МІКРАКЛІМАТАЛО́ГІЯ (ад мікра... + кліматалогія),
раздзел кліматалогіі, які даследуе мікраклімат. Вывучае асаблівасці фіз. працэсаў у сістэме глеба — расліна — прыземны слой паветра ў залежнасці ад неаднароднасці зямной паверхні, размеркаванне мікракліматаў па тэрыторыі, колькасныя характарыстыкі і змены іх пад уплывам гасп. дзейнасці чалавека. Распрацоўвае метады і прыёмы аптымізацыі мікраклімату. Цесна звязана з метэаралогіяй, фізікай глебы, біяметрыяй раслін, экалогіяй. Мікракліматычныя даследаванні праводзяцца ў сельскай гаспадарцы. На аснове вывучэння радыяцыйнага, цеплавога і воднага балансу робіцца ацэнка мікракліматычных рэсурсаў, цяпло- і вільгацезабеспячэння асобных палёў і гаспадарак. Складаюцца комплексныя мікракліматычныя карты, што дазваляе прыстасаваць с.-г. вытв-сць да мікракліматычных асаблівасцей кожнага поля, падабраць с.-г. культуры і меліярац. прыёмы (асушэнне, арашэнне, двухбаковае рэгуляванне воднага рэжыму і інш.), устанавіць аптымальныя нормы і тэрміны агратэхн. мерапрыемстваў. Улік мікракліматычных асаблівасцей пры гар. буд-ве дазваляе правільна размяшчаць прамысл. прадпрыемствы і памяншаць шкодны ўплыў іх на жылыя раёны. Даследаванні праводзяцца таксама для абслугоўвання розных відаў транспарту, пры праектаванні і буд-ве ліній электраперадач і сувязі і інш. Вывучаецца мікраклімат на тэрыторыі і ў цэхах прамысл. прадпрыемстваў, музеях, збожжа і агароднінасховішчах, жывёлагадоўчых комплексах. Мікракліматычныя даследаванні праводзяцца аграметэаралагічнымі станцыямі, агранамічнай службай, навук; і праектнымі арг-цыямі. На Беларусі даследаванні па М. праводзяцца ў БДУ, БСГА, Бел. НДІ меліярацыі і лугаводства, Гідраметэаслужбе і інш. Значны ўклад зрабілі М.А.Гольберг, М.А.Гольчанка, П.А.Каўрыга, Т.С.Папова, Я.Б.Фрыдлянд, М.П.Хаміцкі, В.Ф.Шабека, А.Х.Шкляр і інш.
Літ.:
Ковриго П.А. Микроклимат болотных экосистем и его оптимизация. Мн., 1995. Шебеко В.Ф. Изменение микроклимата под влиянием мелиорации болот. Мн., 1977.
П.А.Каўрыга.
т. 10, с. 358
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
козырёк
1. (фуражки) казыро́к, -рка́ м., брыль, род. брыля́ м.;
взять (сде́лать) под козырёк воен. узя́ць пад казыро́к;
2. (навес) казыро́к, -рка́ м.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
подно́жка
1. (ступенька) прысту́пка, -кі ж., падно́жка, -кі ж.;
2. (удар ногой, подставка ноги под ногу) падно́жка, -кі ж.;
дать подно́жку даць падно́жку;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
со́ус м.
1. кул. со́ус, род. со́усу м., падлі́ўка, -кі ж.;
2. перен. со́ус, род. со́усу м.;
◊
под ра́зными со́усами пад ро́знымі со́усамі;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
вы́купіць сов.
1. вы́купить;
в. пало́нных — вы́купить пле́нных;
в. рэ́чы з-пад закла́ду — вы́купить ве́щи из-под закла́да;
2. (вину, проступок) искупи́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
абці́снуць сов.
1. тех. обжа́ть;
а. фане́ру пад гідраўлі́чным прэ́сам — обжа́ть фане́ру под гидравли́ческим пре́ссом;
2. (примять) обмя́ть;
а. се́на — обмя́ть се́но
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
заму́рзацца сов., разг.
1. (запачкать лицо) запа́чкаться, изма́заться, вы́мазаться;
2. покры́ться, заволо́чься ды́мкой;
пад ве́чар не́ба ~залася — под ве́чер не́бо покры́лось ды́мкой
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
казыра́ць I несов.
1. карт. козыря́ть;
2. перен. (хвастаться) козыря́ть;
к. знаёмствамі — козыря́ть знако́мствами
казыра́ць II несов., разг. (брать под козырёк) козыря́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ківа́цца несов.
1. кача́ться; пока́чиваться; шата́ться, поша́тываться;
галі́нкі ківа́юцца на ве́тры — ве́точки кача́ются (пока́чиваются) под ве́тром;
2. шата́ться;
зуб ківа́ецца — зуб шата́ется
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
падці́снуць сов.
1. поджа́ть;
2. (под себя) поджа́ть; подобра́ть;
3. (засунуть подо что-л.) подти́снуть;
4. (нагруженный воз и т.п.) кре́пче увяза́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)