа́чае стано́вішча;

◊

под лежа́чий ка́мень вода́ не течёт посл. пад ляжа́чы ка́мень вада́ не цячэ́;

лежа́чего не бьют посл. ляжа́чага не б’юць.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

подозре́ние падазрэ́нне, -ння ср.;

подозре́ние на заболева́ние мед. падазрэ́нне на захво́рванне;

возбужда́ть подозре́ние выкліка́ць падазрэ́нне;

быть под подозре́нием, быть на подозре́нии быць пад падазрэ́ннем (на падазрэ́нні).

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

гле́ба ж., прям., перен. по́чва;

пясча́ная г. — песча́ная по́чва;

падрыхтава́ць ~бу для перагаво́раў — подгото́вить по́чву для перегово́ров;

◊ вы́біць гле́бу з-пад (чыіх) ног — вы́бить по́чву из-под (чьих) ног;

на гле́бе чаго-небудзь — на по́чве чего-л.;

расчы́сціць гле́бу — (для каго, чаго) расчи́стить по́чву (для кого, чего);

зандзі́раваць гле́бу — зонди́ровать по́чву;

тра́ціць гле́бу пад нага́мі — теря́ть по́чву под нога́ми;

адчу́ць гле́бу пад нага́мі — ощути́ть (почу́вствовать) по́чву под нога́ми;

стая́ць на цвёрдай гле́бе — стоя́ть на твёрдой по́чве;

прашчу́паць гле́бу — прощу́пать по́чву

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ля́мец, -мцу м.

1. во́йлок; (большой кусок войлока, подстилка) кошма́ ж.;

2. клок спу́танных воло́с;

3. (войлочная прокладка под хомутом) подхому́тник;

4. разг., бран. вахла́к

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

прызва́ць сов.

1. (на военную службу) призва́ть;

2. (пригласить, заставить прийти) позва́ть, призва́ть;

◊ п. да пара́дку — призва́ть к поря́дку;

п. пад ружжо́ — призва́ть под ружьё

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

падкаці́цца сов.

1. в разн. знач. подкати́ться;

ша́рык ~ці́ўся пад кана́пу — ша́рик подкати́лся под дива́н;

2. подольсти́ться;

п. да каго́-не́будзь — подольсти́ться к кому́-л.

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пляц м.

1. (земля под домом и огородом) уса́дьба ж.;

2. (площадь, предназначенная для застройки) уча́сток;

3. (в городе, селе) пло́щадь ж.;

4. воен. плац

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)