Найса́ма ’звыш меры’: найсамо хужэй (ТС). Найвышэйшая ступень параўнання ад займенніка сам (сама), які сам ужываецца для перадачы найвышэйшай ступені прызнака, адпавядаючы па функцыі часціцы (прэфіксу) пай‑: само больша ’найбольшая’, само трудней ’цяжэй за ўсё’, тады найсамо хужэй ’звыш меры дрэнна’. Гл. ESSJ SG, 2, 591.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

найбо́льшы

прыметнік, якасны, найвышэйшая cтупень параўнання

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. найбо́льшы найбо́льшая найбо́льшае найбо́льшыя
Р. найбо́льшага найбо́льшай
найбо́льшае		 найбо́льшага найбо́льшых
Д. найбо́льшаму найбо́льшай найбо́льшаму найбо́льшым
В. найбо́льшы (неадуш.)
найбо́льшага (адуш.)		 найбо́льшую найбо́льшае найбо́льшыя (неадуш.)
найбо́льшых (адуш.)
Т. найбо́льшым найбо́льшай
найбо́льшаю		 найбо́льшым найбо́льшымі
М. найбо́льшым найбо́льшай найбо́льшым найбо́льшых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

найле́пшы

прыметнік, якасны, найвышэйшая cтупень параўнання

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. найле́пшы найле́пшая найле́пшае найле́пшыя
Р. найле́пшага найле́пшай
найле́пшае		 найле́пшага найле́пшых
Д. найле́пшаму найле́пшай найле́пшаму найле́пшым
В. найле́пшы (неадуш.)
найле́пшага (адуш.)		 найле́пшую найле́пшае найле́пшыя (неадуш.)
найле́пшых (адуш.)
Т. найле́пшым найле́пшай
найле́пшаю		 найле́пшым найле́пшымі
М. найле́пшым найле́пшай найле́пшым найле́пшых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

найлягчэ́йшы

прыметнік, якасны, найвышэйшая cтупень параўнання

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. найлягчэ́йшы найлягчэ́йшая найлягчэ́йшае найлягчэ́йшыя
Р. найлягчэ́йшага найлягчэ́йшай
найлягчэ́йшае		 найлягчэ́йшага найлягчэ́йшых
Д. найлягчэ́йшаму найлягчэ́йшай найлягчэ́йшаму найлягчэ́йшым
В. найлягчэ́йшы (неадуш.)
найлягчэ́йшага (адуш.)		 найлягчэ́йшую найлягчэ́йшае найлягчэ́йшыя (неадуш.)
найлягчэ́йшых (адуш.)
Т. найлягчэ́йшым найлягчэ́йшай
найлягчэ́йшаю		 найлягчэ́йшым найлягчэ́йшымі
М. найлягчэ́йшым найлягчэ́йшай найлягчэ́йшым найлягчэ́йшых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

найме́ншы

прыметнік, якасны, найвышэйшая cтупень параўнання

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. найме́ншы найме́ншая найме́ншае найме́ншыя
Р. найме́ншага найме́ншай
найме́ншае		 найме́ншага найме́ншых
Д. найме́ншаму найме́ншай найме́ншаму найме́ншым
В. найме́ншы (неадуш.)
найме́ншага (адуш.)		 найме́ншую найме́ншае найме́ншыя (неадуш.)
найме́ншых (адуш.)
Т. найме́ншым найме́ншай
найме́ншаю		 найме́ншым найме́ншымі
М. найме́ншым найме́ншай найме́ншым найме́ншых

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

empire

[ˈempaɪr]

n.

1) імпэ́рыя f., валада́рства -а n.

2) абсалю́тная ўла́да, найвышэ́йшая ўла́да

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

supremacy

[suˈpreməsi]

n.

1) вяршэ́нства n., супрэма́цыя f.

2) найвышэ́йшая ўла́да, перава́га (сі́лы, ула́ды)

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

МА́КСІМУМ І МІ́НІМУМ (лац. maximum i minimum літаральна найбольшае і найменшае),

гранічныя велічыні, найб. і найменшая колькасць чаго-н., найвышэйшая і найніжэйшая ступень. У матэматыцы — найб. і найменшае значэнне функцыі ў параўнанні з яе значэннямі ва ўсіх дастаткова блізкіх пунктах. Пункты М. і м. наз. таксама пунктамі экстрэмуму. Калі функцыя мае некалькі такіх пунктаў, то яны наз. лакальнымі, калі адрозніваюцца ад найб. і найменшага значэнняў функцыі ва ўсёй вобласці вызначэння.

т. 9, с. 547

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Súperlativ m -s, -e грам. найвышэ́йшая ступе́нь;

◊

in ~en spréchen* перабо́льшваць, перавялі́чваць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Напа́чэ ’больш за ўсё, асабліва’ (Пятк.), укр. найпа́к, найпаче ’найбольш, асабліва’, рус. найпаки ’асабліва’, наипаче ’іншым разам, часам’, ’як быццам, накшталт’, смален. найпаче ’больш за ўсё, асабліва’, балг. на́й‑паче ’тс’, макед. najnane ’тс’, ст.-слав. найпауе ’тс’. Найвышэйшая ступень параўнання ад пак(і) ’усё ж’ (гл.), падрабязней гл. ESSJ SG, 2, 537.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)