увя́заны
дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
увя́заны |
увя́заная |
увя́занае |
увя́заныя |
| Р. |
увя́занага |
увя́занай
увя́занае |
увя́занага |
увя́заных |
| Д. |
увя́занаму |
увя́занай |
увя́занаму |
увя́заным |
| В. |
увя́заны (неадуш.)
увя́занага (адуш.) |
увя́заную |
увя́занае |
увя́заныя (неадуш.)
увя́заных (адуш.) |
| Т. |
увя́заным |
увя́занай
увя́занаю |
увя́заным |
увя́занымі |
| М. |
увя́заным |
увя́занай |
увя́заным |
увя́заных |
Кароткая форма: увя́зана.
Іншыя варыянты:
увяза́ны.
Крыніцы:
dzsl2007,
piskunou2012,
sbm2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
чы́таны
дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, незакончанае трыванне
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
чы́таны |
чы́таная |
чы́танае |
чы́таныя |
| Р. |
чы́танага |
чы́танай
чы́танае |
чы́танага |
чы́таных |
| Д. |
чы́танаму |
чы́танай |
чы́танаму |
чы́таным |
| В. |
чы́таны (неадуш.)
чы́танага (адуш.) |
чы́таную |
чы́танае |
чы́таныя (неадуш.)
чы́таных (адуш.) |
| Т. |
чы́таным |
чы́танай
чы́танаю |
чы́таным |
чы́танымі |
| М. |
чы́таным |
чы́танай |
чы́таным |
чы́таных |
Кароткая форма: чы́тана.
Іншыя варыянты:
чыта́ны.
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
грамадзі́ць
‘збіраць у адно месца каго-небудзь, што-небудзь’
дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
грамаджу́ |
грама́дзім |
| 2-я ас. |
грама́дзіш |
грама́дзіце |
| 3-я ас. |
грама́дзіць |
грама́дзяць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
грама́дзіў |
грама́дзілі |
| ж. |
грама́дзіла |
| н. |
грама́дзіла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
грама́дзь |
грама́дзьце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
грама́дзячы |
Іншыя варыянты:
грама́дзіць.
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
грама́дзіць
‘збіраць у адно месца каго-небудзь, што-небудзь’
дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
грама́джу |
грама́дзім |
| 2-я ас. |
грама́дзіш |
грама́дзіце |
| 3-я ас. |
грама́дзіць |
грама́дзяць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
грама́дзіў |
грама́дзілі |
| ж. |
грама́дзіла |
| н. |
грама́дзіла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
грама́дзь |
грама́дзьце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
грама́дзячы |
Іншыя варыянты:
грамадзі́ць.
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
памята́ць
‘памятаць каго-небудзь, што-небудзь і пра каго-небудзь, што-небудзь, аб кім-небудзь, што-небудзь’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
памята́ю |
памята́ем |
| 2-я ас. |
памята́еш |
памята́еце |
| 3-я ас. |
памята́е |
памята́юць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
памята́ў |
памята́лі |
| ж. |
памята́ла |
| н. |
памята́ла |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
памята́ючы |
Іншыя варыянты:
па́мятаць.
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
перану́дзіць
‘перацярпець што-небудзь (перанудзіць зіму) і без прамога дапаўнення’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
перану́джу |
перану́дзім |
| 2-я ас. |
перану́дзіш |
перану́дзіце |
| 3-я ас. |
перану́дзіць |
перану́дзяць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
перану́дзіў |
перану́дзілі |
| ж. |
перану́дзіла |
| н. |
перану́дзіла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
перану́дзь |
перану́дзьце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
перану́дзіўшы |
Іншыя варыянты:
перанудзі́ць.
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
перанудзі́ць
‘перацярпець што-небудзь (перанудзіць зіму) і без прамога дапаўнення’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
перануджу́ |
перану́дзім |
| 2-я ас. |
перану́дзіш |
перану́дзіце |
| 3-я ас. |
перану́дзіць |
перану́дзяць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
перанудзі́ў |
перанудзі́лі |
| ж. |
перанудзі́ла |
| н. |
перанудзі́ла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
перанудзі́ |
перанудзі́це |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
перанудзі́ўшы |
Іншыя варыянты:
перану́дзіць.
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
чадзі́ць
‘куродымець, курэць, вылучаць пры гарэнні чад’
дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
чаджу́ |
чадзі́м |
| 2-я ас. |
чадзі́ш |
чадзіце́ |
| 3-я ас. |
чадзі́ць |
чадзя́ць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
чадзі́ў |
чадзі́лі |
| ж. |
чадзі́ла |
| н. |
чадзі́ла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
чадзі́ |
чадзі́це |
Іншыя варыянты:
ча́дзіць.
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
Брэ́каць ’грэбаваць’ (КЭС). Параўн. рус. бре́зговать, дыял. бре́гать, бре́говать, смал. бре́кать. Усё гэта, магчыма, нейкія варыянты да слав. *brězg‑ ’грэбаваць’ (аб гэтай групе слоў гл. Фасмер, 1, 211). Не выключаецца, аднак, зусім, што тут былі нейкія метатэзы, таму можна думаць пра сувязь з дзеясловам тыпу бел. грэ́баваць, укр. гре́бувати, гре́бати ’тс’ (метатэза грэбаць ∼ брэгаць?).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Вась-вась-вась ’падзыўныя словы для кормнага кабана’ (Янк. III). Рус. дыял. вац!, ва́цу́! ’тс’, укр. ваць!, вацю́! ’тс’. Як думаў Р. Смаль–Стоцкі, гэта варыянты слова паць! < паця́ ’парася’. Супраць гэтай версіі Рудніцкі (1, 329), які лічыць, што усё гэта варыянт выклічніка ацю! (адгоннае слова для свіней; да форм апошняга параўн. Краўчук, ВЯ, 1968, № 4, 123–124).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)