Жава́ла ’першая пара сківіц у ракападобных, мнаганожак, насякомых’ (ТСБМ). Рус. жва́ло ’тс’, серб.-харв. жва̏ло ’сківіцы’, чэш. арг. žválo ’цыгарка’. Відаць, новая тэрміналагічная калька рус. тэрміна ў бел., хаця ўтварэнне тыпу *žьva(d)lo магло існаваць у прасл. са значэннем ’тое, чым жуюць, сківіца’, укр. жувальця ’тс’. Абмежаванасць значэння і пашырэння — у карысць новага бел. утварэння.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
НОВАБРЫТА́НСКІ ЖО́ЛАБ,
глыбакаводны жолаб у паўд.-зах. ч. Ціхага ак. Выцягнуты ўздоўж паўд. падводнага падножжа в-ва Новая Брытанія. Даўж. 510 км, сярэдняя шыр. 25 км, найб. глыб. 8320 м.
т. 11, с. 357
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
НАВАБЕ́ЛІЦКАЯ ЛЕСАПІ́ЛЬНАЯ ФА́БРЫКА.
Дзейнічала ў 1896—1914 у мяст. Новая Беліца (цяпер у межах г. Гомель). Вырабляла дошкі. У 1900—13 была паравая машына (80 к.с.). У 1908—10 працавалі 64 чал.
т. 11, с. 90
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
НАВАБЕ́ЛІЦКІ ЛЕСАПІ́ЛЬНА-БАНДА́РНЫ ЗАВО́Д.
Дзейнічаў у 1911—13 у мяст. Новая Беліца (цяпер у межах г. Гомель). Вырабляў дошкі, брусы, палубнік, клёпку. Меў паравы рухавік (57 к.с.). У 1913 працавала 90 чал.
т. 11, с. 90
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
жамчу́жына, ‑ы, ж.
1. Асобнае зерне жэмчугу. // Упрыгожанне з такога зерня. Прагныя вочы гасцей міжволі спыняліся на цудоўнай жамчужыне, якая вісела на грудзях у гэтай жанчыны. Маўр.
2. перан.; чаго або якая. Непаўторны скарб, лепшае ўпрыгожанне. Паэма Я. Коласа «Новая зямля» — жамчужына беларускай літаратуры.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сэ́нсавы, ‑ая, ‑ае.
Які мае адносіны да сэнсу (у 1 знач.), звязаны з унутраным зместам, значэннем чаго‑н. Сэнсавыя адценні. Сэнсавая характарыстыка слова. □ Але новая сцэна — пераход Хартановічам і Міхалковічам граніцы,.. — нам здаецца лішняй. Яна толькі замаруджвае дзеянне, сэнсавая нагрузка яе вельмі нязначная. Кудраўцаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
НАВАБЕ́ЛІЦКІ СПІРТААЧЫШЧА́ЛЬНЫ ЗАВО́Д.
Дзейнічаў у 1897—1908 у мяст. Новая Беліца (цяпер у межах г. Гомель). Меў паравую машыну (8 к.с.).
У 1905 выраблена 143,1 тыс. вёдраў 40-градуснай гарэлкі. У 1908 працавала 57 рабочых.
т. 11, с. 90
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
выніка́ць несов.
1. возника́ть, появля́ться, встава́ть;
~ка́е но́вая перашко́да — возника́ет (появля́ется, встаёт) но́вое затрудне́ние;
2. вытека́ть, сле́довать, я́вствовать;
з гэ́тага ~ка́е... — из э́того сле́дует...
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
пасвяжэ́лы, ‑ая, ‑ае.
Які пасвяжэў, стаў свежым. [Паводка] шумела не так сабе: яна змывала з лугоў і далін увесь леташні бруд, каб на іх, чыстых і пасвяжэлых, зацвіла лотаць, прабілася новая, да болю ў вачах зялёная трава... Кірэенка. Назаўтра Рыгор, хоць спаў і мала, адчуў сябе пасвяжэлым. Арабей.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
АПА́ЧЫ, дэне,
племя паўночнаамерыканскіх індзейцаў. Разам з племем наваха складаюць паўд. групу атапаскаў. У мінулым апачы — качавыя паляўнічыя. Жывуць у рэзервацыях штатаў Арызона, Новая Мексіка і Аклахома ў ЗША. Колькасць 21 тыс. чал. (без наваха, 1987). Паводле рэлігіі хрысціяне.
т. 1, с. 420
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)