Ра́каўнік 1 ’шабельнік, расліна падобная да бабоўніку’ (вілен., Кіс.; ЭПБ). Няясна. Магчыма, названа так з-за вузлаватых каранёў, параўн. іншыя народныя назвы — грэбнік, бацянавы ножкі. Параўн. тлумачэнне, якое датычыць бабоўніку: бобоўнік крэстамі росце (ТС). Да рак 1 (гл.).

Ра́каўнік 2 ’хмызняковы від вярбы’ (ТС): крушна́я кора́ на ра́коўніку. Магчыма, да ра́кавіна 3 (гл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Тако́лечы ’нядаўна, толькі што’ (Сцяшк.). Няясна; другая частка слова адпавядае ‑колечы (гл.), прадстаўленаму ў спалучэннях каліколечы (гл.), хто‑ко́лечы ’хто-небудзь’, што‑ко́лечы ’што-небудзь’, утворанаму са спалучэння часціц *‑kole (ESSJ SG, 1, 318) і ўзмацняльнага ‑чы (параўн. цяперачы) або з *tako‑lĕ‑či, гл. так, а таксама ESSJ SG, 1, 305, 319.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

powiedzieć

powiedz|ieć

зак. сказаць; вымавіць;

co chcesz przez to ~ieć? — што ты хочаш гэтым сказаць?;

~my — скажам;

że tak powiem — так бы мовіць

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

dziś

1. сягоння, сёння;

do dziś dnia (po dziś dzień) — да сённяшняга дня;

2. цяпер;

dziś się tak nie mówi — цяпер так не кажуць

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

uparty

upart|y

упарты;

~y jak osioł — упарты як асёл;

na ~ego — а) у крайнім выпадку; калі ўжо так пайшло;

усімі праўдамі і няпраўдамі

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

абы-я́к нареч.

1. небре́жно, как попа́ло; ка́к-нибудь; ко́е-ка́к; лишь бы как; (недобросовестно — ещё) хала́тно;

зро́блена абы-я́к — сде́лано небре́жно (как попа́ло, ка́к-нибудь, ко́е-ка́к, лишь бы как);

2. (всё равно как) как уго́дно, как попа́ло;

3. (безразлично) равноду́шно;

глядзе́ць абы-я́к — смотре́ть равноду́шно;

◊ так-ся́к, абы-я́к — так-ся́к, ко́е-ка́к;

не абы-я́к — как сле́дует, изря́дно; не ка́к-нибудь, не лишь бы как

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

няха́й

1. частица пусть;

н. ву́чыцца, калі́ хо́ча — пусть у́чится, е́сли хо́чет;

н. адка́жа на пісьмо́ — пусть отве́тит на письмо́;

2. частица (при призыве, пожелании) да; чтоб;

3. союз уступ. пусть;

зада́ча н. ця́жкая, але выкана́льная — зада́ча пусть тру́дная, но выполни́мая;

◊ н. сабе́ — пусть себе́;

н. бу́дзе так — так и быть;

н. бу́дзе, што бу́дзе — будь что бу́дет;

н. яго́ галава́ не балі́ць — пусть он об э́том не беспоко́ится

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

уе́сціся I сов.

1. (впитаться) въе́сться;

фа́рба ўе́лася ў матэ́рыю — кра́ска въе́лась в мате́рию;

2. вре́заться, въе́сться, впи́ться;

вяро́ўка ўе́лася ў це́ла — верёвка вре́залась (въе́лась, впила́сь) в те́ло;

3. перен., разг. (запечатлеться) вре́заться;

ко́жнае яго́ сло́ва так і ўе́лася мне ў сэ́рца — ка́ждое его́ сло́во так и вре́залось мне в се́рдце;

◊ у. ў ко́сці (пячо́нкі) — осточерте́ть, въе́сться в печёнки

уе́сціся II сов., разг. привы́кнуть к еде́; нача́ть хорошо́ есть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ара́ць несов. паха́ть;

◊ і мы ара́лі — и мы паха́ли;

хто тры разы́ арэ́, той тры снапы́ бярэ́ — посл. как посе́ешь, так и пожнёшь;

як ні ары́, абы́ чо́рным дагары́ — погов. лишь бы как

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

гарэ́зны, ‑ая, ‑ае.

Тое, што і гарэзлівы. Вясёлыя і гарэзныя птушкі ўсё часцей распачынаюць між сабою шумныя заўзятыя бойкі. В. Вольскі. Гарэзныя агеньчыкі, якія так любіла Валя, замільгалі ў блакітных вачах Гусаковіча. Паслядовіч.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)