Валі́ ць 1 ’прымушаць упасці , перакульваць’ (БРС ). Рус. валить , укр. валити , польск. walić , в.-луж. walić , н.-луж. waliś ’круціць’, чэш. valiti ’каціць’, славац. váľať ’валіць (дрэва)’, балг. ва́ лям , макед. валка ’валяць, катаць’, серб.-харв. ва́ лјати , славен. valíti , ст.-слав. валити . І.‑е. паралелі: літ. võlioti ’катаць’, лат. uolît ’катаць, круціць’, ст.-інд. válati ’ён круціцца, паварочваецца’, ст.- в.-ням. wuolên ’качаць’, лац. volvo ’катаю, кручу’, грэч. ἐλύω ’катаю, закручваю’. Гл. вал 2 у Фасмера, 1, 268. Параўн. Шанскі , 1, В, 12; Брукнер , 599–600; БЕР , 1, 116–117; Скок , 3, 562–563.
Валі́ ць 2 ’вырабляць з воўны’ (Бяльк. ); ’качаць, збіваць сукно’ (КЭС ), валка (тканіны) (КТС ). Да валіць 1 .
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Зрані́ ць , зро́ ніваць ’заўчасна нарадзіць нежывое дзіця’ (Нас. ). Рус. валаг. изроня́ ть ’страціць’, вяцк. изрони́ ть ’пражыць у бядзе’, укр. зрони́ ти ’не ўтрымаць, упусціць’, ’сказаць’, польск. zronić ’упусціць’, ’нарадзіць заўчасна’, чэш. zroniti ’змачыць (слязьмі, потам)’, славац. zroniť ’скінуць уніз, забіць’, в.-луж. zronić ’упусціць’, н.-луж. zroniś ’упусціць, рассыпаць’, серб.-харв. изро̀нити ’выйсці з-пад вады на паверхню’, ’выйсці на свет’, ’узнікнуць’, ’праліць, прасыпаць’, балг. изо̀нвам (се ) ’крышу́ на дробныя часцінкі’, ’падаю (пра лісце, пот, зерне, слёзы)’, макед. изрони ’тс’. Ст.-рус. изронити ’дазволіць упасці , утраціць’ (XII ст.). Прасл. jьz‑ron‑i‑ti верагодна, мела значэнне ’ўпусціць, праліць, прасыпаць’, якое развілося ў бел. , польск. да значэння ’нарадзіць заўчасна’ (аналагічнае развіццё ў выкінуць ).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
chair [tʃeə] n.
1. крэ́ сла;
sit (down) on a chair се́ сці на крэ́ сла;
get up from/fall off a chair узня́ цца, уста́ ць/звалі́ цца, упа́ сці з крэ́ сла;
offer smb. a chair прапанава́ ць каму́ -н. се́ сці
2. ка́ федра (у вышэйшай навучальнай установе );
be appointed to a chair атрыма́ ць ка́ федру;
He holds the chair of mathematics. Ён кіруе кафедрай матэматыкі.
3.: take the chair at a meeting старшы́ нстваваць на схо́ дзе, ве́ сці сход
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Ляпёшка 1 ’перапечка, праснак, скавароднік’ (Нас. , Бяльк. ; в.-дзв. , Сл. ПЗБ ), ’няўдалая булка хлеба’ (Ян. ). Рус. лепёшка ’блін’, ’аладка’, ’дранік’, ’пірог’, ’круглая буханка’. Да ляпі́ ць (Міклашыч , 178; Праабражэнскі , 1, 448; Младэнаў , 273). Сюды ж звычайна адносяць і рус. ле́ пех , лепехи́ , бел. ляпёшка (прастамоўн.) і балг. ле́ пешка ’каравячы памёт’, ’кізяк’ (Фасмер , 2, 484; БЕР , 3, 363). Бернекер (1, 701) дапускае роднаснасць з рус. лепе́ нь ’акравак’, лепест . Буга (Rinkt., 1, 452) супастаўляе рус. лепёшка з літ. lepaĩšis ’праснак з бульбы і ячменнай мукі’, lepatur̃šis ’праснак’.
Ляпёшка 2 ’ўдар далоняй па мякаці цела’, ляпёшку падняць (зʼесці ) ’упасці задняй часткай цела’ (Нас. ). Да ля́ паць 1 (гл.).
Ляпёшка ’лісічка, Cantharellus cibarius’ (воран. , Сл. ПЗБ ). Відазмененае ля́ пушкі (гл.) паводле ляпёшка пад уплывам народнай этымалогіі.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Fall I m -(e)s, Fälle
1) падзе́ нне;
j-n zu ~ brí ngen* павалі́ ць каго́ -н. , збіць з ног; скі́ нуць, зве́ ргнуць каго́ -н. ;
zu ~ kó mmen* быць зве́ ргнутым; упа́ сці
2) змяншэ́ нне, спада́ нне
3) схіл, адхо́ н
4) вадаспа́ д
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
схуднець , зблажэць, паблажэць, змарнець, змізарнець, памізарнець, зачаўраць; асунуцца, падацца, з'ехаць, аб'ехаць (разм. ); высахнуць (перан. ) □ упасці ў целе, спасці з твару, звастрэць тварам
Слоўнік сінонімаў і блізказначных слоў, 2-е выданне (М. Клышка, правапіс да 2008 г.)
завалі́ цца разм.
1. (упасці за што -н. ) hí nter etw. (A ) fá llen* vi (s );
кні́ га завалі́ лася за ша́ фу das Buch ist hí nter den Schrank gefá llen;
2. (абваліцца ) é instürzen vi (s ), é infallen* vi (s );
3.: разм.
завалі́ цца спаць sich schlá fen lé gen; sich aufs Ohr lé gen;
◊
я́ блыкаў там – хоць завалі́ ся Äpfel gibt es dort in Mé ngen
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
ру́ хнуть сов.
1. павалі́ цца; (обрушиться) абвалі́ цца, абру́ шыцца, абуры́ цца; (упасть) упа́ сці ; (без сил) звалі́ цца;
стена́ ру́ хнула сцяна́ абвалі́ лася (упа́ ла);
2. перен. па́ сці, правалі́ цца, пайсці́ ма́ рна; (погибнуть) загі́ нуць;
ру́ сское самодержа́ вие ру́ хнуло ру́ скае самадзяржа́ ўе па́ ла;
все пла́ ны врага́ ру́ хнули усе́ пла́ ны во́ рага правалі́ ліся;
наде́ жды ру́ хнули надзе́ і пайшлі́ ма́ рна (не збылі́ ся);
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
зляце́ ць
1. (спусціцца ўніз ) hinú nterfliegen* vi (s ) (у напрамку ад таго , хто гаварыць ); herú nterfliegen* vi (s ) (у напрамку да таго , хто гаворыць );
2. (вылецець ) fó rtfliegen* vi (s );
3. (упасці , зваліцца ) hinú nterfallen* vi (s ), hinú nterstürzen vi (s ) (у напрамку ад таго , хто гаворыць ) herú nterfallen* vi (s ), herú nterstürzen vi (s ) (у напрамку да таго , хто гаворыць )
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
załamać się
załama|ć się
зак.
1. надламацца; загнуцца; праламацца; заваліцца, рухнуць;
lód się ~ł — лёд праваліўся;
2. перан. зламіцца; не вытрымаць; прыйсці ў адчай;
~ć się na duchu — упасці духам
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)