żywotny

żywotn|y

1. жыццёвы, жыццядайны;

~e soki — жыццёвыя сокі;

2. жывучы;

3. жывы, актуальны, важны;

~y problem — важная (надзённая) праблема

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

ДРУГІ́ ПАКАЗА́ЛЬНЫ ТЭА́ТР, Другі чырвонаармейскі паказальны тэатр пры палітаддзеле 16-й арміі Заходняга фронту. Існаваў з восені 1920 да ліп. 1921. Сфарміраваны ў Бабруйску з акцёраў Петраградскага нар. дома, рус. труп і ўдзельнікаў маст. самадзейнасці. Меў філіял у авіяатрадзе «Ілья Мурамец». Начальнікі т-ра С.​Бахрах, В.​Няволін, рэж. А.​Пакрасаў-Гяцэвіч. Меў важнае значэнне для аб’яднання творчых работнікаў, узаемаабагачэння бел. і рус. тэатр. культур. У рэпертуары пераважалі рус. класічная драматургія, агітацыйныя п’есы і канцэрты.

Сярод пастановак: «Вяселле Крачынскага» А.​Сухаво-Кабыліна, «Без віны вінаватыя», «Апошняя ахвяра», «Беднасць не загана», «Беспасажніца» А.​Астроўскага, «Горкі лёс» А.​Пісемскага, «Павел I» Дз.​Меражкоўскага, «Гора ад розуму» А.​Грыбаедава, «Жывы труп» Л.​Талстога, «Барыс Гадуноў» А.​Пушкіна, «Дні нашага жыцця» Л.​Андрэева, «Рэвізор» і «Жаніцьба» М.​Гогаля, «На дне» М.​Горкага, «Патанулы звон» Г.​Гаўптмана, «Атэла» У.​Шэкспіра. У трупе т-ра было каля 80 чал., у т. л. акцёры Б.​Быхоўскі, М.​Дняпроў, К.​Замешына, В.​Зярноў, К.​Кулакоў, Няволін, У.​Фарасаў. Вясной 1921 т-р быў рэарганізаваны і перададзены палітупраўленню Зах. фронту, узначальваў яго Дняпроў. Неўзабаве расфарміраваны.

т. 6, с. 216

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МАСКВІ́Н (Іван Міхайлавіч) (18.6.1874, Масква — 16.2.1946),

расійскі акцёр. Нар. арт. СССР (1936). Скончыў Муз.-драм. вучылішча Маскоўскага філарманічнага т-ва (1896). З 1896 у Яраслаўскім т-ры, т-ры Корша ў Маскве. З 1898 у МХТ (з 1943 дырэктар). Творчасць М. вызначалася мастацтвам пераўвасаблення, жыццёвай дакладнасцю вобразаў, імкненнем да раскрыцця іх унутр. сутнасці, ярка выражаным нац. характарам. Сярод роляў: цар Фёдар («Цар Фёдар Іаанавіч» А.​Талстога), Федзя Пратасаў («Жывы труп» Л.​Талстога), Фама Апіскін («Сяло Сцяпанчыкава» паводле Ф.​Дастаеўскага), Наздроў («Мёртвыя душы» паводле М.​Гогаля), Епіходаў («Вішнёвы сад» А.​Чэхава), Хлынаў («Гарачае сэрца» А.​Астроўскага), Лука («На дне» М.​Горкага), Пугачоў («Пугачоўшчына» К.​Транёва) і інш. Выступаў як рэжысёр: «Сіняя птушка» М.​Метэрлінка і «Рэвізор» Гогаля (1908), «Месяц на вёсцы» І.​Тургенева (1909) і інш. Здымаўся ў кіно: «Палікушка» (1919, вып. 1922), «Калежскі рэгістратар» (1925) і інш. У 1941 з т-рам гастраліраваў у Мінску. Дзярж. прэміі СССР 1943, 1946.

