мінерал класа сульфідаў, гідрат сернакіслага натрыю, белы або бясколерны, сыравіна для атрымання соды; глаўберава соль.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
carbonate
[ˈkɑ:rbəneɪt]1.
n.
карбана́т -у m., вуглякі́слая соль
2.
v.t.
а) ператвара́ць у карбана́т
б) карбанізава́ць
в) насыча́ць вуглякі́слымі га́замі (напі́так)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
АЛІЗАРЫ́Н, 1, 2-дыгідраксіантрахінон,
араматычнае злучэнне, C14H8O4. Мал. м. 240, 20; фарбавальнік. Аранжава-чырвоныя крышталі, tпл 289 °C, маларастваральныя ў вадзе. Здабываўся з кораня марэны, у 1869 атрыманы штучна з антрацэну. Нерастваральныя ў вадзе солі алізарыну з многавалентнымі металамі выкарыстоўваліся для фарбавання і друкавання на тканінах з натуральных валокнаў (соль алюмінію — для атрымання чырвонага колеру, хрому — карычневага, жалеза — фіялетавага). Выкарыстоўваецца для маст. і паліграфічных фарбаў; аналітычны рэагент у хім. аналізе.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ГА́МА (грэч. gamma) у музыцы, 1) літара грэч. алфавіта, якой у сярэднія вякі абазначалі самы нізкі гук — сольвял. актавы.
2) Паступенная ўзыходная і сыходная паслядоўнасць усіх ступеней гукарада (у межах адной ці больш актаў) пэўнай гукавой сістэмы (12-ступеннай — храматычная гама, 7-ступеннай — дыятанічная, 5-ступеннай — пентатонная) ці ладу (гама мажорная, мінорная і інш.). Выкананне розных гам — сродак развіцця тэхнікі ігры на муз. інструментах і вакальнай тэхнікі.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ГЛА́ЎБЕР ((Glauber) Іаган Рудольф) (1604, г. Карлштат, Германія — 10.3.1670),
нямецкі хімік і ўрач. З 1648 працаваў у Галандыі. Асн. працы па алхіміі і хім. тэхналогіі. Прыгатаваў шэраг солей, якія выкарыстоўваліся ў якасці лек. сродкаў, у прыватнасці сульфат натрыю (Na2SO4·10H2O; наз. яго імем — глаўберава соль). Атрымаў чыстыя азотную і серную к-ты, вадкае шкло.
Літ.:
Манолов К. Великие химики: Пер. с болг. Т. 1. 3 изд. М., 1986.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
галу́ргія
(ад гр. hals = соль + ergon = работа)
галіна хімічнай тэхналогіі, якая распрацоўвае спосабы атрымання солей з прыродных ці штучна прыгатаваных водных раствораў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
эўрыгалі́нны
(ад эўры- + гр. hals = соль);
э-ыя арганізмы — марскія арганізмы, якія могуць жыць ва ўмовах значных ваганняў салёнасці вады (параўн.стэнагалінны).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
асе́сцісов.
1.в разн. знач. осе́сть;
падму́рак асе́ў — фунда́мент осе́л;
соль асе́ла на дно — соль осе́ла на дно;
пыл асе́ў — пыль осе́ла;
вандро́ўнікі асе́лі ў далі́нах рэк — коче́вники осе́ли в доли́нах рек;
2.перен. (стать тише) прити́хнуть;
спача́тку казыры́ўся, а по́тым асе́ў — снача́ла хорохо́рился, а пото́м прити́х
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Salzn -es, -e
1) соль;
~ in die Súppe tun* пасалі́ць суп
2) соль, дасці́пны вы́раз;
◊
éine Réde óhne ~ und Schmalz шэ́рая [ну́дная] прамо́ва;
bei j-m (noch) éinen Schínken im ~ (líegen) hábenразм. мець свой раху́нак з кім-н.;
das ist für ihn ~ auf die Wúnde гэ́та яму́ як соль на ра́ну [як хрэн у во́чы];
er liegt tüchtig im ~разм. ён тра́піў у бяду́ [у нялёгкае стано́вішча]
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
салёнасць, ‑і, ж.
Уласцівасць салёнага (у 1, 2 знач.); насычанасць соллю. Чарнаморская вада мае ўдвая меншую салёнасць у параўнанні з міжземнаморскай.«Маладосць».//перан. Пра маральную якасць людзей. [Рэдактар:] — Як далёка, кажу вам, стаіце вы ад жыцця! І калі вы, соль зямлі, страцілі салёнасць, то што сказаць аб гэтых малых?Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)