дада́тны (адмо́ўны) п. — физ. положи́тельный (отрица́тельный) по́люс;
п. хо́ладу — по́люс хо́лода
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
зя́бка, прысл.
1. Адчуваючы холад. Старшына зябка захінуўся ў шынель.Быкаў.Стала халадней, людзі зябка паціскалі плячамі і хуталіся ў лёгкае адзенне.Лынькоў.
2.безас.узнач.вык. Холадна. Ля вушэй свішча вецер, пранізвае наскрозь. Зябка.Асіпенка.На двары так зябка, што хочацца хутчэй зайсці ў цёплы кароўнік абагрэцца.Дуброўскі.
3.безас.узнач.вык., каму-чаму. Пра адчуванне холаду. Мне зябка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
апушы́цца, ‑шыцца; зак.
1. Пакрыта пухам, пушыстай шэрсцю (пра жывёл). [Паранька] паказвае трох шэранькіх трусянят, якія ледзь паспелі апушыцца, і гладзіць іх усіх разам азызлай ад холаду рукой.Ракітны.
2. Пакрыцца, абцерусіцца чым‑н. пушыстым, лёгкім. Дрэвы апушыліся інеем.// Увабрацца ў зеляніну, пакрыцца лісцем. [Рыгор:] — А дзе ты.. хлеб возьмеш, кал зямелька скрозь аблогаю ляжыць. Гаруе зямелька... А бярозы вунь як апушыліся.Савіцкі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
падшы́ты, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым.зал.пр.ад падшыць.
•••
Ветрам падшыты (падбіты) — а) пра верхняе адзенне, якое не засцерагае ад холаду. Імкліва ішла восень, і мы ў сваіх апранахах, падшытых ветрам, моцна адчувалі яе крокі, асабліва халоднымі начамі.С. Александровіч; б) легкадумны; нясталы.
Чортам падшыты — непаседлівы, вяртлявы. Мікіта быў нізкі і вяртлявы, быццам чортам падшыты, мог цэлы дзень, без перапынку, бегаць па вёсцы.Чыгрынаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
удубе́ць, ‑ею, ‑ееш, ‑ее; зак.
Разм.
1. Вельмі азябнуць, замерзнуць; страціць ад холаду рухомасць. Удубелі ногі на холадзе. □ [Люда:] — Рукі — не так, вельмі ж ногі ўдубелі... Яна паказала .. малую, стройную нагу ў нейкім сінім туфліку.Брыль.
2. Прамерзнуць да цвёрдасці. Зямля ўдубела: ні экскаватар, ні бур, тым больш бульдозер не маглі ўспароць, узламаць грунт пад катлаван.Мыслівец.// Зацвярдзець, астыўшы (пра ежу). Бульба ўдубела.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
усты́ць, устыну, устынеш, устыне; зак.
1.(1і2ас.неўжыв.). Застыць, згусціцца пры астыванні. Халадзец устыў.// Зацвярдзець ад холаду. Зямля ўстыла — не ўкапаць.
2. Азябнуць, замерзнуць. Пакуль.. [Парамон] там з гусаком важдаўся ды пакуль, абвязаўшыся вяроўкаю, вылез, то так устыў, што і на гарачай печы не мог угрэцца.Лобан.//перан. Стаць нерухомым, замерці. Наш чалавек аж устыў там, дзе стаяў.Мурашка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
*Мярза́вы, мерза́ву, мерзе́ны ’агідны, дрэнны’ (ТС), мярзя́ва ’нягоднік, паганец’ (Ян.), укр.мерзе́нний, мерзосві́тний, рус.мерзкий, ст.-рус.мьрзъкъ, чэш., славац.mrzký, славен.mŕzək, серб.-харв.мр̏зак, макед.мрзешен, мрзешник, ст.-слав.мръзъкъ. Звязана з мёрзнуць, мароз (Фасмер, 2, 603), параўн. алб.mardhem ’дрыжу ад холаду’, marth ’мароз’. Параўн. аналагічна чэш.osiuditi ’выклікаць агіду’, ostuda ’сорам’ — рус.студить, ням.Schauder ’дрыготка’ і ’жах, агіда’. Супраць такіх паралелей выступае Махэк₂ (381) і звязвае чэш.mrzeti з ц.-слав.мръсьнъ ’гідкі, агідны, жудасны’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
dygotać
dygota|ć
незак. дрыжэць, трэсціся; калаціцца; лекатаць;
~ć z zimna — калаціцца ад холаду;
ziemia ~ła od czołgów — зямля дрыжэла ад танкаў
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
scháudernvi
1) дрыжа́ць (ад холаду)
2) жаха́цца;
ihm scháudert die Haut [das Herz] ён уздры́гвае ад жа́ху;
mich scháudert beim Gedánken… мяне́ ахо́плівае жах пры ду́мцы…
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
дры́жыкімн. Zíttern n -s; Frösteln n -s (ад холаду); Scháuer m -s, Scháuder m -s (ад страху);
ліхама́нкавыя дры́жыкі Fíeberschauer m;
мяне́ кі́нула ў дры́жыкі mich überlíef ein Scháuer
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)