Літ.:

И.​М.​Москвин: Ст. и материалы. М., 1948.

І.М.Масквін.
І.Масквін у ролі цара Фёдара.

т. 10, с. 173

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

цвердзь, ‑і, ж.

Разм. Уласцівасць і стан цвёрдага (у 2 знач.); цвёрдая маса, паверхня. Давёўшы.. [запаску] да пэўнай цвердзі, узяліся здымаць спушчанае кола. Кулакоўскі. Як у ім [снягу] добра, як у пуху, няма ніякай цвердзі. Лобан. // Уст. Зямля. Калі.. [Андрэй] жывы і вам здарыцца сустрэць яго, перадайце яму: калі б нават раскалоліся цвердзі зямныя і валілі зямлю прорвы нябесныя, Рынальда Марчэла не здрадзіць дружбе. Краўчанка. // Купал неба.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

lightsome

I [ˈlaɪtsəm]

adj.

1) жывы́, жва́вы; шу́стры, лёгкі

2) вясёлы, ра́дасны

3) няста́лы, ве́траны, пусты́

II [ˈlaɪtsəm]

adj.

1) які́ сьве́ціцца, зьзя́е, дае́ сьвятло́

2) до́бра асьве́тлены; ілюмінава́ны

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

Жы́ўчык ’прыкметнае біццё артэрыі, торганне павека’, ’сперматазоід’. Рус. жи́вчик ’торганне павека, жылкі’, ’рэзвы, шустры чалавек’, ’сперматазоід’, укр. жи́вчик ’жылачка, што торгаецца’, ’вяртлявы чалавек’, ’сперматазоід’, польск. żywczyk памянш. ад żywiec ’насадка’, дыял. ’жывы хлопец’. Параўн. балг. живе́ц ’пульс’, серб.-харв. жи́вац ’нерв’, славен. žívec ’жывая істота; нерв’. Памянш. ад бел. жывец 2 ’частка жывога цела’ > ’частка пазногця’ (адкуль ’артэрыя, біццё яе’) і жывец 1 ’жывая рыбка’ < ’жывая істота’ (адкуль ’сперматазоід’) утворана з дапамогай суфікса *‑ikъ ад асновы *živьk‑ (> *živьcь па бадуэнаўскай палаталізацыі), відаць, яшчэ ў прасл. мове.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

live​1 [laɪv] adj.

1. жывы́;

live fish жыва́я ры́ба

2. прамы́ (пра перадачы па радыё або ТБ)

3. дзе́ючы; нявы́карыстаны; зара́джаны;

live coals незага́слае вуго́лле;

a live bomb неўзарва́ная бо́мба;

a live wire про́вад пад то́кам/напру́жаннем

4. жва́вы, дзе́йны

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

партрэ́т м. Porträt [-trɛ:-] n -s, -s; Bíldnis n -ses, -se, Bild n -(e)s, -er;

партрэ́т але́ем ein Bild in Öl;

жывы́ партрэ́т ein lébensechtes [natúrgetreues] Bild;

напіса́ць чый-н. партрэ́т j-n málen, j-n porträtíeren;

партрэ́т ва ўве́сь рост Bíldnis in vóller Größe

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

тава́р, -ру м.

1. в разн. знач. това́р;

велічыня́ ва́ртасці ~ру — эк. величина́ сто́имости това́ра;

хо́дкі т. — хо́дкий това́р;

2. обл. скот;

◊ жывы́ т. — живо́й това́р;

паказа́ць т. ле́пшым бо́кам — показа́ть това́р лицо́м

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

crisp

[krɪsp]

1.

adj.

1) кро́хкі, ло́мкі; хру́сткі

2) сьве́жы, асьвяжа́льны (пра паве́тра)

3) жывы́, я́сны, выра́зны (пра стыль)

4) памо́ршчаны, усхвалява́ны (мо́ра)

5) кучара́вы

2.

v.i.

завіва́цца; хрусьце́ць

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